Rozmowa kwalifikacyjna

Gdy kandydat przejdzie pomyślnie przez wstępną fazę doboru pracowników, czyli analizę dokumentów aplikacyjnych (CV i listu motywacyjnego), czeka go rozmowa z potencjalnym pracodawcą, zwana rozmową kwalifikacyjną. Należy się do niej przygotować, co mogą ułatwić znajdujące się na rynku księgarskim liczne poradniki, w których znaleźć można standardowe pytania zadawane przez pracodawców. Treść rozmowy jest ograniczona z jednej strony przez zagadnienia merytoryczne związane ze specyfiką firmy, stanowiska pracy i zakresu obowiązków, z drugiej natomiast - przez prawo pracy, które nie pozwala na poruszanie niektórych tematów. Ale o tym później.
Jak przygotować się do rozmowy kwalifikacyjnej i o czym należy pamiętać podczas jej trwania?
1. Należy uzyskać informacje o firmie, w której kandydat stara się o pracę. Nie można przyjść na rozmowę i nie dysponować podstawową wiedzą na temat zakresu działalności, wielkości, rynku, na którym działa itp. Informacje takie najłatwiej znaleźć w Internecie (prawie każda firma ma już swoją stronę internetową), w materiałach promocyjnych lub uzyskać ze źródeł nieformalnych, np. od znajomych, którzy w tej firmie pracują lub pracowali. Dobrze jest też zdobyć na podobnych zasadach trochę informacji na temat stanowiska pracy, o które ubiega się kandydat.
2. Trzeba się zastanowić nad swoimi mocnymi i słabymi stronami. Należy znać przede wszystkimi swoje atuty, ale pytanie może dotyczyć także tych cech kandydata, którymi nie chciałby się chwalić. Nie można unikać odpowiedzi na takie pytanie, ponieważ każdy ma jakieś słabe strony, a ich znajomość świadczy o samowiedzy kandydata. W tym celu należy zrobić sobie swojego rodzaju "inwentarz" zalet i wad, oczywiście pod kątem pracy zawodowej, a nie całej osobowości. Najlepiej napisać to sobie na kartce.
3. Dla pracodawcy ważne jest - mówiąc kolokwialnie - jaki będzie miał pożytek z kandydata, czyli jak przyczyni się on do wzrostu konkurencyjności firmy. Dobrze jest więc spojrzeć na problem zatrudnienia z punktu widzenia firmy i zastanowić się, w jaki sposób kwalifikacje, umiejętności i doświadczenia mogą być wykorzystane w nowej firmie. Im więcej konkretów, tym lepiej.
4. Kolejne zagadnienie to odpowiednie umotywowanie wyboru tej właśnie firmy. Ważne jest, aby była to motywacja pozytywna. Znaczy to, iż należy unikać uzasadnień typu: "nie mam innego wyboru", "inne firmy są zbyt daleko", "inne oferty pracy nie odpowiadają moim kwalifikacjom". Pracodawca zdecydowanie woli słyszeć pozytywną argumentację, np.: "firma ta daje mi możliwości rozwoju", "praca na tym stanowisku wiąże się z dużą samodzielnością" itp. Słysząc negatywną argumentację, pracodawca obawia się zbyt słabej motywacji do pracy. A poza tym kandydat w ten sposób sam utrudnia sobie negocjacje płacowe. Im większe możliwości wyboru, tym większa siła przetargowa.
5. Następnie należy przygotować się do pytań uściślających informacje zawarte w CV. Trzeba będzie krótko i bardzo konkretnie powiedzieć o swoich wcześniejszych doświadczeniach zawodowych oraz o kwalifikacjach. Chodzi o to, czy kandydat podczas wcześniejszej pracy oraz w szkole nauczył się czegoś, co mógłby wykorzystać w nowym miejscu zatrudnienia.
Ponadto należy pamiętać o następujących kwestiach, które tylko z pozoru wydają się drugorzędne:
Punktualność - na rozmowę nie wolno się spóźnić. Nie jest też wskazane przybycie znacznie przed czasem. Może to świadczyć o niezbyt dobrym zorganizowaniu kandydata, poza tym długi czas oczekiwania sprzyja zdenerwowaniu. Przybycie 10 min przed umówioną godziną w zupełności wystarcza.
Wygląd - z reguły obowiązuje tzw. business look. Tłumacząc dosłownie, znaczy to "wygląd biznesowy". Panowie - garnitur, panie - garsonka. Chyba że rodzaj pracy dopuszcza w tej dziedzinie większą swobodę, np. zawody artystyczne.
Zachowanie - mówiąc najkrócej, obowiązuje umiarkowana swoboda. Należy poskromić tremę, ale zbyt luźny styl bycia też nie jest wskazany. Można usiąść w fotelu wygodnie, w żadnym wypadku nie na krawędzi, ale rozpieranie się nie wchodzi w grę.
Komunikacja niewerbalna - przede wszystkim należy opanować wszelkie niekontrolowane odruchy, takie jak potrząsanie nogą, wykręcanie stóp, nerwowa zabawa długopisem, wyłamywanie palców u rąk, o obgryzaniu paznokci nie wspominając. Ważne są też oczy. Nie powinno się unikać kontaktu wzrokowego. Błądzenie wzrokiem po pokoju czy patrzenie przez okno nie wchodzi w ogóle w rachubę. Wygląda to tak, jakby kandydat był nieszczery lub nie potrafił się skoncentrować.
Warto też pamiętać, że rozmowa kwalifikacyjna zaczyna się już podczas oczekiwania na nią, co z reguły ma miejsce w sekretariacie. Już tam kandydaci są obserwowani przez sekretarkę lub nawet specjalnie do tego wyznaczonych pracowników.