Tytuł ten, jak wskazuje minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska, „jest swoistym zaproszeniem do odkrywania lokalnej kultury i do jej współtworzenia przez lokalnych twórców. Podkreśla prestiż wynikający z lokalnych wartości i istotnej roli miasta – stolicy kultury – w jej kształtowaniu”. Przez najbliższy rok serce polskiej kultury będzie biło w Beskidach.

Oddać honor

Bielsko-Biała, miasto leżące na pograniczu Beskidu Śląskiego i Beskidu Małego – czyli de facto na styku odrębnych kultur, jeszcze niedawno dzielnie walczyło o to, by stać się Europejską Stolicą Kultury. I choć poziom aplikacji „małego Wiednia” został oceniony jako bardzo wysoki, miasto musiało obejść się smakiem, tytuł ESK 2029 przypadł bowiem Lublinowi. Starania Bielska-Białej (a także Katowic wraz z aglomeracją i Kołobrzegu) nie uszły uwadze kierownictwa resortu kultury. Jak przyznała w jednym z wywiadów min. Cienkowska, decyzja o przyznaniu Bielsku-Białej tytułu Polskiej Stolicy Kultury 2026 jest swoistym uhonorowaniem wysiłków zarówno włodarzy miasta, jak i osób zaangażowanych w zarządzanie miejską kulturą oraz wszystkich mieszkańców. I wyraźnie podkreśliła: „To absolutnie nie jest nagroda pocieszenia. Co więcej, zastanawiałabym się, czy to nie jest lepsza nagroda niż Europejska Stolica Kultury”.

Udział w europejskich zmaganiach stał się dla Bielska-Białej motorem rozwoju kulturalnego. Przez cały rok 2026 w mieście odbędzie się ponad sto wydarzeń pod wspólnym hasłem „Tkamy dobrostan”. Koresponduje ono z ideą Bielska-Białej jako krosna, na którym dzięki dialogowi i współpracy tkany jest dobrostan mieszkańców. Owo tkanie, nawiązujące do włókienniczych tradycji miasta, wiąże się ze zmianą postaw – ma prowadzić od bierności do aktywizacji społeczeństwa i wzmacniania jego roli jako współtwórcy, wraz z artystami, lokalnej kultury. Tkanie to także przeplatanie się tradycji i nowoczesności, przyrody i architektury oraz przedstawicieli grup społecznych, często bardzo różnych od siebie.

Muzyka, teatr, film, literatura, fotografia... W programie wydarzeń, które odbędą się w ramach PSK 2026, każdy – nie tylko mieszkaniec Bielska-Białej! – znajdzie coś dla siebie. Kalendarium jest dostępne na stronie: bb2026.pl/program .

Na dobry początek

17 stycznia 2026 r. to data, która złotymi zgłoskami zapisze się w historii Bielska-Białej, wtedy bowiem miała miejsce ceremonia otwarcia PSK. Zaczęło się od korowodów tanecznych, które wyruszywszy z czterech miejsc, w barwnych pochodach zmierzały w stronę Placu Wojska Polskiego, by tam wspólnie zatańczyć widowiskowego poloneza.

Kolejny punkt programu stanowił koncert plenerowy na cześć sztuki pod znamiennym tytułem Evviva l’arte, reklamowany jako największe muzyczne wydarzenie w historii miasta. W widowisku na Placu Ratuszowym wystąpili znani i mniej znani polscy muzycy (m.in.: Urszula Dudziak, Andrzej Krzywy, Adam Nowak, Andrzej Lampert, Maciej Szymonowicz), którym towarzyszyli Bielska Orkiestra Kameralna pod batutą Mateusza Walacha i DJ Michał J. Sandecki. Dostojne brzmienie orkiestry symfonicznej w połączeniu z energią muzyki elektronicznej musiało zrobić wrażenie. Nowoczesne aranżacje utworów z różnych okresów i gatunków polskiej (co warto podkreślić!) muzyki spotkały się z tradycją muzyki klasycznej, co znakomicie wpisało się w ideę tkania dobrostanu.

Zwieńczeniem inauguracji PSK była muzyczna podróż po wielokulturowej historii miasta, w którą udała się publiczność zgromadzona w sali koncertowej Cavatina Hall. Wybrzmiały tam m.in. Mazur z Halki Stanisława Moniuszki (w wykonaniu Orkiestry Teatru Polskiego La Nostra Banda) i Koncert fortepianowy e-moll Fryderyka Chopina, który zaprezentował Mateusz Dubiel – zwycięzca 51. i 53. Ogólnopolskiego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie. W treści pozostałych utworów wykonanych tego wieczoru przewijały się zarówno motywy industrialne, nawiązujące do włókienniczych tradycji Bielska-Białej, jak i elementy folkloru, m.in. góralskiego i żydowskiego.

* * *

Inicjatywę Polska Stolica Kultury zapoczątkowało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W kolejnych latach polskimi stolicami kultury zostaną Katowice wraz z aglomeracją (2027) i Kołobrzeg (2028). Każde z tych miast może liczyć na wsparcie finansowe (1 mln zł ze środków budżetu państwa) w realizacji wybranych wydarzeń artystycznych i kulturalnych.