Listopad - miesiąc pamięci. Pamięci naszych przodków, ale przede wszystkim tych spośród nich, którzy polegli w obronie ojczyzny na różnych frontach wojennych zmagań. To pamięć wyrażająca się nie tylko w historii, literaturze narodowej, poezji i muzyce, ale także element kultury narodowej, nasze zakorzenienie.
Największym z rzeczników tych wartości jest dziś niewątpliwie Ojciec Święty Jan Paweł II - widzimy to niemal we wszystkich jego przemówieniach, przede wszystkim zaś tych z okazji pielgrzymek do ojczyzny, ale także w słowach skierowanych do Polaków podczas audiencji generalnych, a nawet w rozmowach prywatnych. Widzimy, jak żywo zainteresowany jest tym, co dzieje się w kraju, jak reaguje na każdy element tradycji, ale i nowoczesnej twórczości mającej odniesienie do ojczyzny. Nie ma tu lepszego określenia nad słowo "patriotyzm" (patria - łac. ojczyzna). Patriotyzm to, jak mówił Prymas Tysiąclecia - kard. Stefan Wyszyński, "umiłowanie wszystkiego, co Polskę stanowi". Patriotyzm to także wybieganie w przyszłość, zabieganie o prawdziwe dobro kraju, o jego wolność w prawdzie i miłości.
Patriotyzm to wielkie uczucie, które przekłada się na konkretne działanie w różnych dziedzinach. W związku z tym możemy zapytać o patriotyzm we współczesnej literaturze, muzyce, budownictwie, ale także w obyczajach międzyludzkich, w poszanowaniu miejsc uświęconych męczeństwem, w przekazywaniu następnym pokoleniom obowiązku pamięci o naszych bohaterach narodowych - ludziach może z naszych miejsc zamieszkania, którzy złożyli dla ojczyzny najcenniejszy z darów: życie. Patriotyzm to także troska o rozwój gospodarczy kraju, o dobro wszystkich jego obywateli, o ich całościowy rozwój - fizyczny, intelektualny, ale i moralny.
W tym zabieganiu o dom ojczysty nie można, oczywiście, deptać uczuć innych grup czy narodów i przeszkadzać w ich rozwoju - byłby to już nacjonalizm. I tu znów przykładem niech będzie Ojciec Święty, szanujący każdego człowieka, bez względu na jego przynależność religijną, stan posiadania, stanowisko czy narodowość.
Zwracam na to uwagę wszystkich nowo wybranych Wójtów, Burmistrzów i Prezydentów miast. W Wasze ręce złożone zostały mandaty zaufania lokalnych społeczności. Wybierano Was bezpośrednio, tzn. może nie tyle kierując się ugrupowaniami partyjnymi, jakie reprezentujecie, co znajomością Was, często już jako gospodarzy tych społeczności, znajomością Waszych postaci, biorąc pod uwagę świadectwa Waszego oddania danej wspólnocie. Nie zawiedźcie oczekiwań tych umęczonych ludzi, bądźcie dla nich rzecznikami ich praw, obrońcami biednych i nieporadnych, uczcie i wychowujcie swoim przykładem - obojętnie jaką partię reprezentujecie. Patrzcie na największego z Polaków - Jana Pawła II.
Jeżeli ktoś kocha Polskę, powinien także kochać swoją małą ojczyznę, w której żyje, pracuje. Oby ten patriotyzm nie był tylko na wargach, ale przede wszystkim w naszych sercach i w całym naszym życiu.
Rozważania o patriotyzmie, refleksje związane z rocznicą odzyskania niepodległości, rocznicą zrywu Polaków w powstaniu listopadowym nasuwają mi jeszcze jedną bolesną myśl. Kochani, mamy na naszych cmentarzach groby kapłanów - uczestników walk o niepodległość. Często są one zapomniane, zarośnięte zielskiem, a nagrobki zniszczone, z porośniętymi mchem napisami. Wobec młodego pokolenia mamy święty obowiązek ich odbudowy. Niech zainteresują się tymi grobami księża, będący administratorami cmentarzy, niech zmobilizują wiernych i sami włączą się w odbudowę pomników. Takich miejsc na mniejszych cmentarzach nie ma przecież zbyt wiele, ale są one bezcenne i, pomijając inne względy, stanowią zabytki naszej kultury narodowej. Niewątpliwie świadczą też o naszej pamięci, wrażliwości i kulturze. Jestem przekonany, że każdą parafię stać na to, żeby można było podjąć takie wezwanie.
Przed nami, Drodzy, nowe jutro Polski, być może w strukturach Unii Europejskiej. Zadbajmy o to, żeby w rodzinie narodów zachować nasze wspaniałe imię, żeby oprzeć się na naszych mocnych korzeniach i dzielić się z innymi tym, co prawdziwie dobre, prawdziwie piękne, prawdziwie godne naśladowania.