Wyrastałem wśród żołnierzy „Warszyca” oni kształtowali moje poglądy, dlatego mówię o nich Niezłomni. Bo tacy właśnie byli, nie tracąc wiary, nie popadając w zwątpienie, na wolną Polskę czekali dziesiątki lat. Niektórzy z nich doczekali i mogą dziś z zasłużoną dumą stawać pod własnym sztandarem.

Na wniosek Porozumienia Organizacji Kombatanckich i Niepodległościowych ustawą z dnia 3 lutego 2011 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej zatwierdził dzień 1 marca Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Wyklętych. Przywołuję tę datę, ponieważ stanowi ona istotne dopełnienie obrazu spustoszenia świadomości historycznej dokonanego przez komunistyczną propagandę. Po zestawieniu dwóch terminów jawi się nam rzeczywisty poziom społecznej oceny dramatycznych zdarzeń z lat 1945-56. Upadek systemu zniewolenia w Polsce datowany jest na rok 1989. Minęło zatem 22 lata, nim bohaterowie walki o suwerenną Polskę doczekali się symbolicznego zadośćuczynienia ze strony najwyższej władzy państwowej. Symbolicznego, bo tylko o takim tylko rozrachunku możemy obecnie mówić, doznanych krzywd dzisiaj już nikt nie jest w stanie wynagrodzić.

Nieco historii

Konspiracyjne Wojsko Polskie powstało na początku maja 1945 r. w Radomsku jako jedna z tych organizacji, która podjęła czynną walkę z narzuconym przez Sowietów totalitarnym systemem zniewolenia. Nie był to spontaniczny zryw, lecz przemyślana decyzja, a także reakcja na poczynania tworzącego się systemu władzy, który na radomszczańskiej ziemi zaczął funkcjonować od 16 stycznia 1945 r. By nie powielać opisanych już w licznych publikacjach informacji, pominę historię tworzenia KWP, przypomnę tylko, że w kilka miesięcy po zaprzysiężeniu pierwszych żołnierzy była to już konspiracyjna organizacja licząca tysiące członków i swym zasięgiem obejmująca tereny województw: łódzkiego, katowickiego, warszawskiego i poznańskiego. Dobrze to świadczy o talencie organizacyjnym twórcy KWP Stanisławie Sojczyńskim ps. Warszyc. Kilka skutecznych akcji bojowych, jak rozbicie aresztu w Radomsku czy bitwa z oddziałem KBW pod Grabami, było potwierdzeniem skuteczności bojowej tworzonych oddziałów. Taktyka walki z niepodległościowym podziemiem, jaką zastosował Urząd Bezpieczeństwa, miała wschodni rodowód – to instruktorzy z NKWD zalecili, by posłużyć się przekupstwem i zdradą i rozbić podziemie niepodległościowe od środka. Tak też się stało, na skutek donosu z 27 czerwca 1946 r. w Częstochowie na kwaterze przy ul. Wręczyckiej został aresztowany Stanisław Sojczyński. Przejęto też wiele dokumentów, następowały dalsze aresztowania.

Po długim i pełnym tortur śledztwie w Łodzi odbył się proces dowództwa Konspiracyjnego Wojska Polskiego. Na karę śmierci skazano „Warszyca” i kilku jego podkomendnych, wyroki wykonano 19 lutego 1947 r., na 3 dni przed ogłoszeniem amnestii. Jak się wkrótce okazało, amnestia nie była aktem miłosierdzia czy dobrej woli ze strony komunistycznej władzy – to był taktyczny wybieg obliczony na uspokojenie społeczeństwa i wygaszenie działalności niepodległościowej. Nadal trwały aresztowania polskich patriotów, Urząd Bezpieczeństwa gęstą siecią konfidentów oplatał teren. Łódzki proces i surowe wyroki nie stanowiły jednak kresu konspiracyjnej działalności. W tym czasie powstaje druga komenda KWP, mimo braku szans na zwycięstwo walka toczy się nadal. Odpowiedzią komunistów była zbiorowa odpowiedzialność nałożona na środowiska niepodległościowe.

Ogrom krzywd i zniesławień

Bezmiar krzywd i poniżenia dotyczył nie tylko osób podejmujących walkę z totalitarnym systemem, ale także ich rodziny, szykanami objęte były całe okolice, przykładem mogą być tu wioski (Rzejowice czy Wola Rożkowa) i miasta (Przedbórz czy Radomsko). W zachowanych dokumentach bezpieki z lat 40. XX wieku wyczytać można, jak często wobec tych miejscowości stosowano epitety: „bandycka wieś” czy „bandyckie miasto”.

Osieroceni dwaj synowie twórcy Konspiracyjnego Wojska Polskiego Stanisława Sojczyńskiego przez lata nie znali rzeczywistej przyczyny śmierci własnego ojca. Mimo zabiegów rodzin, by uchronić przed dyskryminacją niewinne dzieci, aktywiści partyjni znajdowali sposoby na realizację swych niecnych zamiarów. Miejscem represji była także szkoła, tam usłużni wobec UB nauczyciele dokonywali swoistej selekcji, typując potomków „bandytów”. Przekładało się to na oceny i dalszą edukację młodzieży z patriotycznych rodzin. Częstą w tych środowiskach była odzywka prowadzącego lekcję: „Bandyta do tablicy”. Przy rekrutacji na wyższe uczelnie przez cały czas trwania PRL-u obowiązywały punkty za pochodzenie. Koniecznym w tym miejscu jest jeszcze jedno wyjaśnienie – „ludowa władza” nie skazywała Żołnierzy Niezłomnych na zapomnienie, co powielane jest w wielu publikacjach. Wyrok w tej sprawie był znacznie surowszy – polskich patriotów, najlepszych synów tej ziemi, skazywano na wieczne zniesławienie. Wymownym tego przykładem jest właśnie osoba Stanisława Sojczyńskiego, oficera Wojska Polskiego, uczestnika kampanii wrześniowej, w latach 1940-45 żołnierza podziemia niepodległościowego, oficera Armii Krajowej, zdolnego dowódcy i uczestnika wielu akcji bojowych. Za czyny bojowe został odznaczony dwukrotnie Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Virtuti Militari i awansowany przez gen. Okulickiego do stopnia kapitana. Znamienna też była postawa „Warszyca” w czasie śledztwa i łódzkiego procesu. Nie wydał nikogo ze swoich podkomendnych, odmówił współpracy z bezpieką.

To w sali rozpraw sądowych padły doniosłe słowa określające postawę Sojczyńskiego: „Jeśli padam na kolana, to tylko przed Bogiem”. W uzasadnieniu do wyroku podporządkowany komunistycznej władzy łódzki sąd jednym zdaniem skwitował działalność niepodległościową Sojczyńskiego: „Skazany z Niemcami nie walczył, bez stopni wojskowych i odznaczeń”. Tym samym dla potomnych przywódca podziemia niepodległościowego, niekwestionowany patriota miał się jawić jako bezideowy watażka, bandyta rabujący dorobek umęczonej wojną polskiej wsi.

Dziś zostało już bardzo niewielu żołnierzy Konspiracyjnego Wojska Polskiego, żywa jednak jest pamięć o nich, a liczne miejsca pamięci, pomniki i tablice sławią ich czyny. Obecnie w wolnej Polsce młodzi spadkobiercy przejmują tradycję niepodległościową, wypełniają testament poległych i umęczonych patriotów. To wymowny dowód na to, że trud, cierpienie i ofiara krwi złożone przed 70 laty nie były daremne.