Zmarł mój brat. Nie założył własnej rodziny i teoretycznie ja i matka jesteśmy spadkobiercami. Nie miałam z nim kontaktu od wielu lat i nie wiem, jaki jest jego stan prawny. Jak mogę się dowiedzieć, czy przyjmując spadek, nie wpadnę w kłopoty?

Odpowiedź eksperta
Wśród składników masy spadkowej mogą znaleźć się zarówno aktywa, jak i pasywa, czyli długi spadkowe. Spadkobiercy mogą więc odziedziczyć zarówno jedne, jak i drugie. Czasem nawet w przypadku bliskich nam osób nie sposób wiedzieć o wszystkich zaciągniętych przez nich kredytach, pożyczkach i innych zobowiązaniach finansowych. Przed podjęciem decyzji o dalszym losie spadku taka wiedza jest, naturalnie, kluczowa.

W sytuacji, gdy spadkobierca otrzyma spadek (obojętnie, czy jest to dziedziczenie z mocy testamentu, czy z mocy ustawy), ma następujące możliwości:

– przyjąć spadek w całości (czyli wprost). Jeśli podejmie się taką decyzję, przejmie się całą masę spadkową, uwzględniającą także długi;

– zrzec się spadku. Odrzucenie spadku w całości oznacza zrezygnowanie z całej masy spadkowej – z aktywów i pasywów;

– przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza odpowiedzialność za długi zmarłego wyłącznie do wysokości odziedziczonego majątku. Rozwiązanie to zapewnia spadkobiercy bezpieczeństwo i nie naraża go na konieczność spłaty zadłużenia spadkodawcy.

W celu sprawdzenia, czy osoba zmarła miała długi, należy przeprowadzić postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku w sądzie (chociaż procedurę stwierdzenia nabycia spadku można też przeprowadzić u notariusza. Sąd, w przeciwieństwie do niego, jest podmiotem uprawnionym, by w ramach postępowania wystąpić do BIG i pobrać dane o spadkodawcy).

Sąd przeprowadza postępowanie, w którym ujawnia wszystkich spadkobierców, a następnie wydaje wyrok potwierdzający dziedziczenie.

W świetle obecnie obowiązujących przepisów jeżeli spadkobierca w terminie 6 miesięcy od dowiedzenia się o tytule swojego powołania nie złoży oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, dziedziczy on spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

Spadkobiercy mają prawo złożyć w sądzie wniosek o sporządzenie spisu inwentarza, a działający przy sądzie komornik sądowy, korzystając z dostępnych mu środków, przygotowuje raport zawierający informacje o składnikach majątku zmarłego (ruchomościach, nieruchomościach, środkach finansowych na rachunku bankowym itd.) i długach zmarłego. Osobami uprawnionymi do złożenia takiego wniosku są spadkobierca, uprawniony do zachowku, zapisobierca, wykonawca testamentu oraz wierzyciel posiadający pisemny dowód należności przeciwko spadkodawcy. Po zgromadzeniu informacji w przedmiocie stanu majątku spadkodawcy spadkobiercy mogą podjąć racjonalne i bazujące na sprawdzonych danych decyzje w sprawie dalszych losów spadku.