Siedząc w bibliotece parafialnej w Polance Wielkiej, możemy sięgnąć po niespotykane gdzie indziej książki. Są to starodruki i księgi parafialne pochodzące nawet z XVII wieku.
- Biblioteką opiekuje się pani Barbara Mirta-Łabaj - mówi ks. proboszcz Tadeusz Porzycki. - Ona napisała pracę magisterską o naszych książkowych zbiorach (Biblioteka parafialna pw. św. Mikołaja w Polance Wielkiej). Przedstawiła też losy biblioteki przykościelnej. Jest to młoda osoba, która zainteresowała się książkami znajdującymi się w naszej farze i tak ją to wciągnęło, że postanowiła popracować tu dłużej. Oczywiście w ramach wolontariatu. Teraz ma malutkie dziecko, to rzadziej tu przychodzi, niemniej biblioteka działa.
Wchodzimy do tego niezbyt dużego, ale najzupełniej wystarczającego, bo mającego 60 m kw. pomieszczenia. Mieści się ono nad zakrystią kościoła Narodzenia Najświętszej Marii Panny.
Jest to miejsce skromnie, lecz gustownie urządzone. Po obu stronach półki, nieco z boku solidny, długi stół i krzesła dla chcących tu posiedzieć. Bibliotekarz również ma wygodne biurko. W oznaczonych miejscach leży prasa katolicka, nierzadko liczne całe roczniki Źródła, Rycerza Niepokalanej, Polanina, L´Osservatore Romano. Książek jest niezbyt dużo, bo ok. 2000, czyli mniej więcej tyle, ile posiadają inne biblioteki parafialne diecezji bielsko-żywieckiej. Najwięcej ich pozostało po zmarłych księżach: Stanisławie Scholtzu i Janie Brewiaku, znaczną część swojej biblioteki - jak się zorientowałam - oddał w posiadanie parafian obecny Ksiądz Proboszcz.
Ale największym skarbem tych zbiorów są starodruki, księgi pochodzące nawet z XVII wieku. Przede wszystkim są to mszały i psałterze. To cenne zabytki. Mszał powstał z ujęcia w jedną księgę, przeznaczoną do cichej Mszy, wszystkich tekstów, które w uroczystej Mszy św. miano śpiewać bądź recytować. Najstarsze mszały pochodzą z XVIII wieku. Mszał zasadniczo zawiera: kalendarz i ewentualnie tablice paschalne, rubryki, części stałe, jak ordinarium missae i kanon, prefacje oraz formularze mszalne zmienne, tj. według cyklu roku kościelnego: „prioprium de tempore”, według cyklu świąt „prioprium de sancis”, oraz wspólne formularze dla świąt każdego typu.
Najcenniejsze starodruki, które są w posiadaniu parafii św. Mikołaja, to wykonane w Antwerpii w 1631 i 1632 roku Missae propriae patronorum et festorum Regni Poloniae... (Msze św. o patronach Królewstwa Bożego) i „Missae propriae festorum ordinus Fratrum Minorum ad formam Missalis Romani...” (Msze św. na święta zakonu Franciszkanów). Inne cenne księgi to: Psałterz według rytu rzymskiego z 1632 r. (drukowany w Krakowie), Mszał Rzymski z I poł. XVII wieku, Graduale Romanum (Graduał Rzymski) z ok. 1700 r. (brak strony tytułowej).
Są też teksty późniejsze, jak Responsorium procesionale według rytu rzymskiego z 1725 r., zbiór modlitw za zmarłych z Mszału Rzymskiego z ostatniej ćwierci XVIII wieku i kilka ksiąg dziewiętnastowiecznych. Wszystkie zabytki piśmiennictwa zachowały się w dość dobrym stanie, mimo niezbyt dobrych warunków przechowywania. Obecnie, po drobnym odnowieniu, są umieszczone w wygodnej szafie.
To nie jedyne fascynujące stare księgi polańskiej parafii. Możliwe jest też - za zgodą ks. dziekana Tadeusza Porzyckiego - zajrzenie do ksiąg parafialnych nawet z XVIII wieku!
Kogo z nas nie zainteresuje historia własnej rodziny?! A w tych zabytkowych księgach spisano niejedną!
Są takie rarytasy jak: Spis Tarczma w ziarnie pieniądzach od Domini i Gromady Polanka Wielka oraz dni roboczych ciągłych od Gromady Polanka Wielka, plebani Polanka Wielka corocznie się należących według Inwentarza z 1805 r. i najnowszego z dnia 17 października 1840 r. czy „Księga Członków Towarzystwa Wstrzemięźliwości, Status Animarum, czyli kartoteka parafialna, gdzie jedna strona przeznaczona została na opisanie losów jednej rodziny, Kronika Parafialna (tu I tom pisany po łacinie) i wiele inych.