Światowa Organizacja Zdrowia nie pozostawia złudzeń: udar mózgu to wciąż najczęstsza przyczyna niepełnosprawności u dorosłych oraz druga najczęstsza przyczyna zgonów na świecie. Tak poważne statystyki każą zadać pytanie: czy robimy wszystko, aby się przed nim uchronić?

Profilaktyka udarowa

Jak podkreśla dr n. med. Beata Świątkowska-Flis – kierownik Klinicznego Oddziału Neurologicznego i Centrum Profilaktyki i Leczenia Udarów Mózgu w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. Najświętszej Maryi Panny w Częstochowie – to, czy zachorujemy, zależy w dużej mierze od nas samych. Możemy przyczyniać się do ryzyka zachorowania albo świadomie je ograniczać. Profilaktyka udarowa nie jest pojęciem abstrakcyjnym. W praktyce oznacza codzienne wybory, które kształtują nasz styl życia.

Medycyna wyróżnia profilaktykę pierwotną i wtórną. Ta pierwsza dotyczy osób, które nie doświadczyły jeszcze udaru ani przemijających epizodów niedokrwiennych. W tym przypadku kluczowe jest rozróżnienie czynników, na które mamy wpływ, oraz tych, które pozostają poza naszą kontrolą. Do czynników niemodyfikowalnych należą wiek i płeć – mężczyźni oraz osoby powyżej 65. roku życia są bardziej narażeni na udar.

Największe znaczenie w codziennej profilaktyce mają jednak czynniki modyfikowalne. Wśród nich wymienia się przede wszystkim dietę – najkorzystniejsza okazuje się śródziemnomorska, bogata w warzywa, ryby, oliwę z oliwek i produkty mleczne. Istotna jest również kontrola masy ciała oraz utrzymywanie wskaźnika BMI w granicach normy. Nie można przecenić roli aktywności fizycznej. – Chodzi nie o forsowne treningi, ale o regularny, umiarkowany wysiłek dostosowany do możliwości organizmu – podkreśla lekarka. Wystarczą spacery, jazda na rowerze czy pływanie kilka razy w tygodniu. Równie ważne jest unikanie palenia tytoniu oraz biernego wdychania dymu, które zwiększają ryzyko wielu chorób, w tym udaru. Szczególną uwagę należy zwrócić na choroby współistniejące. Nadciśnienie tętnicze i cukrzyca to dwa główne czynniki ryzyka. Ich odpowiednia kontrola znacząco zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia udaru.

Profilaktyka wtórna

W przypadku pacjentów, którzy już przeszli udar, kluczowa staje się profilaktyka wtórna, która obejmuje leczenie farmakologiczne, regularne badania oraz ścisłą współpracę z lekarzami. Niepokojące są jednak aktualne statystyki. Liczba zachorowań rośnie, a udar coraz częściej dotyka ludzi młodych – nawet w wieku 20-30 lat. Przyczyny tego zjawiska są złożone, ale jednym z głównych problemów pozostaje styl życia oraz brak systematycznej kontroli zdrowia. Doktor Świątkowska-Flis zaznacza, że pacjenci, którzy stosują się do zaleceń lekarskich i mają świadomość swojego stanu zdrowia, znacznie rzadziej doświadczają nawrotów choroby lub przechodzą ją łagodniej. – Kluczowe jest przestrzeganie wskazówek zawartych w karcie wypisowej – mówi. – To proste działania, które mogą uratować życie.

W świecie, w którym tempo życia często spycha troskę o siebie na dalszy plan, warto zatrzymać się i zadać sobie pytanie: czy robię wszystko, aby uchronić się przed chorobą, której w wielu przypadkach można zapobiec??

Nie czekaj!

W przypadku udaru liczy się czas – szybko podjęte leczenie to szansa na uratowanie i zminimalizowanie jego skutków.

Objawy udaru:

• U – utrudniona mowa. Poproś o powtórzenie prostej frazy. Czy mowa jest niewyraźna lub dziwna?

• D – dłoń opadnięta. Poproś tę osobę, aby podniosła obie ręce. Czy jedna ręka opada w dół? A może nie udaje jej się podnieść jednej ręki?

• A – asymetria ust. Poproś, aby ta osoba się uśmiechnęła. Czy opadnie jedna strona jej twarzy?

• R – rozmazane widzenie. Zapytaj, czy widzi wyraźnie.

Jeśli zaobserwujesz którykolwiek z tych objawów (nawet jeśli znikną!), natychmiast zadzwoń pod numer alarmowy 112 lub na pogotowie ratunkowe 999.

Nie czekaj, aż objawy ustaną. Liczy się każda minuta!