Krok po kroku sprawujący w Polsce władzę komuniści próbowali osłabić znaczenie Końcioła i ludzi wierzących w Ojczyźnie. Kolejnym ich posunięciem było doprowadzenie w 1961 roku do zmniejszenia liczby posłów "Znaku" w Sejmie. Zamiast 10, jak było dotychczas, ugrupowanie to miało mieć po wyborach 5 reprezentantów. Z tym problemem 14 lutego tego roku do kardynała Stefana Wyszyńskiego przybyli przedstawiciele "Znaku": Jerzy Zawieyski i Antoni Marylski. Poinformowali Księdza Prymasa, że Partia nie zgodziła się na dalsze pełnienie funkcji posła przez Zbigniewa Makarczyka, który w ciągu minionych pięciu lat działalnońci Sejmu troszczył się o sprawy końcielne i społeczne. Nowym kandydatem na posła z ramienia koła został Tadeusz Mazowiecki, redaktor "Więzi", który był przedstawicielem lewicy. Kardynał Wyszyński swoich rozmówców poinformował, że, wobec zaistniałych faktów, nie może uważać tej grupy jako przedstawicieli katolików i w związku z tym wyraził swoje desinteressement dla sprawy zmniejszenia liczby posłów "Znaku".

Coraz bardziej wyraźne ataki na Końciół skłoniły Prymasa Tysiąclecia do szukania ratunku u Boga. Jego wielkie nabożeństwo do Matki Bożej pokazało mu drogę: przez Maryję do Boga. Owo wołanie do Boga o ratunek miało przyjąć konkretną formę w oddaniu się w niewolę Maryi całego Narodu.

Pierwszy raz o tej idei powiedział podczas kazania noworocznego w gnieźnieńskiej Bazylice Prymasowskiej:I Kościół święty coraz częściej oddaje Matce Bożej wszystkie swoje sprawy, pełen ufnońci w jej pomoc. I Wy, Matki i Ojcowie, oddajecie Maryi to, co dla Was najdroższe: dzieci swoje, dom rodzinny, wasze dusze, serca, wole i umysły. Nieustannie Ją przyzywacie na Opiekunkę, Orędowniczkę i Patronkę Waszą. [...]

Jest więc jakąń wielką naszą potrzebą - moją i Waszą - abyśmy, Dzieci Najmilsze, wszystko, co mamy, oddali w ręce matki»Bożej, Bogurodzicy Dziewicy. I»to uczynimy! Uczynimy dlatego, aby zyskać pewnońć i pokój tak niezbędny dla roztropnego prowadzenia spraw Bożych na naszej ziemi.

Tą ideą, już bardziej skonkretyzowaną, podzielił się z księżmi biskupami podczas Konferencji Plenarnej Episkopatu Polski w styczniu 1961 r. Wtedy też ustalono, iż najpierw w niewolę Najświętszej Maryi Pannie oddadzą się biskupi, potem duchowieństwo poszczególnych diecezji i w końcu wierni. Przykład miał iść od góry.

Sprawa stawała się coraz bardziej pilna, bo władze robiły wszystko, by jak najbardziej utrudnić Kościołowi jego funkcjonowanie. 4 marca Narodowy Bank Polski odmówił Kościołowi katolickiemu prowadzenia kont bankowych. Wszystkie instytucje końcielne miały odtąd zakładać konta w Powszechnej Kasie Oszczędnońci. Uzasadnieniem takiej decyzji było uznanie Kościoła katolickiego za instytucję prywatną. A PKO było przeznaczone własnie dla osób prywatnych. Smaczku całej sprawie dodaje fakt, że swoje konta w Banku»narodowym zachowały: "Pax", Ąydowska Gmina Wyznaniowa czy katolicki Kościół Narodowy.

Księża biskupi uczynili ten akt podczas posiedzenia 65. Konferencji Plenarnej Episkopatu Polski, która odbyła się w 15 marca 1961 roku w Warszawie. Obrady, którym przewodniczył Prymas Wyszyński, w głównej mierze pońwięcone były usuwaniu religii ze szkół. Ich przedmiotem była także działalnońć księży patriotów spod znaku "Caritas" i świeckich ze Stowarzyszenia "Pax".

Po obradach, wieczorem, księża biskupi przeszli do kaplicy w Domu Prymasowskim. Kardynał Stefan»Wyszyński w swoim i ich imieniu odmówił akt oddania. Wygłosił także krótkie okolicznońciowe przemówienie, w którym mówił o odpowiedzialności biskupa za wiernych. Mówił między innymi:»Olbrzymia jest odpowiedzialność każdego biskupa konsekrowanego za owce swoje!»Jak na Syna Jedynego, tak i na każdego z biskupów włożył Bóg nieprawości powierzonego mu ludu:»"Iniquitates omnium posuit super humeros". Miałby więc prawo dochodzić tej sprawiedliwości aż do końca. Dana nam łaska na pewno ukorzyłaby nas przed potęgą sprawiedliwego Boga i przyznała:»Tu mnie, Panie, nie karz, tu mnie siecz, tu mnie pal, masz prawo. "Parce Domine, parce popul Tuo" - wołamy w głębi naszych dusz biskupich za ludem swoim.

Ale tu właśnie jest tajemnica naszego biskupiego życia. Jak na Kalwarii pierwszy biskup oddany był Matce Boga, która została w tej chwili Matką ludzi i Matką całego Kościoła, tak też każdy biskup oddany jest w osobie Jana, w szczególny sposób Matce.

Trzy dni później, 18 marca w Warszawie odbywał się wiec przedwyborczy Pierwszego Sekretarza Polskiej Zjednoczonej Partii Władysława Gomułki. Podczas długiego przemówienia odniósł się do stosunków Kościół - Państwo. Powiedział wtedy:»Przywódcy Kościoła nie służą interesom Polski, lecz Watykanu. Przyjdą czasy, gdy oni staną z własnego wyboru po stronie socjalizmu. [..] Kłopoty z Końciołem polegały na tym, że kierownicy Kościoła jako obywatele państwa polskiego pozostają ciałem w naszym kraju, a duszą swoją, zgodnie z kanonami Kościoła katolickiego, należą do Watykanu. [...] Rozdział Końcioła od państwa zakłada świeckość wszystkich szkół podstawowych. [...] Zrozumiała to dobrze znaczna większość rodziców, wyrażając zgodę na wycofanie religii w szkołach.

Następnego dnia kardynał Stefan Wyszyński w warszawskim kościele sióstr wizytek wygłosił konferencję na zakończenie rekolekcji dla lekarzy. Jej część była odpowiedzią na wystąpienie Gomułki: Ani razu ze Stolicy Apostolskiej nie zrobiono żadnych prób dawania mi jakichkolwiek instrukcji, w jaki sposób polscy biskupi mają prowadzić sprawy Kościoła w Polsce. Są kraje, w których nikt o wolności nie opowiada, ale w których wszyscy są wolni. Z drugiej strony są kraje pełne gadaniny o wolności, w których nikt nie czuje się wolny... Mówię wam, o cenzorowie, pochylcie się przed waszym Bogiem. Szatan jest potężny, ale człowiek nie będzie chylił głowy przed nim. Mogą nadejńć czasy, gdy Kościół będzie musiał zejść znów do katakumb.