8 grudnia br., w Uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, Eucharystią sprawowaną przy grobie św. Wojciecha i podpisaniem przez metropolitę gnieźnieńskiego, abp. Henryka Muszyńskiego, dekretu zatwierdzenia i promulgacji uchwał zakończył się III Powojenny Synod Archidiecezji Gnieźnieńskiej.

Po 19 latach

Poprzedni synod diecezjalny skończył się w 1981 r. Od tego momentu minęło 19 lat i trzeba powiedzieć aż 19 lat. Tuż po skończeniu tamtego synodu Papież Jan Paweł II ogłosił nowy Kodeks Prawa Kanonicznego. W tym czasie zaszły także bardzo poważne zmiany zarówno w naszej Ojczyźnie, jak i w Kościele polskim i diecezjalnym. Przełomowy rok 1989 przyniósł ze sobą przeobrażenia nie tylko polityczne, społeczne i gospodarcze, ale także o wiele głębsze przemiany w sferze mentalności Polaków i w płaszczyźnie życia religijnego. W końcu był to czas, kiedy w Kościele coraz bardziej obecne stawało się nauczanie Soboru Watykańskiego II. Szczególnym zaś wyrazem wprowadzania jego w życie było nauczanie Papieża Jana Pawła II i Synody Biskupów.

W takiej sytuacji konieczne było, by przystosować do tej nowej rzeczywistości normy obowiązujące w Kościele Gnieźnieńskim. Stąd też metropolita gnieźnieński, abp Henryk Muszyński, zadecydował o zwołaniu III Powojennego Synodu Archidiecezji Gnieźnieńskiej i powołał go specjalnym dekretem z dnia 2 lutego 1995 r. Zgodnie z podjętą wówczas myślą Synod miał podwójny charakter, co zostało podyktowane wspomnianymi zmianami. Był więc on odnowieniem i aktualizacją prawodawstwa diecezjalnego, tak by odpowiadało ono przepisom nowego prawa kościelnego. Jednocześnie miał on także wymiar duszpasterski, podjął się bowiem pełnej aplikacji uchwał Soboru Watykańskiego II i nauczania papieskiego przy uwzględnieniu konkretnej rzeczywistości Kościoła Gnieźnieńskiego na przełomie wieków.

Trochę z historii Synodu

III Powojenny Synod to ponad pięć lat intensywnej pracy podejmowanej na różnych szczeblach. Już bezpośrednio po otworzeniu Synodu prace rozpoczęła czternastoosobowa Komisja Przygotowawcza, której przewodniczył bp Bogdan Wojtuś. Zajęła się ona wszystkimi problemami związanymi z rozpoczęciem działalności Synodu. Przygotowała zatem schemat Synodu, jego wizję, zasady pracy i regulamin. Tak stworzone zaplecze dla dalszego funkcjonowania Synodu pozwoliło Metropolicie Gnieźnieńskiemu powołać dziewięc komisji roboczych: Kościół Gnieźnieński w obliczu Nowej Ewangelizacji, do Spraw Przekazu Wiary, do Spraw Duchowieństwa, do Spraw Życia Konsekrowanego, do Spraw Rodziny, do Spraw Apostolatu Świeckich, do Spraw Struktur Kościelnych, do Spraw Zarządu Dóbr Materialnych, do Spraw Charytatywnych.

W latach 1996-1999 poszczególne komisje przygotowywały projekty dokumentów, które przesyłały do Komisji Głównej. Po opublikowaniu ich w Wiadomościach Archidiecezji Gnieźnieńskiej, były one dyskutowane przez różne gremia, m.in. przez dekanalne i parafialne Zespoły Synodalne.

Od 1 grudnia 1999 r. działalność rozpoczęła Komisja Redakcyjna, która zajęła się ujednoliceniem merytorycznym i językowym projektów uchwał synodalnych przygotowanych przez Komisje. Te niezwykle trudne prace, w których szczególną rolę odegrał ks. Tadeusz Makowski, trwały niemalże bez przerwy do września tego roku, mimo tylu innych ważnych wydarzeń.

Tak przygotowane dokumenty stały się przedmiotem dyskusji podczas trzech sesji Obrad Plenarnych rozpoczętych 30 września br. W sesjach brało udział 240 delegatów. Część z nich mianował Metropolita Gnieźnieński, resztę stanowili delegaci wybrani przez księży w dekanatach, przez zakony i przez Radę Duszpasterską Archidiecezji. Stanowili oni dość reprezentatywną grupę spośród wiernych diecezji, bo w ich skład wchodziło: 130 kapłanów, 11 sióstr zakonnych i 99 świeckich.

Ostatnia Sesja i zakończenie Synodu

8 grudnia odbyła się uroczysta Sesja zamykająca III Powojenny Synod Archidiecezji. Jej główną część stanowiła Eucharystia sprawowana pod przewodnictwem abp. Henryka Muszyńskiego przez wszystkich kapłanów - delegatów, w której uczestniczyli pozostali członkowie Synodu.

Z okazji zakończenia Synodu, na ręce abp. Henryka Muszyńskiego, Ojciec Święty Jan Paweł II skierował swoje przesłanie do wiernych archidiecezji gnieźnieńskiej i uczestników Synodu. (Tekst publikujemy obok).

Zakończenie prac Synodu było okazją do wyśpiewania Bogu Te Deum i wyrażenia ogromnej radości z poczucia zakończenia wielkiego dzieła, co wyraził Metropolita Gnieźnieński: "´Błogosławiony Bóg i Ojciec Pana naszego, Jezusa Chrystusa, który napełnił nas wszelkim błogosławieństwem duchowym na wyżynach niebieskich w Jezusie Chrystusie´. Powtarzam słowa św. Pawła. (...) Pragnę nimi wypowiedzieć uwielbienie i dziękczynienie całego Kościoła Gnieźnieńskiego za to piękne dzieło zrodzone z natchnienia Ducha Świętego, rozpoczęte w roku 1995, przez Niego kierowane i dziś jest szczęśliwie dopełnione".

Na zakończenie Mszy św. Ksiądz Arcybiskup podpisał dekret zatwierdzający Statuty III Powojennego Synodu Archidiecezji Gnieźnieńskiej. Czytamy w nim: "Bogu w Trójcy Świętej Jedynemu niech będą dzięki za to, że dzieło Synodu Archidiecezji Gnieźnieńskiej rozpoczęte 2 lutego 1995 r., tj. w Święto Ofiarowania Pańskiego, dzięki ofiarnej pomocy duchowieństwa, osób zakonnych i wiernych świeckich pozwolił doprowadzić do pomyślnego końca.

Uchwały Synodu Archidiecezji Gnieźnieńskiej, odbytego w tysiączną rocznicę ustanowienia archidiecezji gnieźnieńskiej i metropolii gnieźnieńskiej, wraz z załączonymi dokumentami wykonawczymi, zgodnie z postanowieniem zawartym w kan. 466 oraz w kan. 8 2 Kodeksu Prawa Kanonicznego niniejszym zatwierdzam i ogłaszam jako obowiązujące od dnia 23 kwietnia 20001 roku, tj. od Uroczystości św. Wojciecha.

Wyrażam nadzieję, że dzieło Synodu mające na celu przybliżenie nauczania Soboru Watykańskiego II i dostosowanie prawa powszechnego do potrzeb i uwarunkowań archidiecezji gnieźnieńskiej przyczyni się do pogłębienia życia religijnego oraz aktywności apostolskiej.

W przeddzień trzeciego tysiąclecia chrześcijaństwa i drugiego tysiąclecia archidiecezji i metropolii gnieźnieńskiej realizację uchwał synodalnych powierzam opiece Matki Najświętszej oraz Świętemu Wojciechowi".

Synodu ciąg dalszy

W wygłoszonej na zakończenie Synodu homilii Metropolita Gnieźnieński przypomniał, że Synod miał przede wszystkim charakter duszpasterski, " a wszystko, co zostało zapisane, zostało zapisane nie po to, by trwało w księgach, ale po to, by znalazło wypełnienie i urzeczywistnienie w naszym codziennym życiu, jako żywe świadectwo Ewangelii". Synod jest więc zadaniem do wypełnienia i jest to praca o wiele trudniejsza - zauważył Ksiądz Arcybiskup - niż ta, która została już wykonana. Metropolita Gnieźnieński powiedział także, że nowy wiek i nowe tysiąclecie stawiają nowe zadania i nowe wyzwania. W tę nieznaną przyszłość Kościół Gnieźnieński wchodzi z wiarą, że "jedyny Pan dziejów prowadzi je nie do zniszczenia, ale ku wypełnieniu, którego symbolem jest ´nowa ziemia´". Ogromną zaś łaską jest fakt, iż Kościół Gnieźnieński nowy wiek i nowe tysiąclecie rozpocznie z pogłębioną wizją samego siebie i nowym ustawodawstwem. Chociaż Synod zakończył się, to w pewnym sensie będzie trwać on dalej. By Statuty nie zostały tylko słowami zapisanymi na kartkach papieru, potrzebna jest trudna praca na zapoznanie wiernych archidiecezji z uchwałami Synodu. Będziemy próbowali czynić to też na łamach Niedzieli Gnieźnieńskiej. Wiele z tego, co stanowi treść synodalnych dokumentów, jest już rzeczywistością realizowaną w Kościele Gnieźnieńskim. Nowe postulaty będą stopniowo, w miarę możliwości, wprowadzane w życie. A wszystko to - jak powiedział abp Henryk Muszyński - "temu jednemu ma służyć, aby nas, za przykładem Maryi, nauczyć wierności i prowadzić na wyżyny świętości i doskonałości. Jest to bowiem główny i najważniejszy cel chrześcijańskiego życia tutaj na ziemi".