Reklama

Historia

Bojownik w spódnicy

Aleksandra i Józef Piłsudscy z córkami: Wandą i Jadwigą, 1928 r.

pl.wikipedia.org

Aleksandra i Józef Piłsudscy z córkami: Wandą i Jadwigą, 1928 r.

„Kiedy patrzę z perspektywy lat na pracę odbudowy Polski, to zawsze nasuwa mi się porównanie z paralitykiem, który po długim okresie niemocy zaczyna się uczyć chodzić na nowo...” – napisała w swoich "Wspomnieniach" działaczka niepodległościowa, która wiedziała, jak dynamit pasuje do gorsetu.

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Jest 28 września 1908 r. Pod dowództwem Józefa Piłsudskiego odbywa się napad na rosyjski pociąg przewożący pieniądze z Królestwa Polskiego do Petersburga. Wcześniej obserwację stacji prowadziła towarzyszka „Ola”. Sprawdzała wokół leśne szlaki, a po zakończonych sukcesem działaniach zajęła się przewiezieniem zdobycznych pieniędzy do Galicji. Ale to tylko jedna z licznych udanych akcji Aleksandry Piłsudskiej (z domu Szczerbińskiej).

Głębokie poczucie polskości

Urodziła się 12 grudnia 1882 r. w Suwałkach, w rodzinie Piotra Pawła Szczerbińskiego oraz Julii Jadwigi z Zahorskich. Miała jedenaścioro rodzeństwa, ale wiek dziecięcy przeżyli tylko trzy jej siostry i brat. Wcześnie straciła także rodziców – w 1894 r. zmarła matka, a 2 lata później ojciec. Opieką nad osieroconym potomstwem zajęły się Maria Zahorska, siostra matki, oraz babka Karolina z Truskolaskich Zahorska, kobieta o niezwykłej sile charakteru, inteligencji i odwadze. To ona wywarła ogromny wpływ na wychowanie Aleksandry i zaszczepiła w niej głębokie poczucie polskości.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Pierścionek babci, z tabliczką z czarnej emalii ozdobioną krzyżykiem z pereł i wyrytą datą „1863”, bardzo interesował 7-letnią Olę. Gdy poprosiła babcię, aby pozwoliła jej na chwilę włożyć pierścionek na palec, odpowiedziała: „Możesz nosić go tylko wówczas, gdy będziesz patriotką”. „A co to jest patriotyzm?” – zapytała Ola i usłyszała: „Ten jest patriotą, kto kocha Polskę nade wszystko na świecie i kto dla jej wolności poświęci wszystko, co posiada, nawet swoje życie, gdy będzie potrzeba”.

Dziewczyna kontynuowała naukę w Warszawie, w 2-letniej żeńskiej Wyższej Szkole Handlowej, prowadzonej przez Józefę Siemiradzką. Równocześnie uczęszczała na wykłady Uniwersytetu Latającego – tajnej wyższej uczelni polskiej przeznaczonej przede wszystkim dla kobiet. W rezultacie uzyskała staranną i wszechstronną edukację.

W wieku 22 lat wstąpiła do Organizacji Bojowej PPS. Towarzyszka „Ola” przeszła wiele szkoleń, które przygotowały ją do zadań „dromaderki” i „technikierki”, czyli osoby odpowiedzialnej za kolportaż nielegalnych druków, przygotowanie tajnych lokali i zdobywanie pieniędzy na działalność partyjną. Była też specjalistką od przewozu broni i ładunków wybuchowych. Wzięła udział w wielu akcjach bojowych, a od 1905 r. kierowała tajnymi centralnymi składami broni w Warszawie. Przy transportach i akcjach wykazywała się sprytem i odwagą. Jak sama napisała: „Kobieta w długiej sukni mogła swobodnie nieść dwa lub trzy mauzery, przywiązane do ciała, wzdłuż nóg. Rewolwery i amunicję zaszywano w szerokie pasy, które kładło się na siebie pod ubranie. Dynamit znakomicie nadawał się do gorsetu. Na szczęście, na modę ówczesną nie mogłyśmy narzekać”.

Reklama

Wiosną 1907 r. została zwolniona z więzienia na Pawiaku, do którego trafiła kilka miesięcy wcześniej, po donosie jednego z członków partii. Podjęła decyzję o przeprowadzce: zmieniła wygląd, ufarbowała włosy i z kufrem pełnym broni pojechała do Kijowa, aby kontynuować swoją działalność. Wzięła tam udział w przygotowaniach bojówki PPS-Frakcji Rewolucyjnej do trzech akcji zbrojnych planowanych w Kijowie, Mozyrzu i pod Bezdanami. Do skutku doszła tylko ta ostatnia. Zdobyte pieniądze zasiliły, powołany w tym czasie we Lwowie przez Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego, Związek Walki Czynnej (ZWC).

W ślad za Pierwszą Kadrową

Wybuch Wielkiej Wojny zastał Aleksandrę Szczerbińską we Lwowie. 4 sierpnia przyjechała do Krakowa, skąd ruszyła w ślad za Pierwszą Kompanią Kadrową do Kielc. Po utworzeniu w sierpniu 1914 r. Naczelnego Komitetu Narodowego (NKN), a następnie powołaniu Legionów Polskich służyła jako komendantka kurierek.

Była także członkinią tajnej Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). Jednym z jej zadań była rekrutacja nowych osób, za co w listopadzie 1915 r. została aresztowana przez niemiecką policję. Po raz drugi trafiła do więzienia na Pawiaku, skąd przeniesiono ją najpierw do obozu w Szczypiornie pod Kaliszem, a następnie do Lubania na Śląsku. Została zwolniona w 1916 r. Powróciwszy do Warszawy, włączyła się w pracę Ligi Kobiet Pogotowia Wojennego.

Reklama

Tragiczny trójkąt

Nie można jednak nie ocenić krytycznie postawy Aleksandry wobec żonatego mężczyzny. Przy jednym z warszawskich składów broni w maju 1906 r. „Ola” poznała „Wiktora”, czyli Józefa Piłsudskiego. Była pod urokiem „legendarnego w kręgach PPS konspiratora”.

Latem 1907 r., w Kijowie, przyszły marszałek wyznał miłość młodszej o 15 lat dziewczynie. Romans ten trwał długie lata, mimo że Piłsudski pozostawał w związku małżeńskim z Marią z Koplewskich, która nie godziła się na rozwód. Sam Piłsudski opisywał sytuację, w której się wówczas znalazł, jako „tragiczny trójkąt”.

W 1918 i 1920 r. narodziły się dwie córki Aleksandry i Józefa – Wanda i Jadwiga.

Dwa miesiące po śmierci żony Marii, 25 października 1921 r., Józef Piłsudski zawarł związek małżeński z Aleksandrą. Uroczystość odbyła się w kaplicy przy Pałacu na Wyspie w Łazienkach Królewskich. Ślubu udzielił ks. Marian Tokarzewski, a świadkami byli pułkownicy Bolesław Wieniawa-Długoszowski i Eugeniusz Piestrzyński.

Bez wątpienia – legenda

Po przewrocie majowym w 1926 r. Józef Piłsudski powrócił do władzy. Aleksandra angażowała się w pomoc dzieciom, młodzieży, ludziom bezdomnym, inwalidom, działała w organizacjach kombatanckich. Była propagatorką upamiętnienia i dokumentowania działalności niepodległościowej kobiet.

W 1926 r. zasiadła w kapitule Orderu Virtuti Militari, a w 1930 r. z jej inicjatywy prezydent RP Ignacy Mościcki na mocy dekretu ustanowił Krzyż i Medal Niepodległości. Sama Piłsudska także była wielokrotnie wyróżniana wysokimi odznaczeniami państwowymi i bardzo je ceniła. Do najważniejszych, które otrzymała, należały: Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari, Krzyż Walecznych, Krzyż Niepodległości z Mieczami oraz Order Odrodzenia Polski.

Reklama

12 maja 1935 r. zmarł Józef Piłsudski, a w życiu Aleksandry i jej córek już wkrótce nastąpiły duże zmiany.

Po wybuchu II wojny światowej, gdy wojska niemieckie przybliżyły się do stolicy, zdecydowała się wyjechać z kraju. Przez Litwę, Łotwę i Szwecję wraz z córkami dotarła do Londynu. Na emigracji spisała Wspomnienia – swoistą autobiografię, w której opisała dzieciństwo, działalność w PPS, lata I wojny światowej i trudne machinacje odbudowy niepodległego państwa. Była członkinią Ligi Niepodległości Polski – organizacji piłsudczykowskiej powstałej w 1948 r. Zmarła 31 marca 1963 r.

W 1990 r. córki powróciły z emigracji do Polski, a 2 lata później sprowadziły prochy matki do ojczyzny. Aleksandra Piłsudska spoczęła na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Nieliczne pamiątki po Aleksandrze znajdują się na wystawie stałej w Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, a otoczony ogrodem dworek „Milusin” – dom rodzinny Piłsudskich – jest częścią kompleksu muzealnego i pozostaje udostępniony do zwiedzania.

Podziel się:

Oceń:

+1 0
2023-03-20 20:48

[ TEMATY ]

Wybrane dla Ciebie

Gdy wzywa terra incognita…

commons.wikimedia.org, Adobe Stock

Za nim 3 tys. mil, na plecach 45 funtów, a przed nim... jaki nowy ląd ukaże się na horyzoncie? Choć jest hrabią, wygląda jak szkielet, bo skończyły się zapasy, nawet sucharów i słoniny. Ale to wszystko nic, gdy miłość do eksplorowania nowych lądów popycha w nieznane.

Więcej ...

Nowi prorektorzy UKSW

2024-07-03 18:49
Od lewej: ks. dr hab. Ryszard Sadowski, prof. ucz., ks. dr hab. Marek Stokłosa, prof. ucz., ks. prof. dr hab. Ryszard Czekalski, dr hab. Anna Fidelus, prof. ucz., dr hab. Sebastian Sikorski, prof. ucz.

UKSW

Od lewej: ks. dr hab. Ryszard Sadowski, prof. ucz., ks. dr hab. Marek Stokłosa, prof. ucz., ks. prof. dr hab. Ryszard Czekalski, dr hab. Anna Fidelus, prof. ucz., dr hab. Sebastian Sikorski, prof. ucz.

- Zaangażowanie, współpraca, poczucie odpowiedzialności za dobro UKSW to elementy, które będą stanowić trzon naszej współpracy w kolejnych latach - powiedział ks. prof. dr hab. Ryszard Czekalski, rektor UKSW, wręczając powołania nowym prorektorom uczelni na kadencję 2024-2028.

Więcej ...

Synteza odpowiedzi diecezji polskich przed październikową sesją Synodu Biskupów

2024-07-03 18:29
Wierni na modlitwie

Karol Porwich/Niedziela

Wierni na modlitwie

11 grudnia 2023 roku Sekretariat Synodu zwrócił się do przewodniczących Konferencji Episkopatów z prośbą o pogłębienie - w ramach poszczególnych Kościołów lokalnych - kluczowych tematów zawartych w „Sprawozdaniu Podsumowującym” Pierwszej Sesji Zgromadzenia Synodalnego „Ku Kościołowi synodalnemu: komunia, uczestnictwo i misja”. Poszczególne Konferencje Episkopatów zostały zobligowane do przesłania do Sekretariatu Synodu 8-stronicowej syntezy odpowiedzi diecezjalnych zgodnie z pismem „Przygotowania do października 2024”. Poniżej publikujemy treść syntezy przesłanej przez Konferencję Episkopatu Polski.

Więcej ...
Przejdź teraz
REKLAMA: Artykuł wyświetli się za 15 sekund

Reklama

Najpopularniejsze

Zmiany kapłanów 2024 r.

Kościół

Zmiany kapłanów 2024 r.

Londyn: apel o „nienakładanie” nowych ograniczeń Mszy...

Wiara

Londyn: apel o „nienakładanie” nowych ograniczeń Mszy...

Św. Tomasz, apostoł

Święci i błogosławieni

Św. Tomasz, apostoł

Co dalej z mozaikami Rupnika w sanktuarium w Lourdes?

Kościół

Co dalej z mozaikami Rupnika w sanktuarium w Lourdes?

Zmarł ks. Paweł Pilśniak, kapłan wyświęcony rok temu

Kościół

Zmarł ks. Paweł Pilśniak, kapłan wyświęcony rok temu

Zmarł ks. Mirosław Rapcia. Znane są szczegóły...

Niedziela Częstochowska

Zmarł ks. Mirosław Rapcia. Znane są szczegóły...

Tygodnik

Kościół

Tygodnik "Sieci" ujawnia wstrząsające listy ks....

Nowenna do Przenajdroższej Krwi Chrystusa

Wiara

Nowenna do Przenajdroższej Krwi Chrystusa

Skwarzyński: od czasu zatrzymania księdza, jego kondycja...

Wiadomości

Skwarzyński: od czasu zatrzymania księdza, jego kondycja...