Krzyż Virtuti Militari dla Żołnierza to perła krwi
utoczonej z miłującego serca. To nie tylko czerwień
metalu, ale czerwień ducha i serca, która płonie.
(Stefan Kardynał Wyszyński)
Generałowie Polski Niepodległej przed 26 laty złożyli Jasnogórskiej Hetmance Order Wojenny Virtuti Militari. Przez to żołnierskie wotum, pragnęli oni wyrazić wdzięczność Bogarodzicy za Jej obecność w dziejowych zmaganiach o niepodległość Polski. Ona bowiem, Maryja, obecna była pośród nich przez każdy rycerski ryngraf, medalik z Jej Wizerunkiem, obrazek święty, a nade wszystko przez Jej Obraz umieszczony na pułkowych sztandarach. Bogarodzica prowadziła ich do niepodległości. Było to pierwszą i zasadniczą intencją żołnierskiego hołdu. Intencją drugą była reakcja na profanację tego Orderu, gdy odznaczony nim został sekretarz generalny KPZR - Leonid Breżniew. Przez ten akt jasnogórskiej ceremonii generałowie dali świadectwo, że jedyną sprawczynią naszego zwycięstwa i niepodległości jest Ona - Hetmanka Oręża Polskiego, " Bogurodzica Dziewica, Bogiem sławiena Maryja".
Generałowie o swoim zamiarze poinformowali Prymasa Polski - kard. Stefana Wyszyńskiego, który na ręce generałów Mieczysława Boruty-Spiechowicza i Romana Abrahama przesłał odpowiedź: "Przyjmuję meldunek o wzięciu udziału Panów Generałów w tegorocznej uroczystości Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski na Jasnej Górze w dniu 3 maja 1976 r. oraz ofiarowaniu Jasnogórskiej Hetmance jako wotum Orderu Virtuti Militari. Równocześnie zawiadamiam, że osobiście wezmę udział w uroczystościach Królowej Polski w Częstochowie oraz pobłogosławię ten dar Panów Generałów, składany w imieniu zastępów obrońców Ojczyzny..." .
Decyzją Prymasa Polski akt ofiarowania miał niezwykle doniosły i uroczysty charakter: odbył się w uroczystość Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, podczas pontyfikalnej Mszy św. przed Szczytem Jasnej Góry, w obecności Episkopatu Polski. Przed Mszą św. senior generałów - gen. Mieczysław Boruta-Spiechowicz złożył Prymasowi Polski - kard. Stefanowi Wyszyńskiemu następujący raport: "Wasza Eminencjo, Księże Kardynale Prymasie Polski! Jako mandatariusz na kraj z ramienia szefa Kapituły Virtuti Militari i naczelnego wodza czasu wojny - śp. gen. Kazimierza Sosnkowskiego, a także w imieniu zebranych tu generałów Wojska Polskiego, proszę posłusznie o zgodę na złożenie przez nas Jasnogórskiej Hetmance dziękczynnego wotum w postaci naszych Krzyży Virtuti Militari za sześćsetletnią pomoc w obronie naszego Narodu i Państwa".
Nastąpił uroczysty ingres Episkopatu do ołtarza na zewnątrz Sanktuarium. W procesji księży biskupów maszerowali generałowie. Za pocztem sztandarowym Armii Krajowej szli: gen. M. Boruta-Spiechowicz i gen. R. Abraham, niosąc poduszkę z pełnymi insygniami Orderu Wojennego Virtuti Militari: Krzyża Wielkiego, Krzyża Komandorskiego, Krzyża Kawalerskiego, Krzyża Złotego i Krzyża Srebrnego. Umieszczona na poduszce dedykacja głosiła intencję ofiarodawców: "Królowo Korony Polskiej, od 600 lat z Jasnej Góry bronisz wolności katolickiego narodu polskiego. Racz przyjąć jako dar wdzięczności najwyższe odznaczenia męstwa Polaków".
Ks. gen. Bernard Witucki niósł drugą poduszkę z dwunastoma Krzyżami Virtuti Militari, które generałowie odpięli ze swoich piersi. Tego dnia po raz pierwszy szli oni w mundurach bez odznaczeń, które są największą chlubą polskiego żołnierza. Oddają je Jasnogórskiej Wspomożycielce Kościoła i Narodu. Na poduszce mieniły się złote i srebrne Ordery Virtuti Militari: gen. bryg. Mieczysława Boruty-Spiechowicza - kl. V; gen. bryg. dr. Romana Abrahama - kl. IV-V; gen. bryg. Jana Jagmina-Sadowskiego - kl. V; ks. gen. dr. Bernarda Wituckiego - kl. V; gen. bryg. Jana Kąkolewskiego - kl. IV i V; gen. bryg. Ludwika Czyżewskiego - kl. V; gen. bryg. Michała Stempkowskiego - kl. IV i V; gen. bryg. Franciszka Niepokólczyckiego - kl. IV i V.
Za ks. gen. B. Wituckim szedł gen. J. Kąkolewski, trzymając w dłoniach akt złożenia Orderu Virtuti Militari. Delegację z darem ołtarza kończyli gen. L. Czyżewski i gen. M. Stempkowski. Obrońcy Ojczyzny poprzedzali orszak biskupów z metropolitą krakowskim - kard. Karolem Wojtyłą, głównym celebransem. W chwili, gdy księża biskupi i generałowie ze swoim ofiarnym darem podchodzili do ołtarza, rozległy się majestatyczne dźwięki staropolskiego hymnu Bogurodzica. Rozpoczęła się Msza św. Pierwszą lekcję odczytał gen. M. Boruta-Spiechowicz. Wymownie zabrzmiały w ustach obrońcy Ojczyzny słowa Pisma Świętego wyjęte z Księgi Judyty, które Kościół stosuje do Matki Najświętszej: " Pobłogosławił Cię Pan swoją mocą, bo przez Ciebie wniwecz obrócił naszych nieprzyjaciół. Błogosławionaś Ty, Córko, przez Pana Boga wysokiego nad wszystkie niewiasty na ziemi. Bo dziś imię Twe tak wsławił, iż chwała Twa nigdy nie zejdzie z ust ludzi, którzy pomni będą na wieki mocy Pańskiej".
Kazanie do Narodu podczas Sumy wygłosił Prymas Polski. Na wstępie powiedział m.in.: "Do tych zasadniczych i istotnych motywów, które nas tutaj gromadzą, dołączamy wszystkie uczucia naszych Braci Kombatantów z Generałami Wojsk Polskich na czele. Zdejmują oni dzisiaj ze swoich piersi oznaki zasług i ofiarności dla Ojczyzny - Krzyże Virtuti Militari - i składają je w hołdzie Matce Najświętszej, która zawsze pomagała nam w trudnych bojach o Królestwo Chrystusowe w Ojczyźnie naszej".
Po modlitwie wiernych nastąpiła ceremonia złożenia daru ołtarza. Gen. R. Abraham prosił Królową Polski, aby zechciała przyjąć żołnierskie wotum:
"Bogiem Sławiona Maryjo, Królowo Korony Polskiej!
W pierwszym roku Jubileuszu Twojej Macierzyńskiej sześćsetletniej obecności w Jasnogórskim Sanktuarium - stajemy przed Tobą w kornym ordynku z modlitwą i synowską prośbą: Zwycięska Bogurodzico, racz przyjąć dzisiaj hołd rycerskich wotów żołnierskiej cnoty - wielkich insygniów Krzyża Virtuti Militari, które składamy w imieniu zastępów obrońców Ojczyzny wspieranych przez sześć wieków Twoją opieką i mocą. Nasze dary są symbolami ojczystej wiary, godłem dozgonnej wierności Polsce, krwią i honorem znaczone. Regina Poloniae - byłaś i jesteś naszą Opieką i Tarczą, Hetmanką i Orędowniczką, tak w latach najwyższej chwały, jak i potopów niewoli, bo ilekroć wróg usiłował zdeptać wolność naszej ziemi, stawałaś się Wskrzesicielką Narodu Polskiego, wskazując mu drogę odrodzenia. Racz przyjąć, Jasnogórska Pani, te najwyższe insygnia żołnierskiego obowiązku, honoru i cnoty. Wejrzyj Matczynym okiem na tysięczne mogiły najwierniejszych Twoich i Polski synów, tych, którzy swoją Virtuti Militari Poloniam restituerunt. Niechaj ofiara ich przelanej krwi wyjedna im Królestwo Twego Syna, a nam życie w pełnym szacunku godności człowieka i jego wewnętrznej swobodzie. Regina Poloniae - my, legioniści, obrońcy Lwowa, powstańcy wielkopolscy, śląscy, uczestnicy walk o niepodległość z lat 1918-20, żołnierze wielkiego września, wszystkich frontów II wojny światowej, Armii Krajowej, Polski Podziemnej - Jesteśmy przy Tobie, pamiętamy, czuwamy" .
Pielgrzymi oklaskami włączyli się w ten niecodzienny hołd kombatantów. Prymas Polski pobłogosławił żołnierskie wota. Gen. J. Kąkolewski, wręczając Księdzu Prymasowi akt złożenia Virtuti Militari - zameldował: "Przekazuję akt złożenia Orderów Virtuti Militari, krwią i honorem na polu chwały w obronie Ojczyzny zdobyte". Hejnał WP towarzyszył chwili, w której obrońcy Rzeczypospolitej składali na ołtarzu najwyższe odznaczenia, świadczące o męstwie Polaków.
Była to uroczystość, jakiej nie widziano dotąd w Rzeczypospolitej. Oto cenne wotum generałów składane było publicznie, w obecności Episkopatu Polski, tysięcy pielgrzymów i przez świętą posługę Prymasa Tysiąclecia, kiedy Eucharystii przewodniczył ówczesny metropolita krakowski - kard. Karol Wojtyła. Tak przed 26 laty uratowany został symbol żołnierskiego męstwa. Z okazji tej rocznicy kanclerz Orderu Wojennego Virtuti Militari - gen. Stanisław Nałęcz-Komornicki do autora artykułu przesłał pismo następującej treści:
"Ćwierć wieku mija od owego święta Królowej Polski 3 maja 1976 r., kiedy do Jasnogórskiego Sanktuarium przybyli generałowie: Roman Abraham, Mieczysław Boruta-Spiechowicz i Jan Sadowski. W imieniu zastępów obrońców Ojczyzny pragnęli pokłonić się naszej Hetmance i złożyć u Jej stóp najpiękniejsze wotum, na jakie stać żołnierza - insygnia Orderu Wojennego Virtuti Militari - ten znak żołnierskiej chwały. (...) Raz jeszcze ujawniła się wielkość Prymasa Tysiąclecia Kardynała Stefana Wyszyńskiego, który na głównej Mszy św. odpustowej, odprawianej na wałach w obecności całego Episkopatu z kard. Wojtyłą na czele, przyjął to wotum wobec wiwatujących tłumów. (...) Na Twoje ręce, Przewielebny Ojcze, współorganizatorze i ceremoniarzu owej historycznej uroczystości, składam to wspomnienie, aby odnowić tamte gorące intencje, wypowiedziane przez weteranów wojny 1920 i 1939 r. Tym razem czynię to nie tylko w imieniu żyjących jeszcze weteranów ze wszystkich frontów II wojny światowej, ale w imieniu Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari".