Założenie własnej firmy, czyli prowadzenie działalności gospodarczej, jest związane z koniecznością opłacania składek na ZUS. Przychody z takiej działalności, zwłaszcza na początku istnienia firmy, nie są duże, natomiast składki są liczone od zadeklarowanej przez nas kwoty, ale nie może być ona niższa niż 60 proc. przeciętnej miesięcznej płacy. 24 sierpnia br. weszły w życie przepisy, które aby zachęcić nas do prowadzenia działalności gospodarczej, obniżają podstawę wymiaru składek na ZUS do 30 proc. przeciętnej miesięcznej płacy. Dotyczy to jednak osób, które założyły firmę po 24 sierpnia br., czyli po dniu wejścia w życie nowelizacji ustawy (o systemie ubezpieczeń społecznych) z 1 lipca 2005 r. - Dziennik Ustaw nr 150, poz. 1248. Jeżeli zatem zechcemy skorzystać z ulgi, która będzie się rozciągała przez okres dwóch lat, musimy w zgłoszeniu do ewidencji działalności gospodarczej podać jako dzień rozpoczęcia tej działalności datę późniejszą niż 24 sierpnia 2005 r. Ulga nie dotyczy również osób, które zawiesiły swoją działalność i teraz chcą ją reaktywować. Nie obejmuje również osób, które wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, jeśli przed dniem rozpoczęcia tej działalności w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywały na jego rzecz w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.
Często bywa i tak, że po pewnym czasie prowadzenia firmy zamierzamy zawiesić naszą działalność, a w związku z tym zaprzestać opłacania składek na ZUS. Przepisy o systemie ubezpieczeń społecznych - art. 13 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. (z późniejszymi zmianami) zobowiązują osoby prowadzące działalność gospodarczą do obowiązkowego ubezpieczenia (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe) od dnia rozpoczęcia działalności do dnia jej zaprzestania. Jeśli zatem zawieszamy działalność gospodarczą, możemy się wyrejestrować z ubezpieczeń, składając zgłoszenie na formularzu ZUS ZWUA. Pamiętajmy również o wskazaniu przyczyny zaprzestania prowadzenia firmy. Zgłoszenie takie powinniśmy złożyć w ciągu 7 dni od daty zaprzestania działalności firmy. Podstawą wyrejestrowania w związku z czasowym zaprzestaniem działalności nie powinien być argument, iż firma nie osiąga przychodów. Ten bowiem fakt jest - zdaniem ZUS - wpisany w ryzyko działalności gospodarczej. Jeśli jednak istotnie zaprzestaniemy działalności związanej z naszą firmą i nie będziemy mieć przychodu, ZUS nie może nam odmówić wyrejestrowania nas z obowiązkowego ubezpieczenia. Jeśli będzie miał wątpliwości, może wszcząć postępowanie wyjaśniające, a nawet wystąpić do urzędu skarbowego o udzielenie informacji w sprawie naszych finansów. Gdy jednak ZUS odmówi nam wyrejestrowania się, możemy odwołać się od jego decyzji do sądu ubezpieczeń społecznych.
Bywa, że decydujemy się na likwidację działalności gospodarczej, ale mamy dochody np. z umowy o dzieło. Możemy wówczas kontynuować ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Wystarczy nasz zamiar (ubezpieczenia) zgłosić do ZUS-u. Likwidacja firmy jest związana z wykreśleniem naszej działalności gospodarczej z ewidencji w gminie, jednak do wniosku o kontynuowanie ubezpieczenia nie jest takie zaświadczenie niezbędne. Składka na dobrowolne ubezpieczenie emerytalno-rentowe jest liczona od podstawy, którą zadeklarujemy, podstawa nie może być jednak niższa od minimalnego wynagrodzenia, które wynosi 849 zł. Składki opłacamy w terminie do 10. dnia następnego miesiąca za miesiąc poprzedni.