Ef 1, 1-10 <- KLIKNIJ

Lekcjonarz otwiera dziś lekturę Listu do Efezjan od jego wielkiego berakah, błogosławieństwa, które w greckim oryginale jest jednym zdaniem długim na dwanaście wersetów, jakby autor nie chciał przerywać oddechu uwielbienia. „Niech będzie błogosławiony Bóg i Ojciec Pana naszego, Jezusa Chrystusa; On napełnił nas wszelkim błogosławieństwem duchowym na wyżynach niebieskich - w Chrystusie”. Formuła „w Chrystusie” powraca w tym hymnie jak refren. Wszystko, co Bóg czyni, czyni „w Nim”. Wybranie, przeznaczenie, odkupienie, objawienie, zjednoczenie. „W Nim bowiem wybrał nas przed założeniem świata, abyśmy byli święci i nieskalani przed Jego obliczem”. Wybranie wyprzedza stworzenie, zanim był świat, był zamysł miłości o nas. Ta prawda, u Pawła będąca czystą pociechą, stała się w dziejach teologii polem najcięższych sporów o predestynację. Hymn Efezjan pozostaje najlepszym korektorem ich tonu, bo mówi o przeznaczeniu wyłącznie językiem doksologii: „ku chwale majestatu swej łaski”. Cel wybrania jest adopcyjny: „z miłości przeznaczył nas dla siebie jako przybranych synów”. Prawnik usłyszy tu huiothesia, adopcję, instytucję, którą świat grecko-rzymski znał doskonale (i którą Rzym cenił tak, że adoptowani zasiadali na tronie cezarów). Łaska posługuje się jej figurą, by wyrazić rzecz niesłychaną, status dziecka nadany aktem miłości Ojca. „W Nim mamy odkupienie przez Jego krew - odpuszczenie występków, według bogactwa Jego łaski”. Apolytrōsis to wykup z niewoli. Cena została wymieniona. Zwieńczeniem hymnu jest słowo, które nadało tytuł całym epokom teologii: Bóg oznajmił „tajemnicę swej woli według swego postanowienia, które przedtem w Nim powziął dla dokonania pełni czasów, aby wszystko na nowo zjednoczyć w Chrystusie jako Głowie: to, co w niebiosach, i to, co na ziemi”. Grecki czasownik anakephalaiōsasthai, zjednoczyć pod jedną głową, Wulgata odda przez instaurare omnia in Christo. Ireneusz zbuduje na nim swoją teologię rekapitulacji, a Pius X uczyni zeń program pontyfikatu. Dzisiejsza patronka, Teresa z Avili, mistrzyni twierdzy wewnętrznej, dopowiada temu kosmicznemu hymnowi wymiar najmniejszy i największy zarazem. Zjednoczenie wszystkiego w Chrystusie zaczyna się w komnatach ludzkiej duszy, gdzie mieszka Król.

Łk 11, 47-54 <- KLIKNIJ

Mowa „biada” osiąga swój najcięższy punkt: „biada wam, ponieważ budujecie grobowce prorokom, a wasi ojcowie ich zamordowali”. Budowa grobowców wyglądała na pobożne zadośćuczynienie. Jezus czyta ten gest na wskroś: „zatem jesteście świadkami i przytakujecie uczynkom waszych ojców, gdyż oni ich pomordowali, a wy im wznosicie grobowce”. Kult zabitych proroków bywa najwygodniejszą formą ich uciszenia, bo prorok w grobowcu już nie upomina. Czcić świętych przeszłości i głuszyć świętych teraźniejszości to jedna i ta sama tradycja rodzinna. Dlatego „Mądrość Boża powiedziała: Poślę do nich proroków i apostołów, a niektórych z nich zabiją i prześladować będą. Tak na to plemię spadnie kara za krew wszystkich proroków, która została przelana od stworzenia świata, od krwi Abla aż do krwi Zachariasza”. Rachunek krwi od Abla (pierwsza księga Biblii hebrajskiej) do Zachariasza zabitego między ołtarzem a przybytkiem (ostatnia księga tego kanonu, 2 Krn 24) obejmuje całe Pismo. Cała historia zabijania posłanych zostaje przedstawiona do zapłaty temu pokoleniu, które dopełni jej miary. Ostatnie biada dotyczy klucza: „wzięliście klucz poznania; sami nie weszliście, a przeszkodziliście tym, którzy wejść chcieli”. Klucz poznania to powierzony uczonym dostęp do Pisma. Można nim otwierać i można nim zamykać. Strażnik progu, który sam nie wchodzi, zamienia urząd w blokadę. To oskarżenie każdej teologii i każdej władzy nauczania, która z klucza uczyniła własność zamiast służby. Reakcja słuchaczy jest opisana słownictwem polowania: „zaczęli gwałtownie nastawać na Niego i wypytywać Go o wiele rzeczy, czyhając, by Go pochwycić na jakimś słowie”. Proces Jezusa zaczyna się na długo przed Sanhedrynem, od zasadzek na słowo. Prawda mówiona w oczy kosztuje. Jezus płaci tę cenę od pierwszego „biada”.