1. Sobór Watykański II podkreśla szczególny wymiar miłości, która prowadzi nas, za przykładem Chrystusa, na spotkanie przede wszystkim ludzi najuboższych: "Jak Chrystus posłany został przez Ojca, ´aby głosić ewangelię
ubogim ... aby uzdrawiać skruszonych w sercu´ (Łk 4, 18), ´aby szukać i zbawiać, co było zginęło´ (Łk 19, 10), podobnie i Kościół darzy miłością wszystkich dotkniętych słabością ludzką, co więcej, w ubogich i cierpiących odnajduje wizerunek swego ubogiego i cierpiącego Zbawiciela, im stara się ulżyć w niedoli i w nich usiłuje służyć Chrystusowi" (Lumen gentium, 8). Dzisiaj chcemy pogłębić nauczanie Pisma Świętego o powodach szczególnej miłości do ubogich.
2. Należy przede wszystkim zauważyć, iż od Starego do Nowego Testamentu nastąpił postęp w ocenianiu człowieka ubogiego oraz jego położenia. W Starym Testamencie często występuje wśród ludzi ogólne przekonanie, że bogactwo jest lepsze od ubóstwa i że jest ono słuszną nagrodą przeznaczoną dla ludzi uczciwych i bojących się Boga: "Szczęśliwy mąż, który się boi Pana i wielkie upodobanie ma w Jego przykazaniach. (...) Dobrobyt i bogactwo będzie w jego domu" (Ps 112, 1. 3). Ubóstwo natomiast pojmowane jest jako kara dla tych, którzy odrzucają pouczenia mądrości (por. Prz 13, 18). Jednakże w świetle innej perspektywy, ubogi staje się przedmiotem szczególnej troski, jako ofiara stałej niesprawiedliwości. Znane są gwałtowne oskarżenia proroków przeciwko wykorzystywaniu ubogich. Prorok Amos (por. Am 2, 6-15) wymienia prześladowanie ubogiego jako jedno z głównych oskarżeń przeciw Izraelowi: " sprzedają za srebro sprawiedliwego, a ubogiego za parę sandałów; w prochu ziemi depcą głowy biednych i ubogich kierują na bezdroża" (Am 2, 6-7). Związek ubóstwa z niesprawiedliwością podkreśla również Izajasz: "Biada prawodawcom ustaw bezbożnych i tym, co ustanowili przepisy krzywdzące, aby słabych odepchnąć od sprawiedliwości i wyzuć z prawa biednych mego ludu; by wdowy uczynić swoim łupem i by móc ograbiać sieroty!" (Iz 10, 1-2). To połączenie tłumaczy również, dlaczego tak liczne są przepisy w obronie ubogich i tych, którzy społecznie są najsłabsi: "Nie będziesz krzywdził żadnej wdowy i sieroty. Jeślibyś ich skrzywdził i będą Mi się skarżyli, usłyszę ich skargę" (Wj 22, 21-22; por. Prz 22, 22-23; Syr 4, 1-10). Bronić ubogiego oznacza oddawać cześć Bogu, Ojcu wszystkich ubogich. Dlatego uzasadniona i zalecana jest hojność wobec ubogich (por. Pwt 15, 1-11; 24, 10-15; Prz 4, 21; 17,5). W ramach stopniowego pogłębienia tematu ubóstwa nabiera ono znaczenia religijnego. Bóg mówi o "swoich" ubogich (por. Iz 49, 13), utożsamianych z "resztą Izraela", ludem pokornym i biednym, zgodnie z wyrażeniem proroka Sofoniasza (por. So 3, 12). Również o przyszłym Mesjaszu mówi się, że weźmie sobie do serca ubogich i prześladowanych, jak wyraża to Izajasz w znanym tekście dotyczącym różdżki, która wyrośnie z pnia Jessego: "Rozsądzi biednych sprawiedliwie i pokornym w kraju wyda słuszny wyrok" (Iz 11, 4). 3. Dlatego też w Nowym Testamencie ubogim głoszone jest radosne przesłanie o wyzwoleniu, jak to sam Jezus podkreśla, odnosząc do siebie proroctwo z Księgi Izajasza: "Duch Pański spoczywa na Mnie, ponieważ Mnie namaścił i posłał Mnie, abym ubogim niósł dobrą nowinę, więźniom głosił wolność, a niewidomym przejrzenie; abym uciśnionych odsyłał wolnymi, abym obwoływał rok łaski od Pana" (Łk 4, 18; por. Iz 61, 1-2). Należy przyjąć wewnętrzną postawę ubogiego, aby stać się uczestnikiem " królestwa niebieskiego" (por. Mt 5, 3; Łk 6, 20). W przypowieści o wielkiej uczcie ubodzy razem z kalekami, ślepymi i chromymi, czyli razem z najbardziej cierpiącymi i zepchniętymi na margines grupami społecznymi, są zaproszeni na ucztę (por. Łk 14, 21). Św. Jakub mówi, że Bóg "wybrał ubogich tego świata na bogatych w wierze oraz na dziedziców królestwa przyobiecanego tym, którzy Go miłują" (Jk 2, 5). 4. Ubóstwo " ewangeliczne" zakłada zawsze wielką miłość dla ubogich tego świata. W tym trzecim roku przygotowań do Wielkiego Jubileuszu należy na nowo odkryć Boga jako troskliwego Ojca, który pochyla się nad ludzkim cierpieniem, aby wydźwignąć z niego tych, którzy są nim przygnieceni. Również nasza miłość musi przekładać się na współudział w tym doświadczeniu i promocję osoby ludzkiej. Na przestrzeni historii radykalizm ewangeliczny pobudzał wielu uczniów Jezusa do praktykowania ubóstwa do tego stopnia, że sprzedawali własne dobra i rozdawali je jako jałmużnę. Ubóstwo staje się tutaj cnotą, która przynosząc ulgę ubogiemu, przekształca się w drogę duchową, dzięki której może on zdobyć prawdziwe bogactwo, czyli niewyczerpany skarb w niebie (por. Łk 12, 32-34). Ubóstwo materialne nie ma nigdy celu w samym sobie, lecz jest sposobem naśladowania Chrystusa, który - jak przypomina św. Paweł Koryntianom - "będąc bogaty, dla was stał się ubogim, aby was ubóstwem swoim ubogacić" (2 Kor 8, 9). 5. Nie mogę tutaj raz jeszcze nie podkreślić, że ubodzy są współczesnym wyzwaniem, przede wszystkim dla narodów naszej planety, które żyją w dobrobycie, zaś miliony ludzi żyje w nieludzkich warunkach i wielu dosłownie umiera z głodu. Nie jest możliwe głoszenie tym braciom Boga Ojca bez zaangażowania się w imię Chrystusa we współpracę dla budowania społeczeństwa bardziej sprawiedliwego. Kościół zawsze, ale w sposób szczególny w swoim nauczaniu społecznym, od Rerum novarum do Centesimus annus, podejmował temat ludzi najbardziej ubogich. Wielki Jubileusz Roku 2000 winien być przeżywany jako szczególna okazja do głębokiego nawrócenia serc, aby Duch Święty pobudzał w tym kierunku nowych świadków. Chrześcijanie, razem ze wszystkimi ludźmi dobrej woli, powinni przyczyniać się przez odpowiednie programy ekonomiczne i polityczne do zmian strukturalnych, tak bardzo koniecznych, ażeby ludzkość podźwignęła się z plagi ubóstwa (por. Centesimus annus, 57).

Z oryginału włoskiego tłumaczył o. Jan Pach - paulin