Ostatnio ukazała się książka Petera Rainy, hinduskiego historyka zafascynowanego Polską, o sprawie obsadzenia stolicy arcybiskupiej we Wrocławiu, wakującej w marcu 1974 r. po śmierci kard. Bolesława Kominka. Nie wszyscy wiedzą, że wyjątkowa złośliwość władz PRL doprowadziła do tego, że archidiecezja wrocławska nie miała swojego ordynariusza przez prawie dwa lata.
Można przypomnieć, że, zgodnie z przyjętym zwyczajem, Episkopat danego kraju przedstawia Ojcu Świętemu listę trzech kandydatów i prosi go o powołanie nowego biskupa. W Polsce Ludowej, zgodnie z dekretem z 31 grudnia1956 r. o obsadzaniu stanowisk kościelnych, Episkopat Polski zobowiązany był powiadomić władze państwowe o swoich zamiarach, zanim skierował prośbę do papieża. Rząd miał aż trzy miesiące na zgłoszenie zastrzeżeń przeciwko przedstawionym kandydatom. Z tego prawa władze korzystały skrupulatnie. Aż ośmiu zaproponowanych przez Episkopat Polski kandydatów zostało odrzuconych. Natomiast rząd wystąpił ze swoimi propozycjami bezpośrednio do Stolicy Apostolskiej, pomimo iż był pouczony przez watykańskich dostojników, że nie ma uprawnień do takiego postępowania. Był to nie tylko akt złośliwości w odniesieniu do polskiej hierarchii kościelnej, ale i próba wymuszenia bezpośredniego udziału w mianowaniu biskupów polskich. Władze komunistyczne chciały w ten sposób stworzyć precedens wybierania „rządowych” biskupów, instruowanych przez państwowych „wyznaniowców”. Do takiej sytuacji nie mogli dopuścić ani Prymas Polski - kard. Stefan Wyszyński, ani Episkopat Polski. Hierarchia kościelna stanowczo sprzeciwiła się państwowym próbom ingerencji w wewnętrzne sprawy Kościoła: „Rzeczy Bożych na ołtarzach Cezara składać nam nie wolno”.
Jak pisze Peter Raina, „bitwa” o Wrocław trwała od kwietnia 1974 r. do grudnia 1975 r. Wygrał ją Kościół polski. Na stolicę arcybiskupią powołany został kandydat Episkopatu Polski - administrator apostolski w Białymstoku, bp Henryk Gulbinowicz. W obronie jego kandydatury zdecydowanie stanął, zarówno w Warszawie, jak i w Stolicy Apostolskiej, sam Prymas Polski. Od momentu tego minęło już wiele lat, a czas jest świadkiem, że osierocony po odejściu kard. Kominka Wrocław otrzymał wybitnego i szlachetnego arcybiskupa.
Opracowanie Rainy powstało głównie w oparciu o dotychczas niepublikowane źródła z Archiwum Akt Nowych w Warszawie oraz archiwa kościelne.

Peter Raina, Sprawa obsadzenia metropolii wrocławskiej. Eskapady władz PRL, Wydawnictwo Diecezji Pelplińskiej „Bernardinum”, 83-130 Pelplin, ul. Bp. Dominika 11, tel. (0-58) 536-17-57, fax (0-58) 536-17-26; e-mail: bernardinum@bernardinum.csc.pl