Reklama

Puławy

Cmentarz Włostowicki

Niedziela lubelska 35/2001

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Parafia pw. św. Józefa w Puławach leży na skraju Wyżyny Lubelskiej. Kościół i cmentarz grzebalny znajdują się przy trasie z Puław do Kazimierza Dolnego. Cmentarz od 1986 r. zaliczany jest do obiektów zabytkowych, ma powierzchnię 1,9 ha. Jest jednym z najstarszych cmentarzy rzymsko- katolickich w Polsce. Dla porównania: Cmentarz Powązkowski w Warszawie był założony w 1790 roku, Cmentarz Rakowicki w Krakowie w 1802/3, cmentarz przy ulicy Lipowej w Lublinie w 1809 r. Założenie cmentarza rzymsko-katolickiego we Włostowicach przypada na rok 1801.

Cmentarz (łac. coemeterium - miejsce snu, spoczynku), to miejsce grzebania zmarłych. Według prawa rzymskiego cmentarze były zakładane poza obrębem miast. Uznawano je za miejsca święte i nietykalne. Chrześcijanie przyjmowali zwyczaje grzebalne środowisk, w których żyli. W Polsce początkowo tereny przykościelne były miejscem grzebania zmarłych. W XVI w. Jan Długosz wspomina o drewnianej kaplicy we Włostowicach, którą obsługiwał proboszcz z parafii Jaroszyn - dzisiaj Góra Puławska. Wisła stanowiła naturalną przeszkodę dotarcia do kościoła parafialnego. Z dokumentów metrykalnych wynika, że przy drewnianej kaplicy już od 1601 r. chowano zmarłych. Od 1639 r. zamieszkał tu na stałe kapłan, a od 1676 r. powstała parafia, do której oprócz Włostowic należały: Puławy, Wólka Profecka, Skowieszyn i Parchatka. W latach 1726 - 1728 z fundacji Elżbiety Sieniawskiej został wybudowany obecny, murowany kościół pw. św. Józefa Oblubieńca NMP. Przy tym kościele był cmentarz o powierzchni 1,5 ha. Znaleźli tu miejsce spoczynku kapłani - duszpasterze i wierni; wśród nich wielu związanych z dworem Czartoryskich, dla których od 1785 r. Puławy stały się rezydencją. W tym czasie istniał już poza osadą stary cmentarz augsbursko - ewangelicki dla grzebania innowierców. Świadczy o tym napis umieszczony na najstarszym nagrobku: " Ferdynandowi Goguelowi, najlepszemu mężowi, walecznemu żołnierzowi, wierny przyjaciel - Adam Książę Czartoryski opłakujący w 1797 r." Wizytujący parafię w 1801 r. bp Wojciech Skarszewski zalecił, zgodnie z obowiązującym prawem państwowym, urządzenie cmentarza poza wsią. Stało się to możliwe dzięki ówczesnemu właścicielowi tych terenów, Księciu Adamowi Kazimierzowi Czartoryskiemu. Przeznaczył on na ten cel 3 morgi ziemi (około 1,5 ha.) między Puławami a Włostowicami. W 1801 r. ówczesny proboszcz ks. Marcin Ostrowski poświęcił teren. Książę Czartoryski wzniósł ciosowy krzyż z piaskowca szydłowieckiego. Teren ten przylegał do istniejącego już cmentarza dla innowierców. Nowy cmentarz ogrodzono, a od strony południowo - zachodniej Książę Czartoryski umieścił bramę wejściową z szydłowieckiego piaskowca z napisem: "Boże! Żyli w pracy, niech spoczywają w wieczności". Księżna Izabela Czartoryska, po śmierci Zofii z Matuszewiczów - Kickiej, spełniając intencję zmarłej wychowanki także wniosła swój wkład w dzieło cmentarza. Jest o tym wzmianka na bramie cmentarnej: " I to z Jey natchnienia". W 1827 r. Księżna ufundowała ku czci Zofii Matuszewiczównej krzyż z piaskowca, który początkowo stał na Kępie, ulubionym miejscu Zofii, a od 1904 r. znajduje się na cmentarzu.

Obok cmentarza rzymsko - katolickiego od strony południowej było osobne miejsce dla chowania niekatolików (część augsbursko - luterańska), a od strony północnej chowano prawosławnych, gdzie była kaplica i osobne wejście. Teren cmentarza był kilkakrotnie powiększany. W 1907 r. J. Czechner wzniósł małą kapliczkę nad grobem rodziny. W 1919 r. powstała parafia Wniebowzięcia NMP w Puławach. To spowodowało również podział cmentarza grzebalnego. Część północna, od Puław, przeszła pod zarząd nowej parafii. W roku 1939 przeniesiono bramę fundacji Czartoryskich na obecne miejsce przy drodze Puławy - Kazimierz. Część włostowicką cmentarza otoczono parkanem z cegły. Od 1949 r. cmentarz w całości należy do parafii św. Józefa. W latach 50 - tych rozebrano drewniane ogrodzenie części puławskiej i zastąpiono je parkanem z cegły. W 1964 r. przeprowadzono gruntowne porządkowanie cmentarza kosztem dużego nakładu pracy i środków finansowych. Od strony północnej wykonano także nowy, murowany parkan. Na cmentarzu włostowickim spoczywają m.in: Franciszek Gniewkowski "pierwszy tłumacz pamiątek zebranych w Sybilli"; Jan Marcin Poltz - lekarz króla Stanisława Augusta Poniatowskiego; Krzysztof Zygmunt Gutschmidt - generał Dywizji Wojska Saskiego, przybyły z królem Westfalii Hieronimem Bonaparte ( 1812 r.); Antoni Amborski - w latach 1824 - 1864 nauczyciel Szkoły we Włostowicach, założonej przez Izabelę Czartoryską; żołnierze - powstańcy polegli podczas walk w Puławach w 1831 r. i uczestnicy powstania w 1863 r.; nauczyciele Instytutu Wychowania Panien (1842 - 1862), Instytutu Politechnicznego i Rolniczo-Leśnego (1862- 1869), Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa (1869 - 1915); austriaccy i niemieccy żołnierze polegli w latach 1914 - 1915; żołnierze polscy z 1939 r.; mieszkańcy Parchatki zamordowani przez hitlerowców w 1942 r.; pracownicy puławskich instytutów naukowych. Od 1988 r. członkowie Puławskiego Towarzystwa Tradycji Narodowych przy wsparciu Księdza Proboszcza parafii św. Józefa, Urzędu Miasta i mieszkańców prowadzą systematycznie prace porządkowe i konserwatorskie. W 70. rocznicę odzyskania niepodległości postawiono pomnik - mauzoleum, poświęcony " Poległym i Pomordowanym za Wiarę i Ojczyznę na Kresach Wschodnich" . Składana jest tu ziemia z miejsc uświęconych krwią Polaków.

W związku z 200. rocznicą powstania cmentarza włostowickiego, staraniem Parafii został wydany okolicznościowy, bardzo ciekawy folder. Tutejszy cmentarz stał się miejscem wiecznego spoczynku wielu artystów, rzemieślników i przedstawicieli innych grup zawodowych związanych z Włostowicami i Puławami. Ale nie tylko. Jest to ciągle żywa karta świadectwa wiary współcześnie tu żyjących ludzi. Troska o groby zmarłych, częste ich odwiedzanie, modlitwa i zapalone znicze świadczą, że to nie tylko zabytek, ale i miejsce kultu.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Podziel się:

Oceń:

2001-12-31 00:00

Wybrane dla Ciebie

Wdowy i dzieci z Ukrainy w Polsce: pielgrzymka, która leczy rany

2026-03-27 17:50
Do Polski przyjechała grupa 45 osób, głównie ukraińskich kobiet i dzieci – wdów i rodzin po poległych żołnierzach

@Vatican Media

Do Polski przyjechała grupa 45 osób, głównie ukraińskich kobiet i dzieci – wdów i rodzin po poległych żołnierzach

Na co dzień żyją w cieniu wojny i straty najbliższych. Dziś mówią o spokoju, życzliwości i nadziei. Pobyt w Polsce – dzięki zaproszeniu Rycerzy Kolumba – stał się dla wdów i dzieci po poległych ukraińskich żołnierzach doświadczeniem, które zaczyna leczyć rany.

Więcej ...

Ingres kard. Konrada Krajewskiego do bazyliki archikatedralnej w Łodzi będzie transmitowany w TV

2026-03-26 17:48
Kard. Konrad Krajewski

BP KEP

Kard. Konrad Krajewski

W sobotę 28 marca br. o godz. 11.30 odbędzie się ingres kard. Konrada Krajewskiego, arcybiskupa metropolity łódzkiego nominata, do bazyliki archikatedralnej w Łodzi – czytamy w komunikacie kurii metropolitalnej łódzkiej.

Więcej ...

Człowiek nie jest sumą swoich ran

2026-03-28 07:01
Samuel Pereira

Materiały własne autora

Samuel Pereira

Już za tydzień obchodzić będziemy Triduum Paschalne. To najważniejsze święto dla Kościoła Katolickiego, ale i wyjątkowy czas dla całego świata.

Więcej ...

Reklama

Najpopularniejsze

Nowenna o dobre przeżycie Triduum Paschalnego i Wielkanocy...

Wiara

Nowenna o dobre przeżycie Triduum Paschalnego i Wielkanocy...

40 pytań Jezusa: „Szawle, Szawle, dlaczego Mnie...

Wiara

40 pytań Jezusa: „Szawle, Szawle, dlaczego Mnie...

Zapadł wyrok w głośnej sprawie zabójstwa ks. Grzegorza...

Kościół

Zapadł wyrok w głośnej sprawie zabójstwa ks. Grzegorza...

Eutanazja 25-letniej Hiszpanki, to barbarzyństwo, z...

Kościół

Eutanazja 25-letniej Hiszpanki, to barbarzyństwo, z...

26-letni kleryk umiera, pozostawiając po sobie imponujący...

Wiara

26-letni kleryk umiera, pozostawiając po sobie imponujący...

List KEP z okazji 40. rocznicy wizyty Jana Pawła II w...

Kościół

List KEP z okazji 40. rocznicy wizyty Jana Pawła II w...

Najgłupsze pokolenie? Europa wychowuje ludzi bez korzeni

Felietony

Najgłupsze pokolenie? Europa wychowuje ludzi bez korzeni

Oświadczenie Kustodii Ziemi Świętej dot. zamknięcia...

Kościół

Oświadczenie Kustodii Ziemi Świętej dot. zamknięcia...

Nowy przełożony wspólnoty tynieckiej

Kościół

Nowy przełożony wspólnoty tynieckiej