- To okazja do wyśpiewania Matce Bożej hymnu wdzięczności za wolność i przypomnienie sobie zadań z niej wypływających – powiedział w homilii na porannej Mszy św. o. Eustachy Rakoczy, jasnogórski Kapelan Żołnierzy Niepodległości. – Być Polakiem to pamiętać, być Polakiem to czuwać – mówił kaznodzieja i za Janem Pawłem II przypomniał, że „nie może kochać Polski, kto nie zna jej historii, nie szanuje sacrum, jakim jest pamięć narodu”.

Paulini powitali Piłsudskiego z „otwartym sercem i szczerą radością

Józef Piłsudski przybył do jasnogórskiego sanktuarium 20 października 1921 roku, by podziękować za zwycięską wojnę z bolszewikami i zawierzyć Matce Bożej odrodzoną Ojczyznę. Paulini powitali Piłsudskiego z „otwartym sercem i szczerą radością". Sam Piłsudski stwierdzał "Ja, stary socjalista, gdy mam powziąć ważną decyzję, to przedtem modlę się do Matki Boskiej Ostrobramskiej". Marszałek miał szczególne upodobanie do Maryi w Jej ostrobramskim i jasnogórskim wizerunku.

- Rycerz Niepokalanej, św. o. Maksymilian Kolbe podkreślał, że Komendant Józef Piłsudski kochał Matkę Bożą i dlatego Ona dała mu złamać hordy bolszewickie właśnie w dzień swego Wniebowzięcia – przypomniał o. Rakoczy.

Jeszcze w czasie I wojny światowej ukształtowała się nowa patriotyczna symbolika, wyrażana umieszczaniem na żołnierskich ryngrafach wizerunku Matki Boskiej Ostrobramskiej i Matki Boskiej Częstochowskiej.

Marszałek planował przybyć na Jasna Górę już w 1920 r., by podziękować za „Cud nad Wisłą". Ostatecznie tej pielgrzymki nie udało się zrealizować. Z dokumentów zebranych w Ośrodku Dokumentacji Dziejów Częstochowy wynika, że planowano ją na 12 września. W programie mowa była m.in. o "akcie oddania Polski opiece N. P. Maryi Królowej Polski przez Pana Naczelnika Państwa, ewentualnie także przez Prezydenta, Ministrów imieniem Rządu, przez Marszałka sejmowego imieniem sejmu, przez biskupa przemyskiego imieniem wszystkich stanów i zawodów".

20 października 1921 roku Naczelnik Państwa, w otoczeniu ks. bp. Władysława Krynickiego i ppłk. Bolesława Wieniawy–Długoszewskiego na Jasnej Górze spędził trzy godziny. W Kaplicy Cudownego Obrazu Mszę św. w intencji Rzeczpospolitej i naczelnego wodza celebrował jego osobisty kapelan ks. prał. Marian Tokarzewski. Następnie Piłsudski odczytał Akt Oddania Polski opiece Najświętszej Maryi Pannie, a na pożegnanie bp Krynicki pobłogosławił Piłsudskiego słowami: „Niech Bóg udzieli ci błogosławieństwa, a kraj pod twoimi rządami niech zazna szczęśliwego pokoju”. Według zapisów Naczelnika Państwa powitał o. Marian Paszkiewicz: "Witaliśmy Jagiellonów i Sobieskich, witaliśmy potem z musu Wilhelmów i innych wrogich dygnitarzy zaborców, dziś mamy szczęście powitać własnego naczelnika państwa, którego przyjmujemy z otwartym sercem i szczerą radością". Pamiątką tej dziękczynnej pielgrzymki Józefa Piłsudskiego był jego wpis do klasztornej księgi. W sierpniu 2016 r. z okazji 95. rocznicy pielgrzymki Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego na Jasną Górę została odsłonięta i poświęcona specjalna pamiątkowa tablica. Józef Piłsudski w Częstochowie bywał już wcześniej, by konspiracyjnie organizować walkę o wolną Polskę. Odwiedził Częstochowę jeszcze jako przywódca i działacz Polskiej Partii Socjalistycznej. Okręg Częstochowski PPS był jedynym okręgiem partii, który opowiedział się po stronie niepodległościowego nurtu PPS, utożsamianego Józefem Piłsudskim. W okresie poprzedzającym wybuch I wojny światowej i w latach wojny wielu częstochowian aktywnie angażowało się w działalność związków strzeleckich, walczyli w Legionach Polskich, czy Polskiej Organizacji Wojskowej. Społeczeństwo Częstochowy w szczególności zaangażowane było w akcję pomocy materialnej i opieki nad legionistami, m.in. gromadzono pieniądze na akcję pomocową m.in. przez zbiórki pieniężne czy Loterię Klasową Legionów. Miasto uczestniczyło w procesie tworzenia zrębów organizacyjnych armii polskiej po ogłoszeniu Aktu 5 Listopada 1916 r., zaś w chwili upadku mocarstw zaborczych włączyło się w tworzenie polskiej niepodległości. Po odzyskaniu w 1918 r. niepodległości częstochowianie wierni ideom Józefa Piłsudskiego wnieśli wkład w zwycięstwo nad bolszewikami i kształt terytorium Polski. Po śmierci Piłsudskiego w maju 1935 r. niemal natychmiast podjęto starania o wzniesienie pomnika, by na trwale upamiętnić postać Marszałka. Także po II wojnie światowej idee Piłsudskiego pielęgnowały częstochowskie organizacje kombatanckie.

We wszystkich tych działaniach niezmiennie ważną rolę odgrywała Jasna Góra. Podczas I wojny światowej i w okresie walk o granice odradzającej się Polski, klasztor był miejscem pielęgnowania pamięci o czynie zbrojnym Legionistów i żołnierzy polskich. Tu odprawiane były nabożeństwa żałobne za poległych legionowych żołnierzy i celebrowano rocznice świąt narodowych. W 1916 r. odbyła się Pielgrzymka Legionistów.

Po śmierci Józefa Piłsudskiego 12 maja 1935 r. , w jasnogórskiej bazylice 16 maja nabożeństwo odprawiał bp Teodor Kubina. Jednocześnie msze żałobne trwały przy bocznych ołtarzach bazyliki, w Kaplicy Matki Bożej, a nawet w krużgankach klasztornych. W samej bazylice pośrodku kościoła stał wysoki katafalk z trumną okrytą biało-czerwoną flagą, na której położono szablę i legionową czapkę.

Paulin o. Eustachy Rakoczy - „ciągle wierny Pierwszej Brygadzie"

Do duchowych spadkobierców - owych „świadków i kustoszy” chwały Rzeczypospolitej, należy Jasnogórski Kapelan Żołnierzy Niepodległości, generał Brygady Związku Piłsudczyków o. Eustachy Rakoczy. Od lat sześćdziesiątych XX w. aktywnie współtworzy dzieje niepodległościowego ruchu kombatanckiego w Polsce. Jego duszpasterstwo ukierunkowane jest na środowisko Peowiaków, Legionistów Józefa Piłsudskiego, środowisko Związku Piłsudczyków, Fundacji Rodziny Piłsudskich, powstańców wielkopolskich i śląskich, obrońców Lwowa oraz częstochowskich kombatantów. Córka Marszałka - Jadwiga Piłsudska-Jaraczewska gratulowała o. Rakoczemu tego, iż jest „ciągle wierny Pierwszej Brygadzie".

Z udziałem o. Eustachego Rakoczego i jego staraniem odbywają się celebracje rocznicy śmierci Marszałka, spotkania opłatkowe Piłsudczyków, Legionistów i niepodległościowego ruchu kombatanckiego, także Marsze Szlakiem Pierwszej Kompanii Kadrowej. O. Rakoczy jest autorem wielu publikacji i książek o charakterze patriotycznym i religijnym.

Od trzech lat w sierpniu odbywa się na Jasną Górę Pielgrzymka Związku Piłsudczyków Rzeczypospolitej Polskiej. Cele, jakie realizuje Związek Piłsudczyków, to m.in.: upowszechnianie wiedzy o działalności i zasługach marszałka Józefa Piłsudskiego, kontynuacja jego idei w obecnych czasach, pielęgnacja tradycji patriotycznych i demokratycznych, opieka nad mogiłami uczestników walk o niepodległość, popularyzacja i propagowanie spaw obronnych, wpojenie młodzieży zasad patriotyzmu i miłości do ojczyzny, udział w uroczystościach patriotycznych organizowanych przez władze wojskowe i samorządowe, prowadzenie prelekcji, pogadanek i spotkań w szkołach mających na celu nauki młodzieży zasad patriotyzmu i obywatelskiego wychowania.