Uczestniczyłem niedawno w profilaktycznym szkoleniu na temat bezpieczeństwa na drodze i udzielaniu pierwszej pomocy. Zorganizowane dla księży diecezji bielsko-żywieckiej spotkanie prowadziła elegancka pani policjant oraz nie mniej elegancki pan zajmujący się profesjonalnie ratownictwem medycznym. Po obejrzeniu nagrań z drogowych kamer rejestrujących wypadki z udziałem różnych użytkowników jezdni, chwytaliśmy się za głowę w geście przerażenia, niedowierzania. Jak ludzie mogą tak się zachowywać za kółkiem, na pasach, jadąc na motocyklu, na rowerze? – pytałem siebie. Ale zaraz odpowiedziałem sobie, że „bohaterzy” tych filmów z pewnością reagowaliby tak samo jak ja. Ciekawym jest, że najczęściej nie siebie postrzegamy jako potencjalnego sprawcę, co więcej, rzadko nawet obejmujemy refleksją naszą obecność na drodze. Po prostu się wsiada do auta i jazda.

Druga sprawa. Elegancka pani policjantka prosiła nas – duszpasterzy – o wyczulanie wiernych na sprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego. Podkreślała, co oczywiste, że tu chodzi o najwyższą wartość, jaką jest ludzkie życie, życie dzieci, ojców, matek. Posiłkowała się przy tym danymi statystycznymi, które choć wskazują tendencję poprawy bezpieczeństwa, wcale nie wyglądają najlepiej, żeby nie powiedzieć, że wyglądają bardzo źle. Tu nie chodzi jednak o statystykę – za każdą liczbą kryje się tragedia ludzka.

Po trzecie wreszcie, pamiętam zdziwienie połączone z pewnym uznaniem, kiedy naszej prelegentce mówiliśmy o tym, że coraz częściej ludzie spowiadają się z grzechów popełnionych na drodze. To dobrze, to bardzo dobrze – powiedziała pani z drogówki. Przy tej okazji pomyślałem, że dla własnego użytku spróbuję stworzyć dekalog kierowcy. Co niniejszym czynię. I dzielę się tym z Czytelnikami.

1. Nie będziesz „bogiem” w pojeździe swoim

Efekt Krugera-Dunninga – to zjawisko w psychologii, polegające na tym, że osoby niewprawne w jakiejś dziedzinie życia mają tendencję do przeceniania swoich umiejętności w tejże dziedzinie. Nie myśl, że jesteś dobrym kierowcą. Mów: chcę być coraz lepszym kierowcą, czyli coraz bezpieczniej jeżdżącym. Nie jestem bogiem na drodze. Ci, co tak myśleli, często są martwymi bogami. Albo bogami z tragedią na sumieniu.

2. Nie będziesz używał koni mechanicznych na daremno. Ani dla szpanu swego, ani dla dziewczyny twojej, ani dla pokazania, że lepsza jest fura twoja

Śmiać mi się chce z palących gumę młodziaków siedzących w wyszpachlowanych i kopcących, starych beemkach. Oczywiście fajnie jest mieć mocny i szybki samochód. Ale trzeba pamiętać, że brawura, podsycona emocjami albo chęcią zaimponowania innym – to nie jest dobry doradca.

3. Pamiętaj, byś jazdę swoją modlitwą rozpoczynał

Zasada prosta i wypróbowana wielowiekową tradycją. Wybierasz się w podróż, dojeżdżasz do pracy, do szkoły, na studia – czy to samochodem, motocyklem, rowerem czy innym środkiem transportu publicznego – powierz swoją drogę Panu Bogu. Ma to być jednak modlitwa, a nie magiczne zaklęcie. Na marginesie: wiem, że wielu ludzi często modli się w samochodzie.

4. Nie będziesz czynił ze świętości amuletów wieszanych w samochodzie swoim

Różaniec w aucie, obrazek św. Krzysztofa albo innych świętych, to bardzo dobry pomysł. Ale znowu – to nie jest amulet, jakieś „hokus pokus”. To jest wyznanie wiary w Boga, który jest Panem życia. Twojego i innych. Ja sam w swoim samochodzie maleńki wizerunek Jezusa Miłosiernego umieściłem między licznikiem a obrotomierzem. PS. Fajne są też rybki na tylnej klapie samochodu. Od razu wiadomo, że chrześcijanin. Skoro nim jest, niech tak jeździ, by „ryba” nie musiała się wstydzić. Nie może być tak, że na lusterku różaniec, a w bagażniku kij bejsbolowy…

5. Będziesz za kółkiem używać rozumu swego, ale pamiętaj, że rozum nie gwarantuje nieomylności twojej

Myślenie, myślenie i jeszcze raz myślenie. Wydaje się, że tego najbardziej nam brakuje, także na drodze. Począwszy od odpowiednio wcześniejszej sygnalizacji manewrów, poprzez sposób parkowania, na myśleniu o innych użytkownikach jezdni kończąc. Rozum to wspaniały dar od Boga. Trzeba go używać.

6. Będziesz się z grzechów przeciwko prawom ruchu drogowego spowiadać

Przepisy są dla naszego dobra. Porządkują życie. Także na drodze. Wierzący człowiek w rachunku sumienia musi pytać siebie o zachowanie na jezdni. O przestrzeganie przepisów ruchu drogowego, nadmierną prędkość, brawurę (nie wspominając już o alkoholu, narkotykach). Droga, samochód, motocykl – to nie są miejsca, gdzie Pan Bóg zawiesił zasady miłości i odpowiedzialności.

7. Pamiętaj, aby pojazdem swoim Bogu twemu służyć I bliźniemu swemu

Błogosławieństwo z okazji wspomnienia św. Krzysztofa o tym właśnie przypomina: samochód jest dobrem, którym służymy Bogu i bliźnim. Pomnażamy dobro w świecie. Oczywiście, że wielu, szczególnie mężczyzn, taktuje swoje samochody jako „zabawkę dla dużych chłopców”. Nic w tym złego. Spróbuj jednak użyć swojej „zabawki” do pomocy innym. To jest dopiero zabawa.

8. Bliźniego słabszego na drodze swojej szanować będziesz

Mądra jest zasada, że trzeba pamiętać, kto jest najsłabszym użytkownikiem jezdni. Osobówka zawsze przegra z tirem, motocyklista z limuzyną. Nogi zawsze przegrywają z blachą. Nie zapominaj też o pierwszej pomocy. Miłosierny Samarytanin nie tylko dostrzegł potrzebującego, on był przygotowany do tego, by mu pomóc, wiedział, jak to zrobić.

9. Pamiętaj o higienie emocji twoich, gdy za kółkiem zasiadasz pojazdu twego

Znam ludzi, którzy zza kierownicy tony przekleństw i wulgaryzmów na innych rzucają. Jedni przy szybach zamkniętych, inni gorzej – przy otwartych, „żeby dotarło”. Można podkręcać obroty silnika, ale emocje trzeba studzić. Nie wpadaj w pułapkę nakręcania swojej złości. Co do słów wulgarnych: patrz punkt 6.

10. W samochodzie swoim do bliźniego swego będziesz się uśmiechać

Jesteśmy zabiegani, zmęczeni, pełni napięcia, pośpiechu. Mimo wszystko spróbujmy się uśmiechnąć. Do przechodniów na pasach, do kierowców obok nas stojących na czerwonym. To niewiele kosztuje, a czyni drogę bardziej przyjazną.

Dodatek

Ten subiektywny dekalog w żadnym wypadku nie wyczerpuje wszystkich problemów zachowania naszego na drogach. Jest raczej zachętą, by na spokojnie, w świetle naszej wiary, każdy spojrzał na to, jak korzysta z drogi, którą daje mu Pan Bóg. Rozpoczynający się Tydzień św. Krzysztofa to dobra okazja do takiej refleksji.