W ubiegłym tygodniu pisaliśmy o zatrzymaniu na 48 godzin oraz że może się ono wydłużyć do 72 godzin, jeśli przed upływem owych dwóch dób zostanie złożony wniosek o tymczasowe aresztowanie.
Jeśli przeciwko zatrzymanemu są dowody, iż popełnił on przestępstwo, prokurator może wystąpić do sądu z wnioskiem o tymczasowe aresztowanie. W posiedzeniu sądu, który będzie rozpatrywał wniosek, może wziąć udział obrońca oskarżonego, ale sąd nie jest zobowiązany do powiadomienia go o terminie rozpatrzenia wniosku. Jeśli jednak zatrzymany zwróci się do sądu z prośbą o powiadomienie obrońcy, sąd jest do tego zobowiązany. „Tymczasowe aresztowanie” może zatem nastąpić tylko na mocy postanowienia sądu - art. 250 kodeksu postępowania karnego. Na postanowienie to przysługuje zażalenie i wnosi się je do sądu wyższej instancji, ale za pośrednictwem sądu, który areszt orzekł. Samo wniesienie zażalenia nie wstrzymuje jednak wykonania postanowienia sądu w sprawie tymczasowego aresztu, zatem podejrzany pozostanie w areszcie.
Osadzenie w areszcie nie jest sankcją karną, ma na celu jedynie zabezpieczyć prawidłowy tok postępowania, tzn. udaremnić podejrzanemu czy już oskarżonemu zacieranie śladów, ukrycie się czy nakłanianie do fałszywych zeznań. Można je zastosować również wtedy, gdy istnieje obawa popełnienia przez oskarżonego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu czy bezpieczeństwu powszechnemu. Tymczasowe aresztowanie jest najsurowszym środkiem zapobiegawczym, bo można zastosować inne: poręczenie majątkowe, dozór policji, poręczenie osoby godnej zaufania, poręczenie społeczne, zawieszenie w czynnościach służbowych lub w wykonywaniu zawodu, nakaz powstrzymania się od określonej działalności lub prowadzenia określonego rodzaju pojazdu czy zakaz opuszczania kraju.
Jeśli w stosunku do oskarżonego zastosowano tymczasowe aresztowanie, sąd ma obowiązek bezzwłocznie zawiadomić:
* osobę najbliższą dla oskarżonego - może ją sam wskazać;
* zakład pracy;
* szkołę lub uczelnię;
* w przypadku do żołnierza - jego dowódcę.
Sąd ma też obowiązek:
* zadbać o mienie aresztowanego;
* zawiadomić sąd opiekuńczy, jeśli zachodzi potrzeba opieki nad jego dziećmi;
* zawiadomić opiekę społeczną, jeśli potrzebna jest pomoc osobie chorej lub niedołężnej, którą oskarżony się opiekował.
O rozesłanych powiadomieniach i wydanych zarządzeniach oskarżony musi być powiadomiony.
Na ogół sąd orzeka tymczasowe aresztowanie na okres trzech miesięcy, ale z uwagi na szczególne okoliczności może termin ten wydłużyć do 12 miesięcy. Okres tymczasowego aresztowania do czasu wydania pierwszego wyroku nie może przekroczyć na ogół dwóch lat, chyba że z uwagi na wydłużającą się obserwację psychiatryczną. Jeśli zapadł wyrok w pierwszej instancji, który nie pozbawia oskarżonego wolności, należy go zwolnić z aresztu. Jeśli natomiast sąd orzeknie karę więzienia, można go pozbawić wolności do czasu wykonania kary, przedłużając aresztowanie co trzy miesiące.
Stosując tymczasowe aresztowanie, sąd może zastrzec, że środek ten ulegnie zmianie z chwilą złożenia, nie później niż w wyznaczonym terminie, określonego poręczenia majątkowego, tzw. kaucji - art. 257, par. 2 k. p. k.
W przypadku niesłusznego „tymczasowego aresztowania” oskarżonemu (również podejrzanemu) przysługuje odszkodowanie od Skarbu Państwa.

* * *

Od 30 stycznia br. weszło w życie rozporządzenie ministra infrastruktury z 8 stycznia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków korzystania z uprawnień przez abonentów z publicznej sieci telefonicznej - Dz. U. nr 5, poz. 33. Abonent, dla którego korzystanie z przydzielonego numeru jest uciążliwe, może wystąpić o jego zmianę, uzasadniając tę uciążliwość. Wniosek powinien być rozpatrzony w ciągu 21 dni.

Od 2004 r. za niewypłacenie wynagrodzenia inspektor pracy może wymierzyć pracodawcy grzywnę w wysokości 1000 zł. Na niesolidnego pracodawcę należy złożyć pisemną skargę do okręgowego inspektoratu pracy.

Od 1 maja 2004 r. trzecia umowa o pracę na czas określony przekształci się w umowę na czas nieokreślony. Art. 251 kodeksu pracy został od 29 listopada 2002 r. zawieszony do chwili przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Rząd chce wprowadzić nowe zasady nabywania świadczenia przedemerytalnego. Nowe przepisy weszłyby w życie 31 marca 2004 r. Świadczenie ma wynosić 600 zł dla wszystkich, waloryzacja na zasadach przewidzianych w ustawie o emeryturach, kobieta będzie mogła z niego skorzystać od 56. roku życia, natomiast mężczyzna - od 61. Ponadto pracodawca nie będzie mógł wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje 4 lat do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku.