Polska jest rodziną rodzin. To, co zagraża polskim rodzinom, zagraża narodowi polskiemu. A to, co jest dla nich pomyślne, buduje również naszą Ojczyznę.
Jakby nie oceniać działań obecnego rządu, w jego założeniach znajduje się poprawa bytu polskiej rodziny oraz przywrócenie jej należnego miejsca w społeczeństwie. Najlepiej świadczy o tym dokument opracowany w Biurze Pełnomocnika Rządu ds. Rodziny, noszący tytuł Polityka prorodzinna państwa. Dokument został przyjęty 17 listopada 1998 r. przez Komitet Społeczny Rady Ministrów. Niestety, od tego czasu sprawa nie ruszyła z miejsca. W proteście przeciw takiej opieszałości podał się do dymisji współtwórca dokumentu - minister K. Kapera. Czy to oznacza, że polityka prorodzinna państwa nie będzie realizowana?
Nie wyobrażam sobie sytuacji, w której ten rząd odstąpiłby od realizacji programu uzdrowienia rodziny, dlatego nie wdając się w polityczne przyczyny zaistniałego impasu, postaram się krótko wyjaśnić, co zawiera dokument Polityka prorodzinna państwa. Program składa się z dwóch części: opisu jedenastu kierunków działania oraz harmonogramu realizacji wyszczególnionych w ramach tych kierunków zadań. W kierunkach działania uwzględnione zostały następujące zagadnienia: kształtowanie procesów demograficznych, poprawa zdrowotności rodziny, jej kondycji finansowej oraz warunków mieszkaniowych, wychowanie młodego pokolenia, pomoc rodzinom z osobami niepełnosprawnymi, opieka nad dzieckiem, pomoc rodzinom zagrożonym dysfunkcjami, polskie rodziny poza granicami kraju, kultura i media a rodzina oraz ochrona prawna rodzin. Realizacja poszczególnych zadań przypisana została odpowiednim resortom rządowym, organom władzy terenowej oraz samorządom, organizacjom pozarządowym i innym instytucjom działającym na rzecz rodziny, jak m.in. powołane w tym celu Powiatowe Centra Pomocy Rodzinie.
Głównym założeniem programu jest zabezpieczenie bytu materialnego rodziny przez przejście od systemu opiekuńczości państwa do systemu pomocniczości, tak aby rodziny miały szansę same kreować swoją wewnętrzną politykę finansową. Jednym z ważnych elementów takiego podejścia do rodziny jest wdrożenie prorodzinnego systemu podatkowego, polegającego na rozliczeniu podatkowym całej rodziny, czyli rodziców i dzieci. Proponuje się również określenie zwiększonego minimum podatkowego, które nie podlegałoby opodatkowaniu, oraz wprowadzenie systemu rozliczeń na dzieci uczące się i niepełnosprawne.
Troska o byt materialny rodziny obejmuje również tych, którzy nie płacą podatków, w tym rodziny będące w trudnej sytuacji, a także rodziny patologiczne. Dlatego opracowano warunki właściwego funkcjonowania polityki społecznej, zapewniającej każdej rodzinie godziwe okoliczności do życia i rozwoju.
Wśród wielu celów, jakie postawiono przed programem Polityki prorodzinnej państwa, jest poprawa sytuacji demograficznej narodu. Chodzi o zmianę postaw prokreacyjnych w kierunku zwiększania dzietności rodzin, aby stopniowo osiągnąć przynajmniej prostą zastępowalność pokoleń. Jednym z elementów tej polityki jest wprowadzony jednorazowy dodatek rodzinny na trzecie i kolejne dziecko w rodzinie.
Bardzo ważnym czynnikiem warunkującym sytuację rodzin w Polsce jest ich sytuacja mieszkaniowa, stąd priorytetem ma być rozwój budownictwa mieszkaniowego, wspierany niskoprocentowymi kredytami. Innym, niemniej ważnym kierunkiem programu jest poprawa kondycji finansowej rodzin. Zgodnie z zasadą pomocniczości, państwo powinno popierać wzrost aktywności własnej rodziny przez stwarzanie warunków dla osiągnięcia przez nią samodzielności ekonomicznej.
Wiele jest w programie o pomocy rodzinom z osobami niepełnosprawnymi. Celem ma być zwiększenie udziału osób niepełnosprawnych w życiu społeczno-zawodowym. Chodzi o tworzenie warunków sprzyjających społecznej integracji osób niepełnosprawnych oraz przeciwdziałanie izolacji rodzin z osobą niepełnosprawną.
Ważnym zadaniem programu Polityki prorodzinnej państwa jest zapewnienie dzieciom rozwoju w rodzinie. Dlatego zostanie poszerzona forma opieki całkowitej nad dziećmi osieroconymi przez rodziny zastępcze oraz przysposobienia. Program dąży do tworzenia rodzinnych domów dziecka. Jednocześnie program ukazuje możliwości zapewnienia bezpieczeństwa socjalnego rodzinom, które nie posiadają własnych dochodów bądź też dochody te nie są wystarczające dla prawidłowego funkcjonowania rodziny. W szczególności pomoc kierowana będzie do rodzin wielodzietnych, niepełnych, z osobami niepełnosprawnymi, starszymi oraz przewlekle chorymi.
Zwiększona zostanie rola dodatków mieszkaniowych, jako podstawowej formy osłony socjalnej lokatorów, przez zmianę kryteriów ich przyznawania i przeznaczenie na nie większych niż dotychczas kwot. Efektem tego będzie objęcie osłoną większej liczby ubogich rodzin i zwiększenie roli dodatku w wydatkach mieszkaniowych rodzin objętych tą formą pomocy. Obecnie udział gospodarstw domowych korzystających z tych dodatków w ogólnej liczbie gospodarstw wynosi ok. 6% i jest zbyt mały w stosunku do liczby gospodarstw domowych osiągających niskie dochody.
Przedłożony program jest pierwszym dokumentem tego rodzaju w Polsce, ujmującym w sposób kompleksowy zasady oraz instrumenty polityki prorodzinnej. W dotychczasowych próbach skupiano się jedynie na świadczeniach socjalnych na rzecz rodziny, mających na celu wywołanie w społeczeństwie wrażenia troski państwa o rodzinę. Nie było w tym, niestety, zamiaru budowy zwartego, długofalowego systemu pomocy rodzinie.
Jak się wydaje, omówiony program odpowiada duchowi przeobrażeń, jakie zachodzą w wolnej Trzeciej Rzeczypospolitej, w państwie uznającym za najważniejsze wartości rodzinne, wyrosłe na wielowiekowej tradycji narodowo-chrześcijańskiej, w państwie, które pragnie kierować się na co dzień myślą społeczną Jana Pawła II.