Największe na świecie uliczne jasełka tym razem odbędą się pod hasłem „W jasełkach leży”. Hasło nawiązuje do 800. rocznicy pierwszego przedstawienia bożonarodzeniowego zaaranżowanego przez św. Franciszka w Greccio we Włoszech (więcej o tym na s. 24). Od tego czasu idea jasełek rozprzestrzeniła się na cały świat. Słowa hasła są fragmentem XVII-wiecznej kolędy anonimowego autora pt. Nowy rok bieży. Kolęda ta zaprasza aniołów, królów, kapłanów i młodzież do oddania chwały Dzieciątku leżącemu w żłobie w otoczeniu wołu i osła.

Orszak Trzech Króli przez teatralne sceny przekazuje ewangeliczne prawdy zawarte w słowach tej radosnej kolędy: W Betlejem mieście, tam się pośpieszcie; Anieli grają, wdzięcznie śpiewają; Królowie jadą z wielką gromadą. Podczas inscenizacji jasełkowych zobaczymy na ulicach orszaki małych dwórek i rycerzy podążających śpiesznie do stajenki za bogato wystrojonymi królami, którzy wiozą cenne dary dla Dzieciątka. Spotkamy liczne anioły w bieli, które będą staczały walkę o dobro z oddziałami diabelskimi. Może spotkamy również złośliwego króla Heroda. Na pewno ujrzymy radosnych pasterzy, a także tradycyjnych kolędników z turoniem, niosących na czele orszaków kolorową ludową gwiazdę. Orszakom, jak zawsze, będzie towarzyszył tłumny wspólnotowy śpiew pięknych polskich kolęd. Celem wędrujących jest stajenka, w której czeka na przybyszów Święta Rodzina: Józef, Maryja i maleńki Jezus. W Warszawie, a także w wielu miastach Polski, Orszak Trzech Króli wieńczy wspaniały polonez tańczony przez setki par widzów i aktorów do najpiękniejszej z polskich kolęd – Bóg się rodzi. Odtwórcami ról ewangelicznych są ochotnicy, wolontariusze – rodzice, młodzież i dzieci, którzy swoje zaangażowanie w to piękne dzieło traktują jako dobrą zabawę, a jednocześnie misję głoszenia światu Dobrej Nowiny.

Ten piękny zwyczaj świętowania Epifanii zakorzenił się na dobre w polskiej kulturze i co roku dociera do kolejnych miejscowości i środowisk w naszej ojczyźnie i poza jej granicami. 6 stycznia 2024 r. orszaki przejdą w blisko 800 miejscowościach. Odbędą się również w Afryce, m.in. w Nyakinama w Rwandzie, w Burhynyi w Demokratycznej Republice Konga, a także – jak w poprzednich latach – w Esseng w Kamerunie.

Fundacja Orszak Trzech Króli zachęca wszystkie środowiska, zarówno rodzinne, jak i szkolne, sąsiedzkie i parafialne, zgromadzone wokół domów kultury czy miejsc pracy, aby organizowały małe przedstawienia jasełkowe, które przypominałyby ewangeliczne prawdy o Bożym Narodzeniu i przez barwne obrazy pomagały najmłodszym zrozumieć ich treść. Do zorganizowania jasełek wystarczą dobre chęci, kilku członków rodziny, wybrane teksty polskich kolęd, które mogą służyć za scenariusz przedstawienia, oraz pomysłowość w wykorzystaniu posiadanej garderoby. Wspólne przygotowania mogą się stać wspaniałą zabawą dla całej rodziny, a występy na rodzinnej scenie będą okazją dla dzieci szkolnych do przezwyciężania tremy przed występami publicznymi.

Jasło, czyli żłóbek – centrum Epifanii

Słowo „jasło”, od którego pochodzi słowo „jasełka”, oznacza paśnik dla zwierzyny w formie drewnianego koryta z drabinkami. Jasło współcześnie nazywane jest żłobem. To właśnie żłóbek, w którym leży Nowonarodzony Jezus, stanowi centrum obchodów święta Epifanii.

Papież Franciszek w liście apostolskim z 2019 r. „O wartości i znaczeniu żłóbka” pisze, że chciałby „wesprzeć piękną tradycję naszych rodzin, które w okresie poprzedzającym Boże Narodzenie przygotowują żłóbek, a także zwyczaj umieszczania go w miejscach pracy, szkołach, szpitalach, więzieniach, na placach”. Fundacja Orszak Trzech Króli, przez organizowanie konkursów na najpiękniejszą szopkę bożonarodzeniową, co roku zachęca do tworzenia szopek obrazujących wydarzenia sprzed 2 tys. lat. Na przestrzeni kilkunastu lat działalności fundacji setki rodzin wzięły udział w konkursie, a rękodzieła cieszyły pięknem i oryginalnością.

„To naprawdę realizacja twórczej wyobraźni, która wykorzystuje najbardziej różnorodne materiały do tworzenia małych arcydzieł piękna. Uczymy się od dzieciństwa: kiedy tato i mama wraz z dziadkami przekazują ten radosny zwyczaj, który uosabia bogatą duchowość ludową. Chciałbym, aby ta praktyka nie ustała, a wręcz mam nadzieję, że tam, gdzie została zaniechana, zostanie odkryta na nowo i ożywiona” – pisze dalej Franciszek w swoim liście, zachęcając do tworzenia rodzinnych szopek, które stanowią pełną treści dekorację domu w okresie Bożego Narodzenia, a jednocześnie mogą być miejscem, gdzie rodzina gromadzi się na wspólną modlitwę, śpiew kolęd czy refleksję nad przyjściem Zbawiciela na świat.

Dotknięcie ubóstwa

We wspomnianym liście papież pisze również, że „żłóbek jest zachętą do «odczuwania», «dotknięcia» ubóstwa, które Syn Boży wybrał dla siebie w swoim wcieleniu”. Ubóstwo żłóbka mobilizuje nas, abyśmy za przykładem Trzech Mędrców przynosili do Betlejem dary. „Ze żłóbka Jezus z łagodną mocą wygłasza apel o dzielenie się z ostatnimi jako drogę do bardziej ludzkiego i braterskiego świata, w którym nikt nie jest wykluczony i usuwany na margines” – podpowiada Ojciec Święty.

Fundacja Orszak Trzech Króli w tym roku zachęca, aby konkretnym darem dla Nowonarodzonego stało się wsparcie dla dzieci z hospicjum im. bł. ks. Michała Sopoćki. To jedyna taka placówka na Litwie, która nazywana jest też Betlejem Miłosierdzia, a które od wielu lat otacza darmową opieką setki dzieci, dorosłych i ich rodziny. Hospicjum można wesprzeć przez Fundację Aniołów Miłosierdzia i stronę: www.mostdonieba.pl .

Orszak Trzech Króli wędruje w tym roku po raz szesnasty. Na stronie fundacji: www.orszak.org można odnaleźć mapę z zaznaczonymi miejscami, gdzie odbywają się tym razem radosne kolędowe korowody, aby dołączyć do orszaku, który jest najbliżej naszego miejsca zamieszkania. Warto przypatrywać się wydarzeniu i podjąć wysiłek zorganizowania Orszaku Trzech Króli we własnej miejscowości. Fundacja Orszak Trzech Króli służy pomocą, szkoli, udostępnia konieczne materiały, scenariusze. Zapraszamy do dołączenia do wielkiej rodziny „miast orszakowych”, do wspólnotowego, rozśpiewanego, barwnego i radosnego przeżywania uroczystości Objawienia Pańskiego.

Autorka jest scenarzystą Orszaku Trzech Króli.