Zamek Królewski w Warszawie – obok Wawelu, a także Łazienek i Wilanowa – to jedna z czterech historycznych rezydencji królewskich na obszarze dzisiejszej Rzeczypospolitej. W ostatnich dniach miały miejsce okrągłe rocznice związane z zamkiem, które w sposób syntetyczny ukazywały tragiczne dzieje Polski w XX wieku. 75 lat temu – 17 września 1939 r., a więc w dniu, gdy Armia Czerwona na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow przystąpiła do IV rozbioru Polski, Niemcy zbombardowali zamek, siedzibę ówczesnego prezydenta Rzeczypospolitej, a symbolem wojny stała się paląca zamkowa wieża zegarowa. Dzieło zniszczenia zostało dokończone przez Niemców 70 lat temu przez wysadzenie resztek zamku w czasie Powstania Warszawskiego, pomiędzy 8 a 13 września 1944 r., w ramach planu całkowitej zagłady stolicy Polski. Władze komunistyczne przez wiele lat blokowały odbudowę zamku ze zniszczeń wojennych, uznając dawną rezydencję królewską i siedzibę prezydentów w okresie międzywojennym za atrybut niepodległości Rzeczypospolitej i wolnościowych aspiracji Polaków. Decyzję o odbudowie Zamku Królewskiego w Warszawie ze zniszczeń wojennych podjęto 20 stycznia 1971 r. w wyniku nacisku społecznego po tragicznych wydarzeniach grudniowych. Powołano Obywatelski Komitet Odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie, który wystosował apel: „Rodacy! Polki i Polacy w kraju i na obczyźnie! (…) Zamek Królewski będzie odbudowany. Podniesiemy go z ruin wspólnym, narodowym wysiłkiem”.

W odbudowę włączyła się cała Polska i Polacy rozsiani po świecie. Na placu Zamkowym stała słynna szklana skarbona, do której wrzucano datki. Była to pełna euforii społecznej, bezprecedensowa akcja w PRL, dzięki której zamek został odbudowany całkowicie ze składek Polaków. Budynek w stanie surowym oddano w 1974 r., a 30 lat temu dokonano uroczystego otwarcia zamku i udostępniono go zwiedzającym, choć prace wykończeniowe trwały jeszcze kilka lat.

Od dnia otwarcia rezydencję królewską zwiedziło 15 mln osób. Odbyło się w niej 15 tys. koncertów, pokazano blisko 200 wystaw czasowych, zorganizowano 82 tys. lekcji edukacyjnych dla młodzieży. Na zamku jest ponad 50 tys. dzieł sztuki, w tym 2 obrazy Rembrandta z kolekcji Karoliny Lanckorońskiej. Zamek Królewski to obecnie cały zespół obiektów, poza nim samym Pałac pod Blachą, Arkady Kubickiego, oficyny i pawilony na Podzamczu oraz ogrody, które są obecnie przywracane do stanu świetności. To także ważny ośrodek naukowy i edukacyjny. W ocenie dyrektora zamku – prof. Andrzeja Rottermunda, do najważniejszych dokonań tego okresu należy stworzenie bogatej kolekcji dzieł sztuki. – Kiedy udostępnialiśmy zamek dla zwiedzających – mówił podczas jubileuszu 30. rocznicy otwarcia zamku dla publiczności – w naszym inwentarzu było nie więcej niż tysiąc obiektów uratowanych podczas wojny, obecnie kolekcja liczy ok. 50 tys. obiektów, przede wszystkim darów.

W Zamku Królewskim w Warszawie odbywają się uroczystości państwowe, spotkania o charakterze kulturalnym, społecznym i promujące polskie osiągnięcia gospodarcze. Jak w przeszłości, tak i dzisiaj Zamek Królewski służy Rzeczypospolitej, wzmacniając poczucie narodowej dumy i tworząc piękną scenerię dla naszych dziejów.