Mieszkają z nami córka z mężem, który jest w stosunku do nas bardzo złośliwy. Przepisałem gospodarstwo rolne mojej córce w postaci darowizny. Chciałbym zapytać: czy zięć jest współwłaścicielem i może nam złośliwie „uprzykrzać życie”?

Odpowiedź eksperta
Darowizna poczyniona na rzecz jednego z małżonków, nawet w momencie obowiązywania wspólności małżeńskiej, nie wchodzi do majątku wspólnego, chyba że darczyńca postanowi inaczej. Innymi słowy, darowizna stanowi majątek własny (osobisty) obdarowanego współmałżonka.

Z powyższego wynika, że darowizna wchodzi w skład majątku osobistego córki, a nie wspólności majątkowej, nie powinna więc podlegać podziałowi przy ewentualnym rozwodzie.

Dla jasności: jeśli w momencie zawarcia związku małżeńskiego nie doszło do podpisania intercyzy, to między mężem i żoną powstaje tzw. wspólność majątkowa (wspólność ustawowa). Własnością obojga partnerów stają się więc dobra majątkowe nabyte przez każdego z małżonków w okresie jej trwania. Obok dóbr wspólnych jednak istnieje również majątek osobisty, czyli dobra, które pozostają własnością wyłącznie jednego z małżonków. W jego skład wchodzą m.in.: dobra, które zostały nabyte, zanim utworzona została wspólność majątkowa, dobra, które służą do zaspokajania potrzeb natury osobistej, przedmioty, które zostały przyznane w związku z odszkodowaniem, przedmioty majątkowe, które zostały przyznane jako nagroda za osobiste osiągnięcia.

Ponadto do majątku osobistego wliczane są również przedmioty majątkowe, które otrzymano za sprawą dziedziczenia, zapisu czy darowizny wyłącznie dla jednego z małżonków, i jasno mówi o tym art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Ponieważ nie podał Pan szczegółów dotyczących sposobu darowania córce gospodarstwa, muszę uprzedzić o sytuacji, w której jednak Pański zięć stałby się współwłaścicielem wzmiankowanego gospodarstwa.

Otrzymanie gospodarstwa rolnego od rodziców może się odbyć na podstawie Ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz.U. Nr 32, poz. 140) bądź w oparciu o przepisy kolejnych ustaw, które przejęły rozwiązania ustawy z 1977 r.: Ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, a po jej uchyleniu, Ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przez umowę z następcą rolnik będący właścicielem gospodarstwa rolnego zobowiązywał się przenieść na osobę młodszą od niego co o najmniej 15 lat własność i posiadanie tego gospodarstwa z chwilą nabycia prawa do emerytury lub renty inwalidzkiej, jeżeli następca do tego czasu pracował w tym gospodarstwie.

Umowa o przekazanie gospodarstwa z następcą nie jest jednak umową darowizny, o której mowa w art. 888 § 1 k.c. Przekazane gospodarstwo rolne jednemu małżonkowi podlega więc podziałowi między małżonkami po rozwodzie, ponieważ stanowi ich majątek wspólny.