Zamki na Jurze powstawały głównie w XIV wieku z inicjatywy króla Kazimierza Wielkiego. Miały chronić południowe granice Królestwa Polskiego przed najazdami ze Śląska i z Czech. Ze względu na swoje położenie na wysokich skałach nazwano je Orlimi Gniazdami.

Ruiny zamku Olsztyn k. Częstochowy należą do najlepiej rozpoznawalnych warowni jurajskich. Cylindryczna, wysoka na 35 m wieża przyciąga wzrok już z daleka. Zbudowana została z białego wapienia, współcześnie nadbudowana z brunatnej cegły. Od 2018 r. trwały prace rekonstrukcyjne. W baszcie studziennej odtworzono oryginalne kondygnacje, zrekonstruowano okna i otwory strzelnicze. Wewnątrz powstała klatka schodowa, w której po drewnianych schodach można wejść na poszczególne poziomy. Dzięki pracom archeologicznym została odkopana studnia, wybudowano dwie sale, gdzie przygotowano prezentację historii zamku i jego restauracji. Tereny zamkowe to także centrum wydarzeń historycznych i kulturalnych, latem odbywają się tu inscenizacje bitew, turnieje rycerskie oraz nocne pokazy z duchami w tle.

Zamek w Ogrodzieńcu to największa warownia Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, znana m.in. z serialu Janosik. Zachwyca rozległością murów i tajemniczymi przejściami. Legendy mówią, że po murach Ogrodzieńca nocą błąka się czarny pies. Jak twierdzą wtajemniczeni, jest to dusza bogatego i okrutnego kasztelana krakowskiego Stanisława Warszyckiego, jednego z panów zamku.

Dwa położone obok siebie zamki w Mirowie i Bobolicach łączy malownicza trasa, tzw. skalna grzęda. Średniowieczny zamek w Bobolicach po trwającej wiele lat rekonstrukcji powrócił do swej dawnej w XXI wieku dzięki prywatnej inicjatywie rodziny Laseckich. Legendy związane z zamkiem opowiadają o podziemnym tunelu, który łączył go z pobliską twierdzą w Mirowie, a także o dwóch braciach panujących w obydwu warowniach, których miłość do jednej kobiety zakończyła się bratobójstwem. Zamek w Bobolicach, jak każda szanująca się warownia, nawiedzany jest przez duchy: Białą Damę oraz niewierną żonę Bobola, który za jej zdradę postanowił zamurować ją żywcem w lochach. Zamek był plenerem zdjęć do serialu telewizyjnego Korona królów.

Zamek w Ojcowie jest urokliwie położony w sercu Ojcowskiego Parku Narodowego. Król Kazimierz Wielki nazwał zamek „Ociec”, nawiązując do tułaczki w tych okolicach swego ojca Władysława Łokietka. Podczas ucieczki przed wojskami Wacława Łokietek schronił się w tutejszej grocie, a na pamiątkę tych wydarzeń jaskinię nazwano Grotą Łokietka. Od tamtej pory miejscowość zyskała nazwę: Ojców. Do zwiedzania dostępna jest baszta z bramą, w której znajduje się makieta zamku, wystawa pt. Dzieje zamku ojcowskiego, ze wzgórza zamkowego roztacza się piękny widok na Dolinę Prądnika. Wystawa multimedialna ukazuje historię zamku i to, jak zmieniało się otoczenie parku.

Zamek w Pieskowej Skale to prawdziwa perła renesansowej architektury, malowniczo położona nad Doliną Prądnika w sercu Ojcowskiego Parku Narodowego. Według miejscowych opowieści, nazwa „Pieskowa Skała” pochodzi od wiernego psa, który miał pilnować uwięzionej w wieży dziewczyny. Gdy zginął z głodu, skała, na której zbudowano zamek, miała przyjąć jego imię – jako symbol lojalności i wierności. Zamek został wzniesiony na polecenie Kazimierza Wielkiego i jak wszystkie budowle warowne był wielokrotnie przebudowywany. Wyróżnia się pięknym dziedzińcem arkadowym oraz loggią widokową, z której roztacza się widok na słynną Maczugę Herkulesa – samotny, wysoki ostań wapienny, z którym związana jest niejedna legenda. Zamek otacza malowniczy park ze stawami z XVI wieku. Obecnie mieści się tu filia Muzeum Zamku Królewskiego na Wawelu.

***

Szlak Orlich Gniazd to jeden z najpiękniejszych szlaków turystycznych w Polsce. Można go pokonać pieszo, rowerem, a częściowo także samochodem. Dzieci pokochają poszukiwania skarbów i tajemnicze lochy, a dorośli docenią niezwykłe panoramy i bliskość natury. /a.c.