- Ja nie mogę zdradzić ludzi - oznajmia stanowczo Prymasowi Polski ks. Jerzy Popiełuszko w odpowiedzi na sugestię wysłania go na studia do Rzymu.
Kard. Józef Glemp odpowiada: - Drogi Księże Jerzy, obaj jesteśmy kapłanami i nie możemy zdradzić Jezusa Chrystusa. Ja rozumiem, że Ty nie możesz zdradzić Chrystusa. Czy rozumiesz, że ja także?
Ta scena jest dla mnie w tym filmie najbardziej przejmująca. Z wielu powodów. Po pierwsze: jest ona kluczowa w biografii ks. Popiełuszki. Gdyby bowiem rzeczywiście wyjechał w latach osiemdziesiątych z Polski, z pewnością inaczej potoczyłyby się jego losy. A przy okazji losy wielu ludzi, którzy - zarówno za życia ks. Jerzego, jak i później, po jego śmierci - doznali wielu łask i cudów, przemienili swe życie, powrócili do wiary. Oczywiście, ktoś powie, że pewnie ks. Jerzy by wtedy żył. Ale nie dokonałoby się tak wielkie dobro duchowe, które do dziś ogarnia tysiące istnień ludzkich na całym świecie. Brutalne? Być może. Albo po prostu do bólu realistyczne. A takie przecież jest chrześcijaństwo. I tak pojmował je ks. Popiełuszko, mówiąc: „Jestem gotowy na wszystko”.
Po drugie, ta scena robi na mnie wrażenie również z tego powodu, że rolę Prymasa gra... sam Ksiądz Prymas. Czyni to znakomicie. Wprawdzie ucharakteryzowany, ale właściwie nie gra. Nie udaje. Nie wygłasza wyuczonych formułek, tylko po prostu jest sobą. Widać, że mówi, co czuje, że odtwarza tę samą rozmowę z ks. Jerzym, jaką odbył z nim przed ćwierćwieczem. I że jest autentyczny.
Za każdym razem, gdy widziałam tę scenę - a miałam okazję już kilka razy oglądać film w wersji roboczej - powracały mi też w pamięci moje rozmowy na ten temat z kard. Józefem Glempem, kiedy przygotowywałam książkową biografię ks. Jerzego. Ciarki przechodziły mi po plecach, gdy Prymas mówił: „Zastanawiam się nieraz, czy można było go uratować. Był to przecież dramat. Także mój dramat. Tragicznie zakończyło się życie mojego księdza... Śmierć ks. Popiełuszki była dla mnie najbardziej tragiczna w całej posłudze biskupiej i prymasowskiej”.
Gdy pytałam Księdza Prymasa, czy dzisiaj, po upływie niemal trzydziestu lat od tamtych wydarzeń, postąpiłby tak samo, usłyszałam w odpowiedzi: „Sądzę, że tak. Nie mógłbym inaczej postąpić wobec księdza, który głosił prawdę. Oczywiście, gdyby wyjechał, to by go nie porwano i z pewnością by dzisiaj żył. Ale musiałby zaprzeć się siebie i swoich zasad. To jednak, czy postąpiłem słusznie, okaże się dopiero wtedy, gdy ks. Popiełuszko zostanie świętym...”.

Co może jeden człowiek

Właśnie o świętości ks. Popiełuszki jest ten film. Pokazuje zwyczajne życie młodego warszawskiego księdza, który całym swoim kapłańskim życiem dawał z siebie wszystko: miłość i powołanie; i który na co dzień pokazywał, „co może jeden człowiek i co znaczy świętość”.
Reżyser Rafał Wieczyński dobitnie pokazuje w filmie, że cała duszpasterska działalność ks. Jerzego była okupiona męczeństwem. I myślę, że dobrze, iż scena męczeństwa jest tak bardzo mocna i drastyczna - choć z pewnością posypią się tutaj zarzuty krytyków - jak choćby przy „Pasji” Gibsona, która była jakoby nie dla wrażliwców żyjących w XXI wieku. Bo nagle okazali się tak delikatni, że obraz Drogi Krzyżowej Chrystusa mógł wręcz zaszkodzić ich psychice i popsuć doznania estetyczne (tak więc wrażliwcom i estetom odradzam oglądanie także „Popiełuszki”!).
Cóż jeszcze można powiedzieć o filmie, by nie zdradzić wszystkich szczegółów? Na pewno trzeba przyznać, że znakomicie odegrał główną rolę Adam Woronowicz. Długie przygotowania, wgłębienie się w życie i pisma ks. Jerzego, a także pogłębione życie duchowe aktora sprawiły, że widz odnosi wrażenie, iż z ekranu przemawia do niego autentyczny ks. Popiełuszko. Adam tak bardzo wciela się w męczennika, że chce się mu współczuć, gdy katowany jest przez oprawców.
I jeszcze jedno na koniec: cieszę się, że ten film obejrzy Mama ks. Jerzego, blisko dziewięćdziesięcioletnia Marianna Popiełuszko, która przyjedzie z Okopów na premierę do Teatru Wielkiego w Warszawie. Należy przypuszczać, że przyniesie jej to wiele wzruszeń, ale z pewnością sprawi, że - mimo wielkiego cierpienia - będzie dumna ze swego Syna.

„Popiełuszko. Wolność jest w nas”. Polska 2009. Scenariusz i reżyseria: Rafał Wieczyński. Wykonawcy: Adam Woronowicz, Zbigniew Zamachowski, Marek Frąckowiak, Radosław Pazura, Joanna Szczepkowska, Krzysztof Kolberger i inni.