Wstrzemięźliwość

Naturalną potrzebą człowieka, której celem jest zachowanie życia i uzyskanie sił potrzebnych do pracy, jest spożywanie pokarmów i konsumpcja napojów. Miarę posiłku ma wyznaczać rozum, który wytycza jasne granice pomiędzy tym, co konieczne, a tym, co zbędne. Wstrzemięźliwość, wyznaczając miarę ilości, jakości i pory posiłków, podporządkowuje dziedzinę pożądania rozumowi. Podporządkowanie pożądania rozumowi wprowadza w człowieku harmonię i podnosi jego moralność.

Trzeźwość

Trzeźwość - jako specyfika wychowawcza w ramach powściągliwości podyktowana była sytuacją materialnej i moralnej nędzy galicyjskiej.
Ukazując fatalne skutki nadużywania alkoholu: szkodliwość dla ciała, źródło niemoralności i lekkomyślnego życia, ogałacania duszy z wyższych aspiracji i wyższych ideałów, obojętności na los własny, rodziny, ojczyzny, Markiewicz przedstawia wartość i podkreśla pożytek płynący z praktykowania tej formy powściągliwości.
Z wstrzemięźliwością wiąże się bezpośrednio używanie tytoniu i innych używek. One to poniżają godność człowieka, odwodzą go od celu ostatecznego, rujnują ducha i ciało.
Zdaniem Markiewicza - tylko człowiek wstrzemięźliwy i trzeźwy ma szansę zapanować nad swoimi zmysłami i uczuciami oraz zdobyć cel swego życia - wielki charakter. Od takich właśnie ludzi zależy przyszłość kraju. „Wtedy tylko naród odzyska niezawisłość i zajmie przewodnie stanowisko na świecie, jeśli na całej linii zaprzestanie pić trunki alkoholiczne, palić tytoń, zniesie toasty, biesiady i wesela przeciągłe, a gorzelnie i karczmy zamieni na kaplice i szkoły...”.

Pokora

Na pokorę, jako cząstkę powściągliwości, składają się, zdaniem Markiewicza, dwa elementy: poznanie siebie (czynność rozumu) i pogardzanie sobą (czynność woli). Rozum oświecony wiarą jasno wskazuje, iż życie i wszystko, co człowiek posiada, pochodzi od Boga. Wolą człowiek uznaje swą ograniczoność i swą zależność od Boga. Człowiek pokorny zawsze liczy na Boga i wszystkiego się od Niego spodziewa.
Pokora w ujęciu Markiewicza ma także znaczenie społeczne. Ona leży u podstaw stosunku człowieka do człowieka i wyraża się w afirmacji bliźniego, uznaniu i uszanowaniu jego godności oraz radości z cudzych zalet i osiągnięć. „Pokora to wielka cnota. Oto dlaczego podnieśliśmy do hasła i godła naszego powściągliwość, której częścią jest pokora”.

Oszczędność

W powściągliwości, rozumianej jako oszczędność, widział Markiewicz możliwość odrodzenia narodowego i społecznego. Był przeświadczony, że wychowując ludzi pracowitych, podnosi moralność, a także przyczynia się do rozwoju gospodarczego kraju. Pisał: „Głównym czynnikiem naszych zakładów nie jest jałmużna, ale powściągliwość z przestawaniem na małym, oszczędność posunięta do ostatecznych granic i pracowitość od rana do wieczora wszystkich mieszkańców”.
Oszczędności wymagał zarówno od bogatych, jak i od biednych: „W wychowaniu nie tylko dzieci ubogich, ale nawet dzieci zamożnych na pierwszym miejscu ma być oszczędność posunięta do ostatnich granic”. Bogatych obwiniał za zaniedbanie ubogiego ludu, za obniżenie poziomu moralnego i gospodarczego kraju. Nawołując do oszczędności, podawał szczegółowo opracowany grafik wydatków: koniecznych, pożytecznych i zbytecznych (tylko przyjemnych).