Nie o poszczególnych postawach ciała w modlitwie, o złożonych rękach, czy zgiętych kolanach będę dzisiaj mówił. Chcę mówić o modlitwie człowieka, który żyje, który nie istnieje bez ciała, a więc także modlić się może tylko w ciele.

Każdy człowiek powinien się angażować w modlitwę całym sobą - to jedno z bardzo istotnych praw dobrej modlitwy. Nie można więc przystępować do modlitwy tak, jakby się nie miało ciała i nie uznawało prawdy, że istota ludzka to nie dające się rozdzielić ciało i dusza. Bo wówczas popełniamy błąd, jaki popełniają ci, którzy myślą, że ciało jest złe lub przynajmniej jest więzieniem duszy, z którego ona musi się uwolnić, aby zjednoczyć się z Bogiem. Albo podobny tym, co igrają nie mniej niebezpiecznie rozstając się ze swą duszą, aby oddać się czysto fizycznej przyjemności i niemal lub w pełni bałwochwalczemu kultowi ciała. Andre Frossard potwierdza, że "to mniej lub więcej świadome bałwochwalstwo należy dzisiaj do najbardziej rozpowszechnionych" .

Trzeba więc wyraźnie powiedzieć, że uwzględnienie tej wewnętrznej spójności człowieka jest jednym z podstawowych warunków poprawnej modlitwy. Ciało i dusza człowieka-osoby są współzależne, są dwiema stronami tej samej rzeczywistości. Jeżeli więc mówię: ´ciało, które posiadam´, to w takim sensie, że bez ciała mnie nie ma. "Ciało jest widzialną stroną osoby: to ´ja-który-działam´, ´ja-który-jestem-obecny´, ´ja-który-wyrażam-siebie´" (Henri Caffarel).

W Piśmie Świętym mamy jednoznacznie całościowe spojrzenie na człowieka, który tu na ziemi istnieje, ´według ciała´, żyje ´w ciele´ i ´poprzez ciało´ jest widoczny dla innych, obecny w życiu drugiego człowieka, kocha, raduje się i cierpi. W tym sensie również Słowo stało się Ciałem, to znaczy człowiekiem prawdziwym, poddanym różnym ograniczeniom z tym związanym.

Tę równoczesną cielesność i duchowość osoby ludzkiej potwierdza również Katechizm Kościoła Katolickiego stwierdzając, że "ciało człowieka uczestniczy w godności ´obrazu Bożego´; jest ono ciałem ludzkim właśnie dlatego, że jest ożywiane przez duszą duchową, i cała osoba ludzka jest przeznaczona, by stać się w Ciele Chrystusa świątynią Ducha" (KKK 364).

Może w tych poszukiwaniach najwłaściwszych dróg modlitwy pomoże nam również jezuita Victor Paucel, który zdecydowanie upomina się o właściwe miejsce ciała w naszej modlitwie: "Uczyńmy ciału zaszczyt bycia pierwszym i solidnym stopniem naszej duchowej wspinaczki. Kościół jest pełen dobrych ludzi, którzy część swego życia spędzają usiłując modlić się, jednak bez powodzenia. Czy nie jest tak, że jesteście trochę za bardzo ´anielscy´, chcę powiedzieć, że nazbyt liczycie jedynie na możliwości waszego ducha? A wasze ciało, cóż z nim czynicie? Pozostawione samo sobie, czy może robić coś innego niż spać lub wam dokuczać?".

W poprzednich rozważaniach pokazaliśmy niebezpieczeństwo zawężania modlitwy do intelektualnej sfery naszego życia z pominięciem serca. Dzisiaj chcemy uświadomić sobie, że będąc istotami cielesnymi, nie możemy pomijać ciała w naszej modlitwie i zachowywać się tak, jakby ono nie miało znaczenia. Tylu z nas chrześcijan smuci się brakiem wierności modlitwie lub z powodu utrudniających modlitwę roztargnień. Henri Caffarel pyta, czy to "nie dlatego, że udają aniołów, że nazbyt ufają możliwościom rozumu i serca, ich ciało drzemie lub niecierpliwi się, będąc nie używanym, zlekceważonym?" Jest rzeczą pewną, że również ciało pragnie modlić się, pragnie Boga. "Moje serce i ciało radośnie wołają do Boga żywego" (Ps 84). Doświadczenie ludzi, którzy w pewnym momencie swojego życia odkryli zadziwiającą gotowość naszego ciała do modlitwy, jest ważnym potwierdzeniem tej drogi modlitewnego rozwoju. Jednym z nich jest brat Roger z TaizeM, który wyznał: "W pewnym okresie byłem świadomy tego, że modlę się bardziej ciałem niż umysłem. Modlitwa tuż przy ziemi: zgiąć kolana, paść na twarz".

Wielu z nas, ludzi próbujących się modlić, doświadcza takiego stanu, w którym nie potrafimy się skupić, myśleć o Bogu i mówić do Niego. Ale przecież możemy uklęknąć, pochylić się nisko z miłością pokorną i tą ludzką, cielesną postawą wypowiedzieć Bogu całą tęsknotę za Nim i naszą miłość do Niego. Jak ważnym jest ten język naszego ciała w naszych kontaktach z ludźmi, począwszy od tych, których kochamy aż do zwyczajnych ludzkich spotkań, to wiemy z codziennego życia. Ileż potrafimy powiedzieć drugiemu człowiekowi naszą postawą, gestem, mimiką twarzy, uśmiechem... Równie ważny jest ten język ciała w spotkaniach i dialogu z naszym Bogiem w modlitwie. Doświadczamy tego również w pięknych chwilach świętowania, w różnych uroczystościach, a szczególnie w liturgii.

Włączenie ciała w modlitwę przez tych z nas, którzy tego nie czynili domaga się cierpliwie powtarzanych ćwiczeń, higieny życia, bardziej świadomego przeżywania siebie i akceptacji swojej cielesności. " Więcej, należy zamieszkać w swoim ciele´, urzeczywistnić ´związek ciała i ducha´ - wyrażenie to nic nie powie temu, kto nie przeszedł tej próby. Jeszcze ważniejsze jest dążenie chrześcijanina: chodzi mi o zdobycie ´ciała duchowego´ (1 Kor 15, 44), całkowicie ´przenikniętego´ Duchem Świętym" (Henri Caffarel). Koryntianom św. Paweł proponuje ten wspaniały ideał: "Ciało jest dla Pana, a Pan dla ciała" (1 Kor 6, 13). Warto również przywołać wcześniejsze pytanie św. Pawła z tego samego Listu: "Czyż nie wiecie, że ciało wasze jest świątynią Ducha Świętego, który w was jest, a którego macie od Boga, i że nie należycie już do samych siebie?"

Dla wielu z nas może to być nowe i nieznane spojrzenie. Ale czy jest to tak bardzo zaskakujące i niezwykłe, skoro chrześcijanin karmi się zmartwychwstałym Ciałem Jezusa Chrystusa?