Forum Ekonomiczne to największa w naszej części Europy platforma rozmów, dyskusji, wymiany poglądów i doświadczeń, na którą zapraszani są goście z kraju i zagranicy. Tematyka była bardzo szeroka, obejmowała sprawy: rozwoju gospodarczego, bezpieczeństwa, klimatu, ochrony zdrowia, polityki globalnej i regionalnej, spraw społecznych, współpracy międzynarodowej, innowacji, a także współczesnych wyzwań i zagrożeń oraz przezwyciężania kryzysów, zwłaszcza tych związanych z pandemią COVID-19.

W tegorocznej edycji forum, które odbyło się, po raz drugi, w Karpaczu pod hasłem Europa w poszukiwaniu przywództwa, wzięło udział ok. 5 tys. osób. Odbyło się ponad 400 paneli podzielonych na 24 grupy tematyczne. Prelegentami byli liderzy świata polityki, gospodarki, przedstawiciele świata nauki i kultury. Całość była relacjonowana przez dziennikarzy z całej Europy.

Tradycyjnie forum otworzyła prezentacja „Raportu SGH i Forum Ekonomicznego 2021”. Jest to opracowanie dotyczące sytuacji gospodarczej i społecznej w Polsce, dokonywane przez zespół naukowców z uczelni ekonomicznej, czyli Głównej Szkoły Handlowej. Odpowiada ono na wiele pytań dotyczących tempa rozwoju polskiej gospodarki w różnych sektorach.

Równi z równymi o przywództwie

Wieczorna sesja plenarna z udziałem byłego marszałka Sejmu – przewodniczącego sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych Marka Kuchcińskiego, przedstawicieli dużych firm z branży odzieżowej i sportowej oraz farmaceutycznej, a także przedstawiciela Watykanu – kard. Petera Turksona, odpowiedzialnego za integralny rozwój człowieka, dotyczyła tematu towarzyszącego całemu forum – Europa w poszukiwaniu przywództwa. Postawiono pytanie dotyczące tego, jak Europa, osłabiona pandemią, jest w stanie odbudować nie tylko sytuację gospodarczą, ale też utrzymać się w roli lidera w relacjach międzynarodowych. Podkreślono, że będzie to możliwe tylko wtedy, kiedy będzie przemawiać jednym głosem. – Musimy rozmawiać ze sobą jak równi z równymi, wolni z wolnymi – podkreślił Marek Kuchciński. Przedstawiciele świata biznesu zauważyli, że pandemia COVID-19 z jednej strony ukazała słabości europejskiej gospodarki, jednak z drugiej – może być katalizatorem pozytywnych zmian w wielu obszarach życia. – Koronawirus uczy nas potrzeby współpracy, szukania wspólnych wartości, które zmienią świat na lepszy – mówiła Irma Veberić, przedstawicielka firmy Roche. Enrico Moretti Polegato, przedstawiciel firmy Diadora, zauważył, że korporacje mogą i powinny mieć ambicje przywódcze, zwłaszcza w obszarze innowacji. Taka postawa wymaga jednak wizji, empatii i odpowiedzialności. O jaką wizję przyszłości zatem chodzi i pod jakim przywództwem? – pytał Bogusław Chrabota, prowadzący spotkanie. Czy będzie to wizja przypominająca świat Orwella opisany w książce Rok 1984, czy też wizja japońskiego filozofa Fukujamy, który mówił o końcu historii w kontekście powrotu do uniwersalnych praw i wartości? Kardynał Turkson zauważył, że potrzeba braterskiej jedności, która może wzmacniać społeczne i gospodarcze struktury. Potrzeba solidarności międzyludzkiej i międzynarodowej w różnych obszarach życia. Taką wizję jedności braterskiej zauważamy m.in. w nauczaniu papieża Franciszka.

Powrót Europy do wartości

Temat wartości, godności człowieka, godności ludzkiej pracy powracał bardzo często podczas różnych spotkań i paneli. Poruszając tematy odbudowy gospodarki, przemian społecznych czy troski o klimat, podkreślano, że będzie to możliwe tylko wtedy, kiedy powróci się do sprawdzonych wartości wspólnych wszystkim ludziom, takich jak prawda, dobro i piękno. Będzie to możliwe, kiedy wróci się do idei przyświecającej założycielom Unii Europejskiej. Dla nich jedność Europy realizowana była nie tylko przez wspólną gospodarkę, jej wzrost ale również, a może głównie, przez wspólnotę wartości – wartości chrześcijańskich, które stoją u fundamentów zjednoczonej Europy. Zwracano przy tym uwagę na trzy elementy, które w przeszłości konstytuowały jedność Europy – grecka filozofia, prawo rzymskie i wartości chrześcijańskie. Zatem dziś, kiedy w obliczu różnych kryzysów Europa zastanawia się nad tym, jak z tego wyjść, jak odbudować swoją pozycję, konieczna jest zmiana podejścia, mentalności. Trzeba pamiętać, że ważne są nie tylko zysk i wzrost gospodarczy, trzeba również akcentować troskę o człowieka w jego wymiarze materialnym i duchowym. – Ludzkość zasługuje na więcej, niech zatem kryzys nauczy nas na nowo solidarności – podkreślano.

Wyzwania etyczne biznesu

Przykładem solidarności i współpracy świata biznesu z sektorem charytatywnym było omówienie programów pomocy dla ludności dotkniętej przez różne kryzysy oraz programów dotyczących seniorów realizowanych przez Caritas Polska. Pokazują one, jak wielką rolę może odegrać świat biznesu, bankowości w łagodzeniu skutków kryzysów pojawiających się na świecie. Kardynał Turkson zauważył, że Kościół szuka możliwości dialogu z biznesem, aby razem pomagać ludzkości w wymiarze globalnym i regionalnym. – Biznes może być w tym wymiarze postrzegany jako powołanie. Musi pomagać w rozwoju społeczeństwa, ale też odpowiadać na wyzwania etyczne. Pomoc humanitarna przypomina biznesowi o jego społecznej roli – powiedział. Przedstawiciel sektora finansowego Bartosz Ciołkowski zaznaczył, że nie chodzi tylko o zysk, choć jest on ważny, chodzi także o zaspokajanie celów wyższego rzędu. Ważne jest zatem również zaangażowanie społeczne, które w przypadku jego firmy polega m.in. na fundowaniu milionów posiłków czy sadzeniu milionów drzew. O wieloletniej współpracy na polu charytatywnym z portugalską firmą Jeronimo Martins mówił ks. Marcin Iżycki z Caritas Polska. Pomoc ta organizowana jest nie tylko w Ameryce Południowej, dotkniętej m.in. przez kryzys wenezuelski, ale także w Polsce m.in. przez „Kartę na codzienne zakupy” dla seniorów czy inne inicjatywy. – Takie partnerstwo może być zachętą i przykładem dla innych firm. Ważne jest jednak zachowanie transparentności i dobrych intencji – zauważył.

Rola Kościoła w Europie

Na forum zastanawiano się także nad pytaniem: „Czy Europie potrzebny jest Kościół?”. W przeszłości to właśnie dzięki chrześcijaństwu Europa była jednością pod względem kulturowym i religijnym. To wspólne wartości utworzyły pojęcie christianitas, czyli średniowiecznej cywilizacji chrześcijańskiej. To ona kształtowała kraje europejskie. Przyszły jednak czasy, które nie tylko wypaczyły wizję człowieka, ale też zniszczyły dorobek wieków, czego skutkiem były dwie wielkie wojny światowe. Po doświadczeniach faszyzmu i komunizmu we współczesnej Europie obserwujemy kolejny kryzys związany z błędnymi koncepcjami człowieka. Jest to także kryzys wiary, którego znakiem jest rosnąca liczba apostazji. Podkreślano, że jest to m.in. skutek indywidualizmu, rozwijającej się rewolucji kulturowej, dyktatury relatywizmu, niszczenia autorytetów, w tym autorytetu Kościoła. Redaktor naczelny Tygodnika Katolickiego Niedziela ks. Jarosław Grabowski zwrócił uwagę, że wobec tych zjawisk Kościół, który często jest nierozumiany przez ludzi współczesnych, ma jednak ogromną rolę do odegrania. Kościół z natury jest misyjny, chrześcijaństwo jest misyjne, trzeba zatem rozmawiać, przekonywać, docierać, także do apostatów i wrogów Kościoła. Trzeba prostować fałszywe wizje Boga i Kościoła, które w dzisiejszym świecie są powielane. – Misyjność dotyczy wszystkich, nie tylko duchownych. Trzeba pokazywać, że warto wierzyć w Boga. Trzeba stawać się świadkiem prawdy Bożej. Cywilizacja europejska została zbudowana na chrześcijaństwie, trzeba zatem na nowo to odkrywać – przekonywał ks. Grabowski. To stawia również przed Kościołem nowe wyzwania. Europa potrzebuje Kościoła, który powinien nieustannie reformować swoje struktury, język, sposób docierania do człowieka, wskazując jednak przy tym na stałość wartości, na niezmienność Ewangelii. Kościół żywy, Kościół świadków wiary jest potrzebny współczesnej Europie. Bez duchowego wymiaru ludzkiego życia trudno mówić o odbudowywaniu czegokolwiek.

Podczas Forum Ekonomicznego przyznawane są także nagrody. Firmą roku został KGHM Polska Miedź. Tytuł Człowieka Roku powędrował do premiera Słowenii Janeza Janšy. Nagrodę specjalną przyznano dla społeczeństwa Ukrainy, a odebrał ją premier Ukrainy Denys Shmyhal. Wyróżnienie dla organizacji pozarządowej znalazło się w rękach Związku Harcerstwa Polskiego.