Ps 110 [109], 1-5. 7 - z drugich Nieszporów na niedzielę I tygodnia
Audiencja generalna, 26 listopada 2003 r.

1. Wysłuchaliśmy przed chwilą jednego z najbardziej znanych w historii chrześcijaństwa Psalmów. Psalm 110 [109], który Liturgia Nieszporów proponuje nam w każdą niedzielę, jest nieustannie cytowany przez Nowy Testament. Zwłaszcza wersety 1 i 4 odnoszą się do Chrystusa, zgodnie ze starożytną tradycją żydowską, która przekształciła ten królewski Hymn Dawidowy w Psalm mesjański.
Popularność tej modlitwy zawdzięczamy również stałemu odmawianiu jej w Nieszporach niedzielnych. Z tego też powodu Ps 110 [109], w łacińskiej wersji Wulgaty, był przedmiotem licznych i wspaniałych kompozycji muzycznych, które naznaczyły historię kultury zachodniej. Liturgia, zgodnie z praktyką przyjętą przez Sobór Watykański II, opuściła w oryginalnym, hebrajskim tekście Psalmu, który tworzą tylko 63 słowa, ostry wiersz 6. Jest on bowiem echem tzw. „Psalmów złorzeczących” i opisuje króla żydowskiego, gdy podejmuje kampanię militarną, depcząc swoich przeciwników i osądzając narody.

2. Biorąc pod uwagę, iż będziemy mieć okazję powrócić jeszcze wiele razy do tego Psalmu, często używanego w Liturgii, zadowolimy się teraz tylko ogólnym spojrzeniem na jego całość.
Możemy wyróżnić w nim wyraźnie dwie części. Pierwsza (por. ww. 1-3) zawiera wyrocznię skierowaną przez Boga do Tego, którego Psalmista nazywa „swoim Panem”, tzn. do władcy Jerozolimy. Wyrocznia ogłasza intronizację potomka Dawida „po prawicy” Boga. Pan zwraca się do niego, mówiąc: „Siądź po mojej prawicy” (w. 1). Najprawdopodobniej mamy tutaj nawiązanie do pewnego rytuału, zgodnie z którym wybrany zasiadał po prawej stronie arki przymierza, aby otrzymać moc władzy od najwyższego Króla Izraela, tzn. od Pana.

3. Odczuwa się w tle wrogie siły, zneutralizowane jednak przez zwycięską walkę: nieprzyjaciele przedstawieni są u stóp panującego, który zasiada uroczyście pośród nich, trzymając berło swego zwycięstwa (por. ww. 1-2). Jest to oczywiste odbicie konkretnej sytuacji politycznej, jaka panowała w momencie przejęcia władzy przez nowego króla, z czym wiązała się rewolta niektórych podwładnych czy próby przejęcia władzy. Teraz jednak tekst odnosi się do sprzeczności natury ogólnej między planem Boga, który działa przez swego wybranego, a projektami tych, którzy chcieliby utwierdzić swą wrogą władzę. Mamy tu zatem odwieczną walkę między złem a dobrem, która dokonuje się w wydarzeniach historycznych, a przez które Bóg się objawia i mówi do nas.

4. Druga część Psalmu zawiera natomiast proroctwo kapłańskie, którego głównym bohaterem jest król z dynastii Dawidowej (por. ww. 4-7). Godność królewska, potwierdzona uroczyście Bożą przysięgą, łączy w sobie również godność kapłańską. Odniesienie do Melchizedeka, króla-kapłana w Salem, tzn. w starożytnej Jerozolimie (por. Rdz 14), jest może drogą do usprawiedliwienia szczególnego kapłaństwa króla, różnego od oficjalnego kapłaństwa lewitów ze świątyni na Syjonie. Powszechnie wiadomo, że punktem wyjścia Listu do Hebrajczyków jest właśnie to proroctwo: „Tyś Kapłanem na wieki na wzór Melchizedeka” (Ps 110 [109], 4), aby ukazać szczególne i doskonałe kapłaństwo Jezusa Chrystusa.
W przyszłości dokonamy bardziej pogłębionej analizy Ps 110 [109], śledząc dokładnie poszczególne wersety.

5. Na zakończenie chcielibyśmy na nowo odczytać początkowy werset Psalmu, który zawiera Bożą wyrocznię: „Siądź po mojej prawicy, aż Twych wrogów położę jako podnóżek pod Twoje stopy”. Uczynimy to ze św. Maksymem z Turynu (IV - V wiek), który w swym Kazaniu na temat Pięćdziesiątnicy tak go komentuje: „Według naszego zwyczaju, dzielenie tronu przysługuje temu, kto po dokonaniu określonego dzieła powraca jako zwycięzca i zasługuje, aby zasiąść na nim z zaszczytem. W ten sposób również człowiek Jezus Chrystus, zwyciężając swoją męką szatana, otwierając swoim zmartwychwstaniem królestwo ciemności, przybywa zwycięski do nieba, jak po jakiejś spełnionej misji, i słyszy od Boga Ojca to zaproszenie: «Siądź po mojej prawicy». Nie powinniśmy się dziwić, jeżeli Ojciec ofiaruje podział tronu z Synem, który z natury jest współistotny Ojcu... Syn zasiada po prawicy, gdyż zgodnie z Ewangelią, po prawej stronie będą stały owce, zaś po lewej kozły. Jest konieczne zatem, aby pierwszy Baranek zajął część należną owcom i Głowa niepokalana wzięła uprzednio w posiadanie miejsce przeznaczone dla niepokalanej owczarni, która za Nim pójdzie” (40, 2: Scriptores circa Ambrosium, IV, Mediolan - Rzym 1991, s. 195).

Z oryginału włoskiego tłumaczył o. Jan Pach OSPPE