- To dla mnie ulubiony okres w ciągu roku - mówi o Wielkim Poście jeden z moich przyjaciół. I wyjaśnia: - Jest to okazja do większej pracy nad sobą, powrotu do zaniedbanej modlitwy, wsłuchania się w to, co mówi Bóg. Lubię chodzić na rekolekcje, Gorzkie Żale, Drogę Krzyżową. No i z niecierpliwością czekam na Triduum Paschalne, które zawsze głęboko przeżywam.
- Wielki Post łączy się z myślą o umartwieniu, a zatem z zadawaniem sobie samemu jakichś przykrości, odmawiania sobie czegoś, co samo w sobie nie jest złe. Trzeba tylko pamiętać, że istotą postu jednak nie jest samo dobrowolne cierpienie, lecz jak najpełniejsze zwrócenie się do Boga - dowodzi prof. Anna Świderkówna, autorka popularnych książek o Biblii.
Wyrzeczenia zatem mają sens o tyle, o ile łączą się z aspektem religijnym. Ks. Marek Doszko, proboszcz z Falenicy podkreśla, że pozwalają one odróżnić ducha Bożego od ducha świata. - Można się przecież odchudzać, by zrobić sobie przyjemność, a post ma wymiar religijny. I takie właśnie spojrzenie pomaga dostrzec pełen wymiar człowieczeństwa.

Lament nad Jezusem

„Gorzkie żale, przybywajcie, serca nasze przenikajcie. Rozpłyńcie się, me źrenice, toczcie smutnych łez krynice. Słońce, gwiazdy omdlewają, żałobą się pokrywają” - śpiewają w niedzielne wieczory wierni. Te charakterystyczne słowa, opierając się na łacińskich pasjach, napisał w 1707 r. ks. Wawrzyniec Benik, misjonarz. Nabożeństwo powstało dla istniejącego przy kościele Świętego Krzyża w Warszawie Bractwa św. Rocha. Jest formą uniwersalnej medytacji nad Męką Pańską. Podzielone jest na trzy części, z których każda zawiera następujące fragmenty: Pobudka do rozmyślania Męki Pańskiej, Hymn, Lament duszy nad cierpiącym Jezusem i Rozmowa duszy z Matką Bolesną.
„Na uwagę zasługuje obecna w ciągu całego nabożeństwa tendencja do prostego, by nie powiedzieć naiwnego przedstawienia prawd teologicznych. Twarz osoby mówiącej, wyłaniająca się ze wszystkich fragmentów tekstu, to twarz dziecka” - pisze Bernadetta Chachulska w Księdze Pamiątkowej kościoła Świętego Krzyża w Warszawie.
- Gorzkie Żale przybliżają poszczególne etapy Męki Pańskiej, a więc prawdę o cenie naszego zbawienia, o tym, co stanowi centrum życia chrześcijańskiego - podkreśla ks. Andrzej Filaber, proboszcz archikatedry św. Jana.
Gorzkie Żale zwykle odprawiane są przed Najświętszym Sakramentem. - Z jednej strony bowiem rozważa się mękę i śmierć Chrystusa, z drugiej zaś mamy świadomość, że czcimy Tego, który jest i żyje - zaznacza ks. Filaber.

Teatr pallotyński

Z Wielkim Postem związane są też Misteria Męki Pańskiej. Są to wielkie celebracje z mnóstwem aktorów (np. w Kalwarii Zebrzydowskiej), ale także mniejsze przedstawienia wystawiane w formie teatralnej w klasztorach i seminariach duchownych. Np. w Wyższym Seminarium Duchownym Księży Pallotynów w Ołtarzewie pod Warszawą przedstawienia pasyjne wystawiane są już ponad 50 lat. Przygotowują je klerycy pallotyńscy. W tym roku przedstawienie nosi tytuł Pieśń o Zbawicielu i przenosi widza w czasy powstawania pierwszych wspólnot Kościoła.
- W pierwszej odsłonie spotykamy Jana Apostoła, głoszącego Chrystusa w założonej przez siebie wspólnocie. Ta opowieść prowadzi nas poprzez całą ziemską działalność naszego Pana, która w znacznej części zostaje zobrazowana na scenie. Przez ten czas spotykamy Jezusa przychodzącego nad Jordan, aby przyjąć chrzest Janowy, zmagającego się na pustyni z głównymi pokusami świata. Widzimy także cuda, które czynił w czasie głoszenia Królestwa Bożego oraz intrygi faryzeuszy chcących go skompromitować. Nie zabraknie oczywiście sądu, procesu u Piłata oraz męki i śmierci Zbawiciela - mówi kleryk Michał Siennicki SAC. Dodaje, że walory artystyczne tegorocznego spektaklu powinny wzbogacić potężne dekoracje, które umożliwią wykorzystanie całej powierzchni sceny.
Scenariusz i reżyseria przedstawienia to dzieło kleryka Krzysztofa Kralki SAC z III roku. - Ma on ciężkie zadanie, ponieważ aktorami są tylko alumni naszego seminarium. Brak więc kobiet na scenie, co tym bardziej utrudnia swobodę doboru scen przy pisaniu scenariusza - podkreśla kleryk Siennicki.
Przedstawienie Pieśń o Zbawicielu będzie grane przez cały Wielki Post w pallotyńskim seminarium w Ołtarzewie przy ul. Kilińskiego 20.
Z kolei w Niepokalanowie można oglądać kukiełkowe Misterium Męki Pańskiej. Gra w nim 250 figurek, wśród nich m.in. Jezus, Apostołowie, Matka Boża, Piłat i Kajfasz. 45-minutowe przedstawienie rozpoczyna się sceną wjazdu Jezusa do Jerozolimy. Następnie towarzyszymy Zbawicielowi w jego męce. Całość kończy przekazanie św. Piotrowi władzy apostolskiej. W każdym akcie gra kilkadziesiąt spośród 250 figurek. Głosu figurkom użyczyli znani aktorzy: Andrzej Ferenc, Janusz Zakrzeński, Adam Bauman, Krzysztof Kołbasiuk, Leszek Teleszyński i Sławomira Łozińska.

Jutrznia z mnichami i praca w kuchni

Nieodłącznym elementem Wielkiego Postu są rekolekcje. Te klasyczne, parafialne, ale także coraz modniejsze się stają zamknięte rekolekcje w klasztorach i domach rekolekcyjnych. Jan Szafraniec, były wieloletni członek Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, twierdzi, że takie odejście od świata zewnętrznego jest pogłębionym rachunkiem sumienia, okazją przyjrzenia się samemu sobie i wprowadzenia korekty w swoje postępowanie. Sam często jeździ do klasztoru benedyktynów w Tyńcu. Podobnie jak prof. Anna Świderkówna.
W Tyńcu biorący udział w rekolekcjach mogą uczestniczyć ze wspólnotą zakonną we wszystkich posiłkach i modlitwach. Chętni mogą włączyć się także do wspólnej pracy w kuchni, ogrodzie, szklarni, zgodnie z benedyktyńskim: „ora et labora”. Pozostały czas rekolektanci spędzają według własnego uznania. Można modlić się w kaplicy urządzonej specjalnie dla gości, czytać, spacerować.
Inna propozycja to rekolekcje ignacjańskie. Cieszą się coraz większą popularnością. I to mimo że uczestnikom stawia się bardzo surowe wymagania: przez 8 dni muszą zgodzić się na zachowanie całkowitego milczenia oraz przestrzegać programu dnia wypełnionego modlitwą, medytacją i osobistymi spotkaniami z kierownikiem duchowym. Powinni także wykazać odpowiednią zdolność kierowania swoimi odczuciami i reakcjami emocjonalnymi. Przede wszystkim jednak konieczne jest szczere pragnienie poszukiwania Boga i jego woli poprzez kontemplację życia, męki, śmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa.

Rozjaśnia się

Kościół nakazuje przynajmniej raz w roku przystąpić do sakramentu pokuty i w okresie wielkanocnym przystąpić do Komunii św. To właśnie spowiedź i pojednanie z Bogiem jest ukoronowaniem wszystkich praktyk pokutnych, wyrzeczeń i postanowień wielkopostnych. - Samo przyjście do spowiedzi jest już cennym przejawem pragnienia uporządkowania swojego życia - podkreśla o. Leon Knabit. Benedyktyn głosi w Wielkim Poście i nie tylko wiele rekolekcji. - Nieraz w ogóle nie mówię na nich o spowiedzi, tylko o dobroci Boga, Jego miłosierdziu. Okazuje się, że takie kaznodziejstwo też powoduje tłumne przystępowanie do spowiedzi. Gdy się wokół rozjaśni, człowiek zaczyna dostrzegać wokół siebie cienie i pragnie, by światło Boże stało się jego udziałem - tłumaczy o. Knabit.
- Sakrament pokuty stanowi najważniejszy moment przemiany siebie.
Jest też czasem szczególnej łaski - podkreśla ks. Bogdan Bartołd, rektor kościoła akademickiego św. Anny.

Terminy spektakli Pieśń o Zbawicielu w Wyższym Seminarium Duchownym Księży Pallotynów w Ołtarzewie, ul. Kilińskiego 20: 4, 5, 11, 12, 18, 19, 25, 26 marca, 1, 2, 8 i 9 kwietnia o godz. 14.30.
Rezerwacje bezpłatnych biletów przyjmuje kleryk Michał Siennicki SAC, tel. (0-22) 722-10-24