Pierwszym motywem zmiany w programie i sposobie przeżywania odpustu była pandemia. Niepewność, jaka zaczęła się pojawiać po doniesieniach medialnych, coraz większy reżim sanitarny ogłaszany w kalwaryjskim sanktuarium, stawiały pod znakiem zapytania całe wydarzenie. Na święte wzgórze przybyły tylko nieliczne grupy pielgrzymkowe a indywidualnych pielgrzymów było mniej. To był inny odpust. We wnętrzu kościoła panowała modlitewna cisza, inna od gwaru i tłoku, do którego pątnicy byli przyzwyczajeni podczas odpustów. Było coś w tej atmosferze z ciszy Wielkiego Tygodnia, która prowadzi do rzeczywistości zmartwychwstania i wydaje owoce w swoim czasie.

Jakkolwiek epidemiczna niepewność zdominowała w dużej mierze przeżywanie odpustu, to inne wydarzenie wysunęło się na pierwszy plan. 13 sierpnia ks. abp Adam Szal podczas Eucharystii ogłosił dekret, podnoszący kościół w Kalwarii Pacławskiej do godności bazyliki mniejszej. Jak mówił w homilii: – Bazylika to dom, dom Boży. W starożytności chrześcijańskiej pierwsze świątynie budowano w kontekście istniejących bazylik świeckich, czyli domów ludzi, którzy tam mieszkali. W kontekście chrześcijańskim, to dom Króla, który jest niezwykłym Królem, to dom samego Boga w Trójcy Jedynego. Tutaj, to dom także Jego Matki… Dzisiejszy tytuł bazyliki mniejszej jest owocem wiary ludu pielgrzymującego razem z Maryją do Pana Boga. Ludu pielgrzymującego w kierunku trzech filarów: krzyża, Eucharystii i Matki Bożej.

Po odczytaniu dekretu przez księdza arcybiskupa, zanim zabrzmiało liturgiczne Chwała na wysokości, zgromadzeni pielgrzymi zaczęli bić brawo, które były przejawem radości tych wszystkich, którzy od pokoleń pielgrzymowali do Matki cierpliwie słuchającej, aby zostawiać swoje intencje. Tę zależność od przeszłości zauważył w liście, skierowanym do pielgrzymów, abp Salavatore Pennacchio, nuncjusz apostolski w Polsce, pisząc: „Jesteśmy świadomi, że nadanie tytuł bazyliki mniejszej to nie tylko ukłon w stronę przeszłości, ale również prawdziwe wyzwanie na przeszłość. Kościół jako budynek tym bardziej zasługuje na honory, im bardziej przybliża Jezusową obecność w słowie i Eucharystii. Jest to ta obecność, która buduje prawdziwą wspólnotę chrześcijańską. Podsyca wiarę, nadzieję, a przede wszystkim miłość między współbraćmi w Chrystusie. Głęboko wierzymy, że tutejsza świątynia będzie spełniać swoje zadanie na miarę godności, do której została wywyższona”.

Godność bazyliki mniejszej wiąże się z podkreśleniem jedności ze Stolicą Apostolską oraz Ojcem Św., ale także, jak mówi ks. dr Łukasz Jastrzębski, ceremoniarz archidiecezjalny i wykładowca liturgiki, wiąże się to przede wszystkim z możliwością zyskania odpustu w ustalone przez Stolicę Apostolską dni. Dla bazyliki w Kalwarii Pacławskiej są to: 29 września – rocznica poświęcenia bazyliki; Sobota i niedziela po 14 września – uroczystość tytułu bazyliki; 29 czerwca – Uroczystość św. Apostołów Piotra i Pawła; 16 lipca – rocznica nadania tytułu bazyliki mniejszej; 7 października – dzień ustalony przez abp. Adama Szala; Raz w roku w dniu dowolnie wybranym przez każdego z wiernych.

Kontynuacją świętowania było oratorium ku czci św. Jana Pawła II w setną rocznicę urodzin. Jak wskazuje o. Edward Staniukiewicz, współautor oratorium, koncert Otwórzcie drzwi Chrystusowi ma formę oratorium i przeznaczone jest na małą orkiestrę symfoniczną, chór i solistów. Pod względem formalnym, jak i stylistycznym ma nawiązywać do tradycyjnej formy klasycznej, ale z wprowadzeniem nowoczesnych technik kompozytorskich. Autorem jest doświadczony twórca form sakralnych, muzycznych i literackich Andrzej Głowienka. Utwór jest narzędziem edukacji kulturalnej, zarówno dla wykonawców, jak i słuchaczy. Wykonawcami byli: Sanocki Chór Kameralny, Podkarpacka Orkiestra Kameralna, muzycy Orkiestry Reprezentacyjnej Straży Granicznej z Nowego Sącza, a partie solowe wykonali zawodowi śpiewacy, w tym autor dzieła: dr Andrzej Głowienka, polski tenor śpiewający w Teatro alla Scala w Mediolanie, wykładowca w Pontificio Istituto Ambrosiano di Musica Sacra w Mediolanie, dr Justyna Reczeniedi, solistka Polskiej Opery Królewskiej oraz Massimo Pagano, śpiewak Opery – Teatro alla Scala w Mediolanie – pod batutą dr hab. Elżbiety Przystasz.

Obok tych dwóch ważnych czynników pojawia się także trzeci, nie mniej ważny, a stanowiący tło tego wydarzenia. To celebracja dróżek, same pielgrzymki, sakramenty sprawowane w cieniu bazyliki i te ciche westchnienia, zanoszone przed obrazem Pani Kalwaryjskiej. Małe grupki pielgrzymujące od kapliczki do kapliczki, ludzie, którzy na placu kalwaryjskim klękali do modlitwy różańcowej i Koronki do Miłosierdzia Bożego. Ich przodkowie niegdyś kształtowali obraz tego odpustu, oni przekazywali wiarę i pewne przyzwyczajenie do Kalwarii, a dziś sami stają się tymi, którzy prowadzą następne pokolenia przed oblicze Matki.