Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska została restytuowana postanowieniem Świętego Soboru Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego w dniu 1 marca 1989 r. Jest ona bezpośrednią kontynuatorką tradycji dawnej diecezji chełmskiej. Uroczyste ogłoszenie decyzji nastąpiło w święto Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny 25 marca 1989 r. w katedrze Metropolity Warszawskiego i całej Polski w Warszawie.

Wydarzeniem inaugurującym jubileusz było poświęcenie kamienia węgielnego pod budowę nowej cerkwi w żeńskim monasterze Opieki Matki Bożej w Turkowicach (23 marca) po zakończonej Liturgii pod przewodnictwem ordynariusza diecezji abp. Abla. Hierarsze asystowało duchowieństwo z Białej Podlaskiej, Chełma, Rajska, Puław i Lublina. W święcie uczestniczyli ojcowie z Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej: archimandryta Nikodem (Syłko) z Charkowa, archimandryta Roman (Rasiuk) z Czernihowa oraz archimandryta Atanazy (Diakow) z Niżyny. Śpiewał chór katedry pod przewodnictwem lektora Andrzeja Boubleja. Uroczystości zwieńczyła promocja okolicznościowego albumu pt. „Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska 1989-2018”, zorganizowana tego samego dnia w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie. - Wytrwale dochowujemy wierności Bogu w Świętej Trójcy w wierze naszych przodków! - przypomina władyka Abel, współjubilat swojej diecezji, której zarys dziejów zredagowali ks. Jan Grajko i ks. Andrzej Konachowicz. Redaktorem pozycji i autorem hagiograficznego resume jest dr Jarosław Charkiewicz, który podkreślił, że album to przede wszystkim owoc 30-letniej oddanej pracy pasterskiej abp Abla. Wieczór ubogacił koncert muzyki cerkiewnej, dedykowany Przenajświętszej Bogarodzicy. Wystąpiły cztery zespoły: dziecięco-młodzieżowy chór parafii Przemienienia Pańskiego w Lublinie pod dyrekcją Pauliny Chwojko, chór Chołmszczyna pod kierunkiem matuszki Agnieszki Łotysz, prowadzony przez przełożoną Eufalię chór Żeńskiego Monasteru Opieki Matki Bożej w Turkowicach i chór katedralny z Lublina pod dyrekcją lektora Andrzeja Boubleja.

W jubileuszu wziął udział Metropolita Lubelski abp Stanisław Budzik, który gratulował jubileuszu i dokonań w imieniu swoim i poprzedników: abp. Bolesława Pylaka i abp. Józefa Życińskiego. - W całej Polsce była znana wielka przyjaźń między śp. abp. J. Życińskim i abp. Ablem. Żartowano tylko, że nie możecie sobie mówić „bracie”, bo nie jest dobrze być bratem Abla. Podziwiam jego piękny głos. Odkąd jestem w Lublinie spotkało mnie mnóstwo braterskiej życzliwości; za to wielkie, wspaniałe braterstwo i przyjaźń, serdecznie dziękuję. I za ten nieustający ekumenizm, który rozwija się nie tylko poprzez wspólne uroczystości, ale i na co dzień. Niech Słowo, które stało się Ciałem, w tajemnicy dzisiejszego święta Zwiastowania Pańskiego, gdy poprzez Wcielenie Bóg przekroczył granice dwóch światów, będzie źródłem radości i błogosławieństwa. Niech Maryja, która przyjęła Słowo z tak wielką pokorą i gotowością, o czym tyle śpiewały chóry, wspiera abp. Abla i uczy wiary, poddawania się woli Bożej i otwierania się na natchnienia Ducha Świętego. Niech abp. Abel w mocy Bożego Ducha nadal daje świadectwo swojej wiary i podtrzymuje Lublin jako miasto zgody religijnej i wzór ekumenizmu dla innych, i niech ma z tego wielką satysfakcję - mówił abp Stanisław Budzik.

O historii prawosławnej diecezji na ziemiach Lubelszczyzny i Południowego Podlasia opowiedział kronikarz diecezji Stanisław Dąbrowski. Za wieloletnią współpracę na wielu płaszczyznach podziękował abp. Ablowi dyrektor WBP im. H. Łopacińskiego Tadeusz Sławecki. Otwartą postawę Władyki, umacnianie tradycji chrześcijańskich, gospodarność i nastawienie na współpracę podkreślali przedstawiciele Marszałka Województwa, Wojewody Lubelskiego i prezydenta miasta Lublin. Wicemarszałek Zbigniew Wojciechowski wspominał swoje dzieciństwo w cieniu lasów tyszowieckich i w atmosferze turkowickiego monasteru. Podziękował za wzorową ekumeniczną postawę abp. Abla. - Jesteśmy szczęśliwi i dumni, że to właśnie na Lubelszczyźnie mamy tak wspaniałego, wielkiego człowieka. Życzymy wielu łask przez pośrednictwo Matki Bożej, aby dzieło ekumenizmu było daje szerzone, abyśmy na pięknej ziemi lubelskiej żyli w zgodzie religijnej, narodowej i kulturowej. Ks. Abpowi, wiernym i całemu duchowieństwu życzę w imieniu całego zarządu województwa: Szczęść Boże! - mówił Z. Wojciechowski. Abp Abel podziękował za wspaniałą postawę współpracy i za pomnik ukraińskiego „Hołodomoru” przy swojej siedzibie, który jest dziełem Z. Wojciechowskiego.

Prawosławna Diecezja Lubelsko-Chełmska podzielona jest na 31 parafii i 5 filii, 5 dekanatów; która posiada 48 cerkwi i trzy wspólnoty monasterskie. Służbę sprawuje 33 księży, 2 diakonów, 3 rezydentów i 6 psalmistów etatowych. Zatrudnieni są katecheci, kapelani więzienni, szpitalni, wojskowi i policyjni. W ostatnich latach wzniesiono 10 domów parafialnych; funkcjonują centra kultury prawosławnej i dom spokojnej starości w Lublinie. Odbywają się festiwale i przeglądy muzyki cerkiewnej, działa Bractwo Młodzieży Prawosławnej, Bractwo św. Atanazego Brzeskiego i bractwa parafialne. Kanonizowani są święci; porządkuje się cmentarze (ponad 270), wydawane są książki historyczne i teologiczne, śpiewniki i książki liturgiczne. W parafiach funkcjonują chóry parafialne i witryny internetowe, duchowni kształcą się na uczelniach (Chrześcijańska Akademia Teologiczna, Katolicki Uniwersytet Lubelski). Dzięki aktywności władyki Abla diecezja utrzymuje ożywione kontakty z innymi Cerkwiami lokalnymi (Jerozolima, Syria, Grecja – Atos) oraz relacje ekumeniczne z Kościołem rzymskokatolickim i wspólnotami ewangelickimi.