Psalm 141 [140], 1-9
Audiencja generalna, 5 listopada 2003 r.

1. W poprzednich katechezach patrzyliśmy na całość struktury oraz doniosłość Liturgii Nieszporów, wielkiej kościelnej modlitwy wieczornej. Teraz zajrzyjmy do jej wnętrza. Będzie to jakby dokonywanie osobliwej pielgrzymki do swego rodzaju „ziemi świętej”, którą stanowią Psalmy i Hymny. Zatrzymamy się, od czasu do czasu, przed każdą z tych modlitw poetyckich, które Bóg potwierdził swoim natchnieniem. Są to wezwania, które z woli samego Boga do Niego mają być kierowane. Pragnie ich zatem słuchać, czując w nich bicie serc swoich umiłowanych dzieci.

2. „Niech moja modlitwa będzie stale przed Tobą jak kadzidło; wzniesienie rąk moich - jak ofiara wieczorna!”. Wiersz 2. tego Psalmu może być uznany za znak rozpoznawczy całej pieśni oraz jednoznaczne wyjaśnienie faktu umieszczenia go w Liturgii Nieszporów. Wyrażona tu myśl oddaje ducha teologii prorockiej, która ściśle łączy kult z życiem, modlitwę z egzystencją ludzką.
Już sama modlitwa, odmawiana z sercem czystym i szczerym, staje się aktem ofiary, zapowiadając w ten sposób to, co będzie sugerował św. Paweł, zapraszając chrześcijan do składania swych ciał jako żywej ofiary, świętej, przyjemnej Bogu: jest to ofiara duchowa, którą On akceptuje (por. Rz 12, 1).
Ręce wzniesione w modlitwie są pomostem łączności z Bogiem, jak jest nim dym, który wznosi się miłą wonią ofiary podczas wieczornego rytu ofiarniczego.

3. Psalm przemawia w tonie błagania, przekazywanego nam w tekście, który w oryginale hebrajskim zawiera liczne trudności interpretacyjne (przede wszystkim w wierszach 4-7).
Sens ogólny może być zidentyfikowany i przekształcony w medytację oraz modlitwę. Modlący się prosi przede wszystkim Pana, aby nie pozwolił, żeby jego usta (por. w. 3) oraz uczucia jego serca były skłonne do złego i prowadziły go do popełniania „czynów niegodziwych” (por. w 4). Słowa i czyny są bowiem wyrazem wyboru moralnego osoby ludzkiej. Nietrudno o to, aby zło stało się tak przyciągające, że również wierzących popchnie do zakosztowania „potraw wybornych”, które mogą ofiarować grzesznicy, gdy wierzący przysiądzie się do ich stołu, to znaczy uczestniczyć będzie w ich przewrotnym działaniu.
Psalm nabiera prawie charakteru rachunku sumienia, po którym następuje zobowiązanie do wyboru zawsze dróg Boga.

4. W tym momencie modlący się przeżywa uniesienie, które objawia się w stanowczej deklaracji odrzucenia wszelkiego związku z bezbożnym: nie chce on być absolutnie gościem nieprawego, ani też nie chce pozwolić, aby pachnące olejki przeznaczone dla współbiesiadników (por. Ps 23 [22], 5) świadczyły o jego zażyłości z tymi, którzy popełniają zło (por. Ps 141 [140], 5). Dla wyrażenia z większym naciskiem swego odcięcia się od występnych Psalmista wypowiada następnie pod jego adresem swe całkowite potępienie w barwnym odwołaniu się do obrazu bliskiego już sądu.
Mowa tu o typowych lamentacjach Psałterza (por. Ps 58 [57] oraz 109 [108]), które mają za zadanie potwierdzić w sposób plastyczny, prawie malowniczy, wstręt do zła, wybór dobra oraz pewność, że Bóg interweniuje w historii ze swoim sądem oraz surowym potępieniem niesprawiedliwości (por. ww. 6-7).

5. Psalm zamyka się ostatnim, pełnym zaufania, wołaniem (por. ww. 8-9): jest to pieśń wiary, wdzięczności oraz radości, śpiewana w pewności, że wierzący nie będzie wciągnięty w sidła, które mu przygotowali przewrotni, i nie wpadnie w zasadzkę, którą na niego zastawili, gdy zauważyli jego zdecydowany wybór dobra. Sprawiedliwy będzie mógł przezwyciężyć wszelkie zasadzki, jak mówi się w innym Psalmie: „Dusza nasza jak ptak się wyrwała z sidła ptaszników, sidło się porwało, a my jesteśmy wolni” (Ps 124 [123], 7).
Kończymy naszą refleksję nad Psalmem 141 [140], powracając do obrazu na początku, do modlitwy wieczornej jako ofiary miłej Bogu. Wielki mistrz duchowy, żyjący pomiędzy IV i V wiekiem, św. Jan Kasjan, pochodzący ze Wschodu, ostatni okres swego życia spędził w południowej Galii, odczytywał te słowa w kluczu chrystologicznym: „W słowach tych można widzieć w sposób bardziej duchowy aluzję do ofiary wieczornej, dokonanej przez Pana i Zbawiciela podczas Ostatniej Wieczerzy i powierzonej Apostołom, gdy zatwierdził początek świętych misteriów Kościoła, albo aluzję do samej Ofiary, jaką złożył On następnego dnia wieczorem sam z siebie, wznosząc własne dłonie, Ofiary, która będzie trwała aż do końca wieków, dla zbawienia całego świata” (Le istituzioni cenobitiche, Abbazia di Praglia, Padwa 1989, s. 92).

Z oryginału włoskiego tłumaczył o. Jan Pach OSPPE