Anna Wyszyńska: - Pod koniec pierwszego kwartału 2006 r. Centrum Onkologii w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Częstochowie przyjmie pierwszych pacjentów. Jak doszło do utworzenia tego ważnego i potrzebnego ośrodka?

Henryk Kromołowski: - Decyzja ta została podyktowana wzrastającą liczbą zachorowań na choroby nowotworowe. W regionie częstochowskim wskaźnik zapadalności na ten rodzaj chorób jest wyższy od średniej krajowej. Działający dotąd w naszym Szpitalu Oddział Onkologii nie miał specjalistycznego zakładu radioterapii, a pacjentów, którzy wymagali takiego leczenia musieliśmy kierować do Instytutu Onkologii w Gliwicach. W 2001 r. rozpoczęliśmy budowę odrębnego pawilonu dla potrzeb Centrum Onkologii. W 2005 r. zakupiliśmy specjalistyczny sprzęt, który obecnie jest instalowany. W najbliższym czasie zostanie on przetestowany, a obsługujący go personel przeszkolony. Przyjęcia pacjentów rozpoczną się pod koniec marca br. Ważne, że mamy zapewnienie Narodowego Funduszu Zdrowia, iż po uruchomieniu Centrum zostanie podpisany stosowny kontrakt na finansowanie zakładu radioterapii.

- Z jakimi kosztami wiąże się ta inwestycja?

H. K.: - Budowa pawilonu kosztowała ok. 15 mln zł, na sprzęt wydaliśmy do tej pory 14,5 mln zł. Środki na zakup sprzętu wyłożyli: Ministerstwo Zdrowia, samorząd województwa śląskiego oraz Urząd Miasta Częstochowy. Centrum wyposażone jest w urządzenia najnowszej generacji m.in.: służący do naświetlań akcelerator wysokoenergetyczny oraz precyzyjne urządzenia diagnostyczne: symulator i tomograf komputerowy. Na początek uruchomiona zostanie jedna linia terapeutyczna, jednak już teraz myślimy o zainstalowaniu drugiej. Częstochowski zakład radioterapii będzie ściśle współpracował z ośrodkami w Gliwicach i Bielsku-Białej w ramach tzw. Konsorcjum Śląskiej Onkologii. Kadrę Centrum Onkologii stanowić będzie m.in.: 3 lekarzy radioterapeutów, 2 fizyków medycznych, 2 lekarzy radiologów, 8 techników elektroradiologii. W pierwszej fazie działalności Centrum obejmie kompleksowym leczeniem ok. tysiąca pacjentów rocznie, po uruchomieniu drugiej linii terapeutycznej - ok. 2 tysięcy.

- Szpital został włączony w realizację „Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych”. Jak ważna dla powodzenia programu jest wiedza pacjentów o tej grupie chorób?

Kazimierz Pankiewicz: - Postęp w medycynie sprawił, że większość chorób nowotworowych można wyleczyć pod warunkiem, że pacjent zgłosi się do lekarza i rozpocznie leczenie odpowiednio wcześnie. Z analizy statystyki wynika, że obecnie ok. 50% pacjentów z chorobami nowotworowymi zostaje całkowicie i trwale wyleczonych. Niestety, lęk przed usłyszeniem diagnozy: to jest nowotwór, paraliżuje niektórych pacjentów tak bardzo, że boją się pójść do specjalisty, by stwierdzić, jaki jest stan ich zdrowia. Kraje europejskie mają wyższe wskaźniki skutecznego leczenia chorób nowotworowych właśnie dlatego, że tzw. statystyczny pacjent zgłasza się do lekarza we wcześniejszym stadium choroby. Dla przykładu: czerniak - bardzo złośliwy nowotwór skóry - we wczesnej fazie jest całkowicie wyleczalny. Zmiany, które powoduje są dla chorego dobrze widoczne, ale niestety, wciąż zgłaszają się osoby w tak zaawansowanym stadium choroby, że nie można ich już uratować. Stale poprawia się statystyka wyleczalności przypadków raka piersi. Dzieje się tak zapewne dlatego, że jest coraz więcej specjalistycznych ośrodków diagnostycznych i terapeutycznych, a także dlatego, że coraz więcej kobiet dostrzega potrzebę systematycznych badań i nie ucieka przed prawdą o swoim zdrowiu. W niektórych rodzajach nowotworów wskaźniki wyleczalności bliskie są 100%, w innych nadal są niskie. Nie można jednak mówić, że jest to zabójcza choroba w sytuacji, gdy średnio 50% pacjentów można trwale wyleczyć. Ważne jest, by przełamywać stereotypy, by choroby nowotworowe były traktowane tak jak inne schorzenia, a nie jak temat tabu. Wspaniałe jest zachowanie aktorów, dziennikarzy i innych popularnych osób, które nie wahają się publicznie przyznać, że zachorowały, poddały się leczeniu i wyzdrowiały. To powinno dodać odwagi tym pacjentom, którzy boją się powiedzieć lekarzowi o swoich obawach, związanych z jakimiś dolegliwościami.

- Jakie czynniki sprzyjają zachorowaniu na raka?

K. P.: - Znaczącą rolę odgrywają predyspozycje genetyczne, chociaż uważa się, że drugą dużą grupę przyczyn stanowią czynniki środowiskowe. Trzeba tu wymienić: palenie papierosów, zanieczyszczenie powietrza, złe odżywianie. Zwłaszcza palenie papierosów jest przykładem nieracjonalnego postępowania, od dawna bowiem wiadomo, że sprzyja ono powstawaniu chorób nowotworowych. Co prawda, pod wpływem pozytywnej mody całe środowiska rzucają palenie, inne natomiast nadrabiają tę statystykę.

- Jakie symptomy powinny zwrócić uwagę pacjentów?

K. P.: - Na pewno poważnym ostrzeżeniem są wszelkie krwawienia z przewodu pokarmowego. U dorosłego jest to objaw, z którym trzeba koniecznie zgłosić się do lekarza, by wyjaśnić przyczynę. Innym przykładem są trwające dłużej niż 3 tygodnie obrzęki węzłów chłonnych znajdujących się na szyi, pod pachami i w pachwinach. Należy także poddawać się badaniom profilaktycznym, które mają głęboki sens, u kobiet w odniesieniu do schorzeń piersi, u mężczyzn - gruczołu krokowego. Badania profilaktyczne mające na celu np. wykrycie nowotworu jelita grubego są szczególnie ważne u osób obciążonych genetycznie. Jest to po prostu obowiązek wobec własnego zdrowia. Współczynnik zachorowań na choroby nowotworowe w Polsce wynosi ok. 220 przypadków na 100 tys. mieszkańców rocznie. Oznacza to, że w Częstochowie co roku na choroby nowotworowe zapada ok. 550 osób. Wiele z nich można uratować, pod warunkiem wczesnego rozpoczęcia leczenia. Z tą właśnie myślą tworzone jest Centrum Onkologii w naszym Szpitalu. Na obecnym etapie służyć ono będzie osobom, które już zachorowały, będzie tu prowadzony pełny zakres leczenia onkologicznego tzn. chemioterapia, radioterapia i leczenie operacyjne. W przyszłości będziemy starać się o przyznanie programów profilaktycznych, zmierzających do wczesnego rozpoznawania chorób. Mamy również przekonanie, że nowy ośrodek wpłynie pozytywnie na tzw. świadomość onkologiczną społeczeństwa i służby zdrowia, ponieważ bez tego trudno osiągnąć dobre wyniki. Popularyzacja wiedzy onkologicznej ma kluczowe znaczenie.

- Dziękuję za rozmowę.