Ostatnio zmarł mój wuj. Jego żona nie żyje już od dłuższego czasu. Dzieci nie mieli. Jeśli nie zostawił testamentu, kto może otrzymać po nim spadek?

Odpowiedź eksperta
W przypadku gdy bezdzietni małżonkowie nie zdecydują się na spisanie testamentu, los ich spadku może stać się skomplikowany. Jeśli umrze jedno z małżonków, jego dobytek nie trafi w całości do rąk żyjącego partnera – ale prawo do jego części mają również rodzice zmarłego.

Dziedziczenie ustawowe regulują przepisy art. 931 i n. Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 932 § 1 kc w przypadku braku potomstwa do spadku mają prawo małżonek osoby zmarłej i jego/jej rodzice. W przypadku małżeństw posiadających potomstwo sprawa jest o wiele prostsza. Po śmierci małżonka dziedziczą drugi z partnerów oraz dzieci w częściach równych, przy czym część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Jeżeli dziecko nie dożyło otwarcia spadku, w jego miejsce wchodzą jego potomkowie, tj. wnuki spadkodawcy.

W przypadku gdy do dziedziczenia dochodzą małżonek wraz z rodzicami zmarłego, udział małżonka stanowi połowę masy spadkowej. Udział w spadku każdego z rodziców jest równy jednej czwartej całości. W sytuacji gdy spadkodawca nie miał małżonka i dzieci, cały jego majątek przypadnie rodzicom w częściach równych, gdy natomiast spadkodawca miał jedynie jednego rodzica (załóżmy, że ojciec był nieznany), cały majątek przypada temu jednemu rodzicowi.

Rodzeństwo może dojść do spadku dopiero w przypadku, gdy rodzic spadkodawcy nie dożyje otwarcia spadku. Wówczas udział przypadający temu rodzicowi przechodzi na rodzeństwo spadkodawcy w częściach równych.

Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, ale pozostawiło po sobie dzieci, wówczas udział spadkowy, który by przypadał temu rodzeństwu, przechodzi na jego potomków.

Spadek bezdziedziczny (precyzyjniej: spadek, co do którego nie ma spadkobierców ustawowych lub testamentowych) to sytuacja, w której nikt nie dziedziczy po zmarłym. Według polskiego prawa, jeśli po śmierci spadkodawcy nie ma spadkobierców testamentowych, a jego następcy prawni (tacy jak dzieci) nie istnieją lub odrzucili spadek, dziedziczyć mogą:

– gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy (jako spadkobierca ustawowy) oraz

– Skarb Państwa (jeśli ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy jest nieznane lub było za granicą).