Świat kukiełek

Jak powiedziała Bożena Kostrzejowska, komisarz wystawy, udokumentowana historia teatrzyków lalkowych, sięga początków XVII w., kiedy to w urzędowych archiwach zaczęły pojawiać się pierwsze informacje na temat zakazu lub pozwolenia organizowania tego typu przedsięwzięć. Wcześniejszy brak dokumentacji, a przede wszystkim nieprzyznawanie tego typu rozrywce statusu kultury spowodowało, iż początki teatrzyków lalkowych pozostają nieznane. "Lalkarze byli ludźmi niewykształconymi, najczęściej analfabetami prowadzącymi koczowniczy tryb życia. Jednak organizowanie tego typu rozrywki stanowiło dla nich formę zarobkowania"- wyjaśnia komisarz wystawy. Pierwsze trupy wędrowne pojawiły się w Czechach w XVII w. i pochodziły z Anglii, Włoch, potem z Niemiec i Holandii. Na końcu wyspecjalizowali się w tej sztuce rodzimi, czyli czescy, lalkarze. Przedstawienia gromadziły zwykle ludność z niższych i średnich warstw społecznych. W spektaklach korzystano najczęściej z klasycznego repertuaru, wystawiano przedstawienia oparte na sztukach Szekspira, Goethego i innych, odwoływano się także do tematyki biblijnej. W XVIII i XIX w. modnym stało się wystawianie bajek. Były to utwory łatwe, każdy mógł je zrozumieć, a przede wszystkim najłatwiej było uszyć stroje.

Zapomniane postaci

Najcenniejszym eksponatem pokazywanym na wystawie jest kukiełka Don Śajna, to taki czeski odpowiednik Don Juana. Najczęściej jednak naszym oczom ukazują się lalki z okresu międzywojennego. Do niech najłatwiej było dotrzeć. Są to przede wszystkim postacie baśniowe - król, królowa, smok, rycerze, potwory. Warto też zwrócić uwagę na postać Kacperka, głównego narratora przedstawień, wprowadzającego widzów w świat przedstawień. Wzrastająca w XIX w. popularność teatrzyków lalkowych sprawiła, że wyspecjalizowali się artyści, którzy wykonywali kukiełki. Najbardziej znanym z nich był Matej Kopecky. Cenione też były lalki wykonane przez Mikolaśa Aleśa czy Adolfa Kaśpara. Tak było w wieku XIX. Wiek XX przyniósł seryjną produkcję, co z jednej strony zubożyło fantazyjność postaci, a z drugiej przyczyniło się do upowszechnienia teatrzyków, tak że wystawianie przedstawień stało się jednym z ulubionych zajęć domowych dzieci. A co z tego pozostało, możemy zobaczyć na wystawie.