Konferencja pod hasłem "Edukacja Chrześcijańska Trzeciego Tysiąclecia" odbyła się 22 lutego 2001 r. w Łomży. Organizatorem przedsięwzięcia był Wydział Nauczania i Wychowania Katolickiego Łomżyńskiej Kurii Diecezjalnej. Spotkanie odbyło się pod honorowym patronatem ordynariusza diecezji łomżyńskiej, bp. Stanisława Stefanka.

Msza św.

Konferencję rozpoczęto modlitwą w kościele pw. Matki Bożej Bolesnej. Mszy św. przewodniczył bp Stanisław Stefanek.

W homilii Biskup łomżyński uwypuklił wartość prawdy w życiu człowieka. Wskazał też na jej źródło. Jest nim sam Bóg, który powołuje człowieka, włączonego we wspólnotę Kościoła, do pełnego odkrywania prawdy i jej głoszenia. Chodzi tu nie tylko o "mechaniczne" odbieranie i przekazywanie treści, którą Bóg objawił człowiekowi w swoim Słowie, ale o odczytanie tego Słowa w kontekście współczesności. Zatem prawda, którą ma odkrywać każdy z nas, nie jest jakimś "zimnym skarbem, archiwalnym zapisem", ale rzeczywistością wpływającą na jakość życia. W tym kontekście bp Stanisław podkreślił, że "Bóg zaryzykował tę współpracę z nami, dając nam szansę głoszenia własnych myśli, własnych poszukiwań, doznań, uczuć i własnego wyznania wiary, przez co Kościół ubogaca się". Jest to program zadany każdemu z nas do wykonania.

Po Mszy św. zebrani udali się do auli Wyższej Szkoły Zarządzania i Przedsiębiorczości im. B. Jańskiego w Łomży, aby wysłuchać wystąpień zaproszonych gości.

Wprowadzenie

Słowo wprowadzające przygotował o. Marian Piwko, założyciel WSZiP im. B. Jańskiego. Konferencji przyświecała refleksja nad istotą wychowania chrześcijańskiego i misją każdego w tym zadaniu, jakie wyznaczył Jan Paweł II.

Ustawa z 12 września 1990 r. wśród podstawowych celów w ogóle nie ujęła wychowania. Dopiero w drugim punkcie mówi, że do celów edukacji należy również wychowanie. W projekcie ustawy z maja 2000 r. sformułowano cel edukacji jako kształcenie i wychowanie. O. Marian Piwko zauważył, iż niepokojącym zjawiskiem jest ukierunkowanie polskiego szkolnictwa na wymogi Unii Europejskiej.

Rodzina apostolska

Wykład Wychowanie prawdziwym apostolstwem, Jan Paweł II "List do Rodzin" zaprezentował bp prof. dr Stanisław Stefanek.

Dostojny Prelegent zwrócił uwagę właśnie na ten dokument papieski, który jest syntezą wiedzy o życiu duchowym rodziny. Rodzina jest w tworzeniu programu wartości duchowych jednym z najbardziej centralnych, a nawet pierwszym edukatorem. I ta synteza, w rozumieniu Jana Pawła II, ma służyć do bezpośredniego wykorzystania całej epoki i równocześnie praktyki życia duchowego do tworzenia programów cywilizacyjnych i dlatego też List, który znalazł się w tym istotnym fragmencie przygotowanym w tomie trzecim, Prelegent potraktował jako podstawowy materiał i temat do własnych sugestii.

Po pierwsze droga wychowania, która staje się szkołą ubogacenia społeczeństwa, ma za zadanie organizować nowoczesne życie społeczne. Wychowanie jest prawdziwym apostolstwem. Ksiądz Biskup przypomniał rolę greckiego paidagogosa, osoby towarzyszącej, który miał obowiązek doprowadzić (chłopca) ucznia do mistrza. Ojciec Święty często traktuje pedagoga jako przewodnika prowadzącego do prawdy i miłości. Droga do prawdy ma prowadzić przez szkołę, przez badania, zdobywanie wiedzy. Proces wychowania, zaczynający się od bardzo technicznej usługi (wziąć za rękę i poprowadzić do nauczyciela), może doprowadzić do bardzo głębokich relacji korzystnych dla młodego człowieka.

Educatio est continua generatio - oznacza wychowywanie jako ciągłe rodzenie. Ojciec Święty zaczyna od niezwykle prostego doświadczenia, na temat "prenatalnego dorastanie człowieczeństwa, które wypowiada się w dziecku i w matce. To jest dorastanie macierzyństwa i dorastanie dziecka w jego osobowym samodzielnym życiu, w okresie prenatalnym". W sposób szczególny Ojciec Święty zwraca uwagę na edukacyjny wymiar tego życia. Matka, rodząc po raz pierwszy czy piąty, za każdym razem "dorasta w swoim macierzyństwie", a dziecko usamodzielnia się, przyjmując pewne wartości, które będą mu później przez całe życie towarzyszyły. Powstaje pojęcie - często przypominane przez Ojca Świętego - komunii osób. W biologię rodzenia człowieka wpisana jest jego genealogia osoby - to znaczy rodzenie jest udziałem w trynitarnym życiu Boga.

W nauczaniu Ojca Świętego można dostrzec to, co się nazywa ojcostwem Boga. Należy tak formułować cele wychowawcze w szkołach katolickich, by wychowanie było w nich apostolstwem. Bp Stanisław Stefanek spotkał wśród wyznawców islamu w Kamerunie ludzi, którzy posłali swoich synów do uczelni katolickich. W swoim wyborze kierowali się zaufaniem, że w nauczaniu katolickim przestrzega się prawdy i miłości.

"Edukacja chrześcijańska w systemie oświaty polskiej".

Temat ten zaprezentowała mgr Grażyna Płoszajska z MEN. Przedstawiła tradycje wychowania chrześcijańskiego i zasługi instytucji kościelnych, szczególnie zakonu pijarów, dla szkolnictwa w Polsce. Odrodzone szkolnictwo w wolnej Rzeczypospolitej realizowało koncepcję wychowawczą traktującą człowieka w sposób integralny, dbając zarówno o jego rozwój umysłowy i formację duchową ucznia. Zachowanie i przekazanie kolejnym pokoleniom autentycznych wartości chrześcijańskich i narodowych w trudnych czasach okresu PRL-u możliwe było dzięki postawie nieugiętych nauczycieli narodu, do których należy kard. Stefan Wyszyński. Przełom lat 1989/1990 r. wprowadził zmiany, z których istotną było przywrócenie religii do szkół.

Kryzys funkcji wychowawczej pogłębiają wpływy powszechnej laicyzacji życia i ujawniające się naciski na spychanie religii do sfery prywatności. Ojciec Święty wskazuje ponadto na inne zagrożenia: zanik poczucia transcendencji, powszechny agnostycyzm, zniekształcona hierarchia wartości wobec wiary i Kościoła. W tej sytuacji szkoły katolickie mogą jedynie stworzyć prawdziwą wspólnotę religijno-wychowawczą, a nauczyciele będą dla swoich wychowanków świadkami Ewangelii.

Ks. prof. dr hab. Józef M. Dołęga przygotował recenzję książki Wychowanie w nauczaniu Jana Pawła II, trzeciego tomu z serii wydanej przez Wydawnictwo WSZiP im. B. Jańskiego, pod wspólnym tytułem Edukacja w nauczaniu Kościoła.

Współczesne problemy wychowawcze przedstawił wicekurator podlaski Jędrzej Łucyk. Autor wskazał na trudności, jakie stoją przed dzisiejszą szkołą, przede wszystkim w odniesieniu do jej zadań wychowawczych. Z treści referatu można również wywnioskować pewne postulaty odnoszące się do podniesienia jakości i skuteczności procesu wychowania.

Temat Przewodnie idee wychowawcze w nauczaniu Jana Pawła II zaprezentował ks. dr Stanisław Dziekoński. Wychowanie w nauczaniu Jana Pawła II przedstawia się jako proces samowychowania, który zaczyna się po osiągnięciu przez człowieka pewnego stopnia dojrzałości psychofizycznej i domaga się obecności wychowawcy. W koncepcji wychowania Papieża autorem swego życia jest człowiek, który powinien kierować sobą w sposób świadomy i celowy. Podmiotowe traktowanie wychowanka nie eliminuje jednak wychowania wychowawcy, a staje się wręcz niezbędna. Głównym celem wychowawczym jest integralne połączenie rozwoju osobowego z chrześcijańskim, dokonującego się na płaszczyźnie indywidualnej i społecznej. Papieskie rozumienie celu wychowania wynika z punktu ostatecznego celu osoby, jakim jest zbawienie. Rola wychowawcy polega na dawaniu wiarygodnego świadectwa swoim życiem. U podstaw papieskiej koncepcji wychowania leży norma personalistyczna, czyli wielkości godność człowieka jako osoby. Przyjęcie koncepcji personalistycznej nadaje wychowaniu charakteru prawdziwie ludzkiego.