Obowiązujący od 20 kwietnia 2023 r. „Dekret ogólny Konferencji Episkopatu Polski w sprawie występowania duchownych, członków instytutów życia konsekrowanego, stowarzyszeń życia apostolskiego oraz niektórych wiernych świeckich w mediach” zastąpił obowiązujące przez 19 lat „Normy Konferencji Episkopatu Polski dotyczące występowania duchownych i osób zakonnych oraz przekazywania nauki chrześcijańskiej w audycjach radiowych i telewizyjnych” z 11-12 czerwca 2004 r.

Konferencja Episkopatu Polski zmierzyła się z aktualizacją wskazań dotyczących obecności księży w mediach. Wprowadzono obowiązek jednoznacznego wskazywania na profilach i kontach w mediach społecznościowych, „że należą one do duchownego, osoby konsekrowanej lub członka stowarzyszenia życia apostolskiego np. przez umieszczenie właściwego określenia w nazwie konta, fotografii w stroju duchownym lub zakonnym w tzw. zdjęciu profilowym, czy wyraźnej informacji w opisie konta” (pkt 12). W dokumencie podkreślono konieczność szczególnej „roztropności i ostrożności” w trakcie rozmów związanych z kierownictwem lub poradnictwem duchowym, zakaz sprawowania sakramentu pokuty i pojednania za pośrednictwem mediów, w tym przez telefon lub internet (pkt 13). Zastrzeżono konieczność transmisji Mszy św. wyłącznie „na żywo” z możliwością udostępniania materiału jedynie w postaci fragmentu celebracji (homilii) po jej zakończeniu (pkt 14). Przypomniano odpowiedzialność i troskę o przestrzeganie prawa autorskiego i praw pokrewnych, konieczności troski o ochronę wizerunku, ochronę osób małoletnich czy ochronę danych osobowych. Autorzy dokumentu podkreślili ponadto, że obecność osób duchownych i konsekrowanych oraz świeckich reprezentujących instytucje „kanoniczne” w mediach ma przede wszystkim cel ewangelizacyjny, informacyjny i formacyjny oraz nieprzynoszący szkody wierze i obyczajom wiernych (pkt 10). To najważniejsze punkty ciężkości porządkujące dyskutowane w ostatnich latach kwestie związane z dynamicznym rozwojem mediów społecznościowych.

Z jednej strony to bardzo dobrze. Kilka ważnych i bardzo cennych kwestii zostało uporządkowanych jednoznacznie, bez interpretacji, ujednolicając fragmentaryczne dokumenty dotyczące poszczególnych diecezji. Dotychczas bowiem tylko jedna diecezja (warszawsko-praska) miała jakikolwiek dokument (z 2018 r.) dotyczący obecności osób duchownych, konsekrowanych i liderów świeckich wspólnot w mediach społecznościowych. W innej diecezji (opolskiej) istniał pandemiczny dekret regulujący kwestię transmisji Mszy św. na żywo. Osoby duchowne, konsekrowane i świeckie czasem funkcjonując realnie i wirtualnie w kilku diecezjach (inkardynacja, posługi, studia itp.), mogą w bardziej jednolity sposób funkcjonować w przestrzeni medialnej.

Z drugiej strony pozostaje uczucie niedosytu. Rzeczywistość mediów społecznościowych jest dużo bardziej skomplikowana niż mediów elektronicznych. Dokument w ogóle nie obejmuje wielu zagadnień (dotyczących wykorzystania sztucznej inteligencji i ogromu problemów z nią związanych także dla Kościoła, fake newsów, hejtu, algorytmizacji w sieci, profili zamkniętych, grup i pracy z osobami niepełnoletnimi, kiczu sakralnego, monetyzacji treści, nakładów na ich profesjonalizację itp.), inne natomiast traktuje w sposób mocno ogólny, jeszcze inne są podejmowane zamiennie w określeniu „media”. Pozostają zawsze regulacje Kodeksu prawa kanonicznego, do którego ów dekret odnosi się w wielu miejscach przede wszystkim w zakresie kar i sankcji, ale nie pozytywnych wskazań. Wraz z dokumentem w diecezjach powinny zostać zorganizowane szkolenia dla osób duchownych, konsekrowanych i świeckich liderów wspólnot w zakresie wykorzystania mediów społecznościowych do wymienianych w dokumencie celów: ewangelizacyjnego, formacyjnego i informacyjnego. Gdy analizuje się od kilkunastu lat strony internetowe diecezji, parafii, klasztorów i zgromadzeń oraz wspólnot katolickich i stowarzyszeń, wydaje się, że także tu istnieje paląca potrzeba takich szkoleń. Wprowadzenie norm bez edukacji medialnej w zakresie mediów społecznościowych, zrozumienia istoty procesów zachodzących w tej przestrzeni, nie przyniesie, niestety, efektu wyraźnej zmiany w komunikacji Kościoła, efektywnych działań propagujących nauczanie Kościoła i głoszenie kerygmatu.