Są dwa rodzaje pamięci – jest pamięć i wspomnienia. Nie tylko chodzi o wspomnienia, ale chodzi o pamięć, którą trzeba zachować. Pamięć to jest zadanie, a równocześnie pamięć jest miarą przestrzeni wewnętrznej wymiaru człowieczeństwa człowieka. Człowiek jest taki, jaka jest jego wewnętrzna pamięć, która go zobowiązuje. Jest to najgłębszy obowiązek człowieczeństwa: pamiętać, nie po to, aby się mścić, ale po to, aby być kimś – mówiła 96-letnia dr Wanda Połtawska w Cieszyńskim Ośrodku Kultury „Domu Narodowym” w Cieszynie. Tam 25 kwietnia pod patronatem „Niedzieli” odbyło się 3. seminarium naukowe poświęcone „Pamięci więźniów nazistowskich obozów koncentracyjnych ze szczególnym uwzględnieniem kobiet – więźniarek z KL Ravensbrück”.

Uchwałą Senatu RP z 30 marca 2011 r. kwiecień został ogłoszony miesiącem pamięci o ofiarach niemieckiego obozu KL Ravensbrück. Tę uchwałę odczytał obecny na spotkaniu burmistrz Cieszyna Ryszard Macura. Pomysłodawca i sekretarz seminarium, a jednocześnie pracownik Wydziału Etnologii i Nauk o Edukacji w Cieszynie, mgr Jakub Staroń podkreślił, że to już trzecie spotkanie ze świadkiem historii, którym jest dr Wanda Półtawska, więźniarka KL Ravensbrück (nr obozowy 7709), harcerka, doktor nauk medycznych, wieloletnia przyjaciółka Karola Wojtyły. – Pani Doktor całym swoim życiem zaświadczyła, że można pięknie żyć i wykorzystać czas, który został dany, mimo tych wszystkich okrucieństw i doświadczeń – zaznaczył starosta cieszyński Janusz Król. Wśród uczestników, prócz przedstawicieli władz miasta i powiatu, duchowieństwa i różnych instytucji, znaleźli się m.in. pracownicy cieszyńskich wydziałów Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, uczniowie cieszyńskich szkół oraz przedstawiciele harcerstwa.

Walka o człowieczeństwo

Seminarium otworzyła prof. zw. dr hab. Katarzyna Olbrycht. – Cała biografia dr Półtawskiej jest świadectwem pokonywania zła i walki o człowieczeństwo, która rozpoczęła w obozie w Ravensbrück – powiedział prodziekan ds. naukowych i współpracy z zagranicą dr hab. Andrzej Kasperek, który wystąpił w imieniu dziekana Wydziału Etnologii i Nauk o Edukacji – prof. dr. hab. Zenona Gajdzicy.

W sali „Domu Narodowego” był wystawiony portret św. Maksymiliana Kolbego. Delegat bp. Romana Pindla – proboszcz parafii św. Marii Magdaleny w Cieszynie ks. kan. Jacek Gracz wspomniał wizytę w kościele św. Maksymiliana w Oświęcimiu, gdzie spotkał się z więźniami KL Auschwitz. Wśród nich był Franciszek Gajowniczek – człowiek, za którego o. Kolbe poszedł na śmierć. – Ci więźniowie są świadkami tego, że w sercu człowieka Bóg zakodował coś wspaniałego, co nazywa się miłością – podkreślił ks. Gracz, który – podobnie jak bp Pindel – jest uczniem dr Półtawskiej z czasów seminarium krakowskiego.

Miara człowieczeństwa

Na seminarium złożył się cykl wykładów, podczas których wypowiedział się m.in. hm. Władysław Kristen, wspominając przyjaźń z cieszyńską harcerką Władysławą Sikorową. Prelegentka, dr Renata Stefańska-Klar mówiła o nadziei i jej źródłach w kontekście obozu zagłady. Poruszyła także osobistą historię. – W okresie noworodkowym miałam częste infekcje. Żaden lekarz nie umiał mi pomóc, ale babcia – była więźniarka obozu w Ravensbrück – własnymi sposobami i modlitwą mnie z tego wyciągnęła – powiedziała dr Stefańska-Klar. Mgr Staroń podzielił się refleksjami dotyczącymi książki „Życie ptaków w Auschwitz” Arno Surmińskiego. Na seminarium była obecna również tłumaczka wspomnianej książki, Renata Załuska, która przyjechała na tę okoliczność z Austrii.

Dr Półtawska w swoim wystąpieniu podkreśliła, że dla niej nieludzka męskość i nieludzka kobiecość objawiły się w czasie wojny. – Śledzę od tamtego czasu losy ludzkości i widzę, co się z nią dzieje. Trzeba ratować człowieczeństwo ludzkości jako takiej! Żadne dziecko nie rodzi się zbrodniarzem i żadne dziecko nie rodzi się świętym – to trzeba przekazać następnemu pokoleniu, żeby młodzież była lepsza – mówiła, dodając: – Pamięć jest miarą człowieczeństwa. Im więcej zdołasz mieć w sobie, tym więcej możesz być i kochać. Różne agresje w świecie są skutkami ludzkich czynów. Jan Paweł II mówił: „Niechaj każdy z was zwiększa sumę dobra w sobie samym, a naród stanie się lepszy” – zaznaczyła dr Półtawska.

Seminarium zawierało również część artystyczną. Muzyk i pedagog mgr Józef Broda podzielił się refleksją słowno-muzyczną o człowieczeństwie. Zaś po dyskusji i podsumowaniu obrad wystąpił Chór Uniwersytetu Śląskiego Harmonia pod dyrekcją dr hab. prof. UŚ Izabelli Zieleckiej-Panek.