W ramach comiesięcznych spotkań, 16 stycznia, w sosnowieckim Domu Katolickim, przy bazylice katedralnej Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, odbył się wykład, który wygłosił Romuald Szeremietiew - pierwszy zastępca Ministra Obrony Narodowej, sekretarz stanu w resorcie.

"Mówienie o polityce wojskowej w czasach, w których sprawy obronności nie wydają się być najważniejsze, jest szczególnie trudne" - rozpoczął swoje wystąpienie minister. Wojsko, a zwłaszcza uzbrojenie, to bardzo kosztowna rzecz. W sytuacji, gdy nowoczesny samolot kosztuje 20 - 50 milionów dolarów, a jego utrzymanie dwa razy więcej, rodzi się pytanie, czy Polska powinna wydawać pieniądze na uzbrojenie. Jest wiele innych potrzeb społecznych - by wymienić chociażby bezrobocie, problem restrukturyzacji przemysłu, dokończenia reform. Szeremietiew odpowiada, że mimo wysokich kosztów utrzymania, własna armia kosztuje i tak taniej, niż obca. "My, Polacy, mamy doświadczenie w tym zakresie, ponieważ w minionym XX wieku, który dla Polski był wiekiem odzyskanej niepodległości, doświadczyliśmy wielu nieszczęść, zbrodni, wojen i na własnej skórze przekonaliśmy się, co znaczy być bezbronnym. Broń w ręku polskiego żołnierza ma zagwarantować bezpieczeństwo naszym granicom. Nie możemy świadomie pozbawiać się możliwości obrony swoich granic, dlatego wydatki na sferę wojskowa są niezbędne"- przekonywał minister.

Na czym polega istota armii i siła wojska?

Napoleon powiedział kiedyś, że siła moralna armii jest trzy razy ważniejsza od wyposażenia technicznego. Zdaniem Szeremietiewa, dobrze uzbrojony żołnierz, ale nie posiadający woli walki, patriotyzmu, nic nie jest wart. "To dlatego w 1940 roku armia niemiecka tak łatwo pokonała armię francuską. A po drugiej stronie Europy maleńka Finlandia odparła atak armii sowieckiej. Finowie dobrze przygotowani do obrony i silnie zmotywowani do walki o niepodległość bronili swojej ojczyzny zadając nieprzyjacielowi ogromne straty. W czasie działań wojennych stracili 60 tysięcy żołnierzy, a sowieci 680 tysięcy. Ale opłaciło, się po II wojnie Finlandia straciła wprawdzie część terytorium, ale zachowała niepodległość i mogła budować swoją pomyślność"- mówił minister. Prelegent podkreślał, że w wojsku przede wszystkim liczy się wola walki, ofiarność i przywiązanie do wartości - a zawiera się to w tradycji wojskowej, sztandarze, oznakach, w związku uczuciowym między służbą, jaką podejmuje żołnierz, a interesem ojczyzny.

Jaki jest duch polskiego wojska?

Przed wojną, gdy budowaliśmy niepodległą armię w II Rzeczpospolitej, udało się stworzyć bardzo silna tkankę duchową polskiego wojska. Widać to było szczególnie w czasie kampanii wrześniowej. Poszczególne jednostki rozbite, częstokroć bez dowódcy, przebijały się przez ogień wroga, by później formować regularne oddziały. "Wielką wartością, której dopracowała się II Rzeczpospolita, była młodzież. Ta młodzież wiedziała, że mundur żołnierza i broń w ręku to ogromna odpowiedzialność nie tylko za swoje losy, ale także za losy państwa. Dziś jest inaczej. Wykształceni młodzi ludzi nie chcą iść do wojska, uważają, że to strata czasu. Do odbywania zasadniczej służby wojskowej trafiają ludzie z biednych rodzin, słabo wykształceni, o niskim poziomie kultury. Taki jest obraz poborowych, z których co roku buduje się polskie wojsko. Mimo trudnej sytuacji, dostrzegam pewną poprawę. Odbudowuje się etos żołnierski. Najlepszym tego przykładem są nasze jednostki służące za granicami Rzeczpospolitej, o których oficerowie z obcych państw wypowiadają się w samych superlatywach" - mówił z nadzieją minister.

Co trzeba zrobić, by uzdrowić nasze wojsko?

Jeden ze starożytnych strategów wojskowości pisał, że najlepszą wojną jest ta, która nigdy nie wybuchnie. Potwierdza to także rzymska mądrość wyrażona w sentencji - "pragniesz pokoju, przygotuj się do wojny". Zdaniem ministra oznacza to, że trzeba przygotować się do obrony w taki sposób, by atak nie opłacał się nieprzyjacielowi. Doskonałym przykładem ilustrującym stosowanie się do tej mądrości jest Szwajcaria z czasów II wojny światowej. Znalazła się w środku okupowanej przez nazistów Europy. I wiadomo było, że Niemcy chcieli zagrabić jej bogactwa. Ale kiedy Hitler i jego doradcy wojskowi policzyli, jak są przygotowani Szwajcarzy, że dysponują armią obywatelską, niezliczoną ilością bunkrów i kryjówek w górach, doszli do wniosku, że atak trzeba odłożyć na późniejszy czas. W ten sposób Szwajcaria przetrwała całą wojnę. Panuje pogląd, że kraje, które chcą zabezpieczyć swoją niepodległość, muszą dysponować tzw. strategią odstraszania.

Czy mamy taką strategię?

Pierwszy czynnik został spełniony. Polska od kilkunastu miesięcy jest członkiem Sojuszu Północnoatlantyckeigo. Oznacza to, że nasze terytorium, nasza przestrzeń powietrzna jest chroniona przez sojusz. W opinii ministra to jednak za mało. "Aby być pewnym swojego bezpieczeństwa, musimy mieć również narodowe siły zbrojne, które będą w stanie zapewnić bezpieczeństwo do czasu aż sojusz będzie mógł zareagować". W związku z tym rząd kończy prace nad sześcioletnim planem modernizacji sił zbrojnych oraz zajmuje się opracowaniem nowej struktury sił zbrojnych. " Polegałaby ona na tym, aby w ramach sojuszu istniała część polskich sił zbrojnych zdolna do działania poza granicami kraju i która reagowałaby wspólnie z siłami naszych sprzymierzeńców. A z drugiej strony pragniemy zbudować na terenie naszego kraju niezależny system sił narodowych zdolny do obrony granic. Zakłada to istnienie obok wojsk operacyjnych uzbrojonych w czołgi, samoloty, okręty drugiego komponentu sił zbrojnych, a mianowicie struktury nazywanej obroną terytorialną. Taka formacja jest rozwinięta m.in. w Szwajcarii, Szwecji, Niemczech, Anglii. Obrona terytorialna to także nowy sposób odbywania służby wojskowej. Projekt zakłada, że poborowy byłby szkolony dwoma torami. Stacjonarnie, przez krótki okres. A pozostałe miesiące, które zostałyby do odbycia służby wojskowej, byłyby rozpisane na krótkie odcinki szkolenia na wiele lat. W ten sposób żołnierz byłby zawsze w czynnej rezerwie. Projekt zakłada również, że żołnierz obrony terytorialnej będzie odbywał służbę w pobliżu swojego domu bez konieczności zakwaterowania w koszarach. Jednostki obrony powstałby na terenie całego kraju. "Żołnierze ci na co dzień byliby niewidoczni, ale w chwili zagrożenia, np. w czasie kataklizmu lub nie daj Boże wojny, można by było bardzo szybko taką jednostkę powołać. Działania wojskowe byłyby wówczas znacznie bardziej skuteczne, o wiele tańsze i o wiele bardziej efektywne" - przekonywał Szeremietiew.