Przypomnijmy, że w dziejach naszych lokalnych sanktuariów maryjnych szczególna rola przypadła także miastu i ziemi pajęczańskiej.

W centrum Pajęczna wznosi się potężny masyw zbudowanego w latach 1748-1753 kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Ołtarz główny został wykonany przez snycerza Szymona Jackiewicza. Umieszczono w nim stary, bizantyjski obraz Matki Bożej Pajęczańskiej. Prawdopodobnie darował go kościołowi Fulko - proboszcz w Pajęcznie, a od 1277 r. arcybiskup gnieźnieński. Król Władysław Jagiełło probostwo pajęczańskie przeznaczył jako uposażenie dla profesorów Akademii Krakowskiej. Między 1530-1563 rokiem proboszczem w Pajęcznie był doktor teologii, ks. Stanisław z Łowicza. Zanotował on liczne wypadki cudownych uzdrowień, jakie miały miejsce przy obrazie Matki Bożej. Sam obraz oddał w 1539 r. do odnowienia w Krakowie. Sława cudownego obrazu Matki Bożej Pajęczańskiej objęła wtedy całą Polskę. Księżna Anna Mazowiecka i jej córka Zofia ofiarują obrazowi własnoręcznie złotem haftowane pokrycie, a do kościoła żyrandol z rogów jelenich.

W 1630 r. chorąży wieluński Andrzej Radoszewski z wdzięczności za cudowne ocalenie z niewoli tureckiej przysyła do Pajęczna srebrną sukienkę dla Matki Bożej. Sławi obraz pajęczański pisarz-poeta Wespazjan Kochowski, żyjący około 1650 r. Ks. Rafał Arteński - doktor filozofii i proboszcz w Pajęcznie - opisał wszystkie dziejące się tu cuda. Opis, niestety, zaginął.

W 1814 r. zagrabiono wiele srebrnych wotów z obrazu Matki Bożej i naczyń liturgicznych z kościoła. Nowe wota w srebrze i złocie w 1831 r. oddano na potrzeby Ojczyzny. Obecnie są tylko jeszcze sznury korali i dwa stare wota dziękczynne.

Upadek Polski i zamieszki w kraju spowodowały osłabienie kultu maryjnego w Pajęcznie. Niemniej parafia i najbliższe okolice 8 września każdego roku bardzo uroczyście obchodzą święto Matki Bożej Pajęczańskiej. W 1921 r. staraniem ks. W. Pogorzelskiego ufundowane zostały do obrazu srebrne ramy. W 1936 r. dzięki trosce ks. Aureliusza Chwiłowicza (zginął w Dachau) obraz gruntownie odrestaurowano.

W 1941 r. miejscowi kapłani zostali aresztowani i wywiezieni do obozów, a kościół zamknięto. Rozpoczął się okres straszliwych prześladowań religijnych i narodowych. Grabiono najcenniejsze zabytki kościelne. Los ten spotkałby także obraz Matki Bożej, gdyby nie odwaga

p. Antoniego Durysa, miejscowego parafianina. W nocy 24 lipca 1942 r. otworzył potajemnie kościół (na plebanii mieszkało gestapo), zabrał obraz ze srebrną suknią i ramami i przechowywał go u siebie w domu. Gdy po obraz przyjechało gestapo z Wielunia, Antoni Durys przy pomocy Wacława Popiela ukrył obraz na cmentarzu.

4 marca 1945 r. obraz w uroczystej procesji przy licznym udziale wiernych przeniesiono do kościoła i umieszczono na starym miejscu, w głównym ołtarzu. Obraz jest otaczany wdzięczną czcią parafian za szczególną opiekę Matki Bożej nad ziemią pajęczańską w czasie wojny i okupacji.

Pielgrzymując do sanktuariów maryjnych, pragniemy na nowo ożywić wiarę i życie religijne w duszach. Słowami starej modlitwy, od wieków odmawianej w Pajęcznie, prosimy Matkę Najświętszą, by nadal roztaczała opiekę nad miastem, ziemią pajęczańską i całą archidiecezją. Ufamy, że Maryja, patronka naszej archidiecezji nadal będzie tarczą i obroną tych, którym zapewnia swe błogosławieństwo w życiu i łaskawość po śmierci. Dlatego módlmy się z mieszkańcami Pajęczna i wszystkimi czcicielami Matki Bożej.

"Panie Jezu Chryste, Ty nakazałeś nam czcić Twoją Matkę, daj tym wszystkim, którzy wielbią Ją w cudownym obrazie pajęczańskim, Twoją i Jej opieką cieszyć się w życiu i po śmierci, który żyjesz i królujesz na wieki wieków. Amen".